Khải Đơn

ĐỌC LẠI "PHÍA TÂY KHÔNG CÓ GÌ LẠ"

2011-06-26T21:35:00.000-07:00

Tôi quyết định đọc lại “Phía Tây không có gì lạ” khi nhìn thấy Bảo Ninh được trao giải thưởng Nikkei về văn học tại Nhật. Cuối cùng, sau 20 năm, một tác phẩm văn học được lên án, gọi tên và chỉ mặt cuối cùng cũng được an phận trở về là chính những trang sách đơn giản bên trong nó.

Remaque viết một quyển truyện nhỏ, kể về vài anh lính ở trên mặt trận của thời chiến tranh thế giới thứ I. Đó là các cậu trai mười tám, hai mươi tuổi đang ngồi trong lán và hớn hở chờ đợi một suất ăn kép, với đậu trắng hầm thịt, xúc xích, thuốc lá. Khẩu phần kép ấy có được vì 70 người của đội hai đã bị rơi vào một ổ phục kích của quân Anh, và ko còn một mống quay về.

Chỉ chừng ấy thôi, những chàng trai đang hớn hở cãi nhau và giành đồ ăn với tay bếp trưởng đã có thể ngửi được mùi của một cuộc chiến tranh – mà đôi khi ở đó, cái chết của một đồng đội là cách kéo dài sự sống của bản thân thêm một ngày nữa.

Trong “Phía tây ko có gì lạ”, Remaque định nghĩa lại những thái cực của anh hùng, sự dũng cảm, sức mạnh, sự hèn nhát... bằng một thứ định lượng thực tế có thể chạm vào được. Ông cắt nghĩa 10 tuần huấn luyện quân sự, các chàng trai sẽ học cách liệng Goethe hay Schopenhauer xuống đất để học cách cầm một khẩu súng. Nơi các bài học được định nghĩa trên những gã Căngtorec luôn cao giọng về đường lối, sự trưởng thành, tương lai, lí tưởng và sau đó được hiện thực hóa thành những buổi cọ nhà xí từ sáng đến khuya, những buổi căng thân ra chịu phạt ngoài trời chỉ vì một thằng sĩ quan cao hơn cảm thấy ngứa mắt vì anh lính trẻ.

Các bài học được đo lường lại. Và rồi tuổi hai mươi bị ném ra mặt trận. “...khái niệm về một thử quyền lực mà họ đại diện, chỉ là một sự sáng suốt hơn và một sự hiểu biết nhân đạo hơn. Vậy mà khi chúng tôi nhìn thấy người đầu tiên gục chết thì niềm tin tưởng ấy đã tiêu tan”.

“Họ vẫn còn viết, vẫn còn nói, nhưng chúng tôi, chúng tôi trông thấy những trạm quân y, những người hấp hối. Trong khi đối với họ, phụng sự quốc gia là giá trị cao cả nhất, chúng tôi đã hiểu rằng cái sợ chết còn mạnh hơn nhiều.” –Những người lớn, sĩ quan, chỉ huy nói với họ về chiến tranh và ý nghĩa vô tiền khoáng hậu của nó. Các sự kì vĩ khác chưa xuất hiện. Nhưng trước mắt chàng trai trẻ vừa vào lính, cái chết của người bạn Kemơrich là dấu chấm cuối cùng bẻ gẫy tất cả sự trẻ trung của anh khi tuổi xuân vẫn đang hừng hực bùng lên trước trận chiến.

Người bạn của nhân vật “tôi” từ thuở thiếu thời, tên Kemơrich, bị cưa một chân. Anh chàng nằm chờ chết trong lán quân y. Khi những người bạn đến thăm, sự tàn nhẫn bủa vây linh hồn họ khi họ nhận ra thứ duy nhất đem lại ý niệm cho họ là Kemơrich có một đôi giày cực kì tốt, và nó ko cần đôi giày đó nữa, nó sắp chết rồi. Muylơ ngỏ ý xin đôi giày. Sự ngỏ lời chân thành đến tàn bạo. Nó vừa khẳng định một sự trung thực giản đơn của một chàng trai trẻ - vốn biết chắc thần chết đã đu bám vào linh hồn của bạn mình và chực chờ sẵn – đôi giày kia không còn cần thiết với cái chân đã bị cắt cụt nữa.

Những cơn đau u ám phủ lên ý nghĩ của người viết: “Tôi nhìn bàn tay nó mà ái ngại. Chẳng khác gì bằng sáp: cáu ghét ở chiến hào đóng đầy cả kẽ móng tay, đen kịt lại, như màu thuốc độc. Tôi nghĩ rằng trong khi Kemơrich dã tắt thở từ lâu thì những cái móng tay này vẫn tiếp tục mọc, giống như một thứ cây mọc ngầm, kỳ quái. Tôi tưởng như nhìn thấy trước mắt, chúng đang xoắn lại thành hình trôn ốc, và vẫn mọc, đồng thời với đám tóc trên cái sọ đang thối rửa - như cỏ trên một miếng đất màu mỡ, hệt như cỏ vậy. Sao lại có thể thế được nhỉ?”

“Sao lại có thể như thế được nhỉ?” là một câu hỏi xuất hiện chỏng chơ và gãy gọn ở nhiều đoạn viết. Nó báo hiệu một cảm giác nhạt màu yếu ớt của nhà văn, trong cách ông dần đồng bộ hóa mình với cuộc chiến, với các cái vô lí chăng dày ra trước mắt như thể một chuyện bình thường. Chàng trai trẻ van xin y tá tiêm cho cậu bạn một mũi giảm đau –và phải chi ra mấy điếu thuốc cho mũi chích đó. Chàng trai hét vào mặt bác sĩ trong cơn hoảng loạn để nhận được câu trả lời: “Làm thế nào mà hiểu được. Ngày hôm nay tôi cưa những năm cái chân .”, và “Hết cưa lại đến cắt: suốt từ năm giờ sáng đến giờ đấy anh bạn ạ, mình nói thật cậu biết, riêng ngày hôm nay thêm mười sáu người chết. Cái thằng của cậu đây là thứ mười bảy. Nhất định là phải đến hai chục.”

Cuộc chiến hóa thành các phép đếm. 150 phần ăn và 80 chục thằng còn sống. Thế là mỗi thằng một khẩu phần kép. Thêm 1 thằng chết nữa là 17 đứa. Và sự sống của họ, được những thằng chính trị viên như lão Căngtorec ngợi ca là “tuổi trẻ gang thép”. Tuổi hai mươi của tất cả họ đều chưa kết thúc, nhưng như Kemơrich, Muylơ, Jađơn, nhà văn, các tuổi trẻ đã được chôn xuống nấm mồ như một khúc ca sặc mùi tang ma cho thời gian ngừng lại.

Cuộc chiến của họ, dù mang bao nhiêu ý nghĩa chăng nữa, đã hóa thành một sự vô nghĩa cục bộ phủ kín tâm hồn còn rất thơ ngây của những người lính ấy.

Khi những dòng văn của “Phía Tây không có gì lạ” ngừng lại, lặng lẽ phủ tiếp lên các trang viết sau đó, những ước vọng về sự sống, tình yêu, các cô gái đẹp, mặt đất có cỏ cây và hiền hòa... trở thành ảo giác gây kích thích nỗi đau buồn rơi vỡ trong tim người lính.

Khi tôi chạm dòng cuối của quyển sách, tôi nhớ được cả hình ảnh của Tạo “voi” bên quán cafe hồ Ha-le ngồi gục đầu khóc tả lại cảnh bánh xích xe tăng cán ngặt qua xác người. Tôi nhớ cái vẻ đẹp của Phương, bị bùng lên thành ngọn lửa chết khi trận pháo càn qua. Tuổi xuân của họ, lén lút hoang dâm trong những tình yêu chẳng kịp thành hình, rồi chết không kịp ngáp bên những rìa công sự. Trong lúc ấy, họ nghe tiếng chính trị viên nói về lí tưởng của một cuộc chiến cao đẹp và một lãnh tụ đường hoàng.

Các lí tưởng có mùi máu. Nhưng tuổi trẻ thì ko quan trọng. Sự đánh đổi có hương vị của điều hợp lí.

Khải Đơn

NHỮNG KÍ ỨC DẬY HƯƠNG CAFE

2011-03-12T00:31:00.000-08:00

Phải mất rất nhiều thời gian mới có thể định nghĩa ra cafe. Và càng khó khăn hơn, nhất là khi bạn ở Sài Gòn này.

Hãy tưởng tượng về Sài Gòn, thành phố 10 triệu dân, bé tí tẹo trong một cơn ứ đọng không gian chẳng biết bao giờ mới có thể thoát ra được. Và cũng với chừng ấy sự xô lấn, cafe ở Sài Gòn bung ra, chiếm hữu cả thành phố trong vòng tay của mình. Kẻ nào đi tìm cái thành phố này có thể lắng nghe hết hàng triệu xung đột, dây mơ rễ má và cả những quan hệ chằng chịt của con người nơi đây ở trong những quán cafe.

Hẳn là vài chục năm trước, khi những dời đổi lịch sử chưa nhuốm lên thân phận con người nơi này, cafe đã là một thứ xúc tác rất căn bản đề đời sống vận hành. Thầy đạo diễn Tường Phương kể tôi nghe hồi ông là sinh viên Văn Khoa Sài Gòn, ông hay đến quán cafe Năm Dưỡng lúc sáng sớm, chen chân với không biết bao nhiêu người khác quanh những cái ghế đẩu xếp tràn bên vỉa hè. Cafe Năm Dưỡng nằm ngay đầu con hẻm phía tay trái khi người ta rẽ từ Nguyễn Thị Minh Khai vào Nguyễn Thiện Thuật. Thầy kể: “Bà chủ quán bị hô. Nhưng miệng lúc nào cũng cười, vừa cười vừa nói bao nhiêu chuyện. Tay bà liên tục vợt vợt rồi đổ cafe ra ly cho khách.” – Ông bà già ấy đã hiện diện trong kí ức của biết bao người Sài Gòn thuở trước? Người ta nhớ cái quán có một bình cafe và cái vợt, khi nước sôi sùng sục bốc lên những trận khói nghi ngút áng mùi cafe thơm lừng đầy hưng phấn.Cafe sôi cho một ngày mới. Cafe tỏa ra cả những gợi mở về cuộc sống sung túc, đầy hấp lực của những cuộc vận động không ngừng. Cái vợt của bà chủ cafe được dùng để đổ bột cafe vào, rồi cứ thế nhúng lên nhúng xuống trong bình nước nóng. Buổi sáng gây lên những nồng nàn không cách gì phai mờ nổi trong tâm trí người ta.

Ông Hoàng Hữu Phước, một người sinh ra và lớn lên ở Sài Gòn, lí luận về kiểu cafe vợt ở quán Năm Dưỡng: “Cái cách pha cafe ngày ấy sau này tôi đọc trên internet mới thấy đó là một cách pha rất Tây của cowboy ngày xưa. Các anh chàng cowboy thích như vậy vì khi nấu nước lên nóng, khói tỏa ra cả phòng, mùi cafe sẽ rất ngất ngây. Và cái vị ấy không bay đi như người ta tưởng đâu, nó gây lên nồng nàn. Li cafe nhúng trọn vẹn hết bã ấy vẫn đậm đà như thường nhé.”

Một người già khác, kí giả Nguyễn Quốc Thái, phóng viên của Sài Gòn trước 1975, vẫn hào hứng với La Pagode, Givral, Brodards – “trục cafe” báo chí của Sài Gòn trong những giai đoạn quan trọng nhất của cuộc chiến tranh. Ông tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn cũng từng được gọi là “tướng Givral” khi phần lớn thời gian ông ngồi ở những trung tâm này và nhìn những dòng chảy báo chí chuyển động. Ở đây, đám kí giả phương Tây từ văn phòng trên Eden hay từ khách sạn Caravelle tràn xuống uống cafe mỗi sáng. Những bí mật chính trị được người ta tuồn qua vai nhau. Những cuộc đi đêm được chóng vánh thầm thì trong thoáng chốc khi cafe bốc lên từ những tách nóng nghi ngút khói. Sài Gòn ám mùi chiến tranh. Và Sài Gòn ám ảnh bởi hương cafe không phai đi một chút xíu nào sau chừng ấy những sóng gió.

Ở Sài Gòn này, uống cafe không còn đơn thuần là cầm một cái li lên, dốc những giọt cafe vào cổ họng và chờ đợi những cơn vui bất chợt dấy lên trong não. Uống cafe là một thái độ sống. Uống cafe là mở lòng mình ra, là sẵn sàng mỉm cười khi cafe dậy hương trước một người hoàn toàn xa lạ. Uống cafe là sẵn sàng gọi tên những câu chuyện, không giấu diếm, không lo ngại, không ẩn ức. Hãy pha những câu chuyện vào cafe, hãy để nước sánh màu đen quẫy tan những muộn phiền, thử thách các tranh luận khi đắng nghét và khoái cảm đón chờ vị ngọt phía sau khi cafe đã trôi vào tâm hồn. Người Sài Gòn sẽ không dừng các câu chuyện lại vì nó “phạm húy” một ai đó. Người Sài Gòn sẽ không im lặng khi những điều trái mắt đột nhiên băng qua khi tách cafe thoáng vị vừa chạm môi. Người Sài Gòn tổng hợp những kí ức trên trang báo thật nhiều chữ, thêm vào đó chút đường ngọt của thơ văn, hoặc đơn giản là làm cả buổi sáng mù xuống như buổi chiều rất đen tối bởi những bi quan muôn thuở không phai mờ từ ngày trước 1975.

Những người xa lạ đến nơi này hẳn sẽ không bao giờ hiểu nổi tại sao thành phố này, với biết cao con người cứ lớn thêm và sinh ra, mà không cách gì gỡ bỏ được những nỗi buồn phủ dầy trong li cafe và những phòng ca nhạc khi đêm xuống. Người ta hát những bài hát Khánh Ly từng cất giọng. Người ta nhớ từng phím đàn trong nhạc của Phạm Duy. Thậm chí, người ta dạo những khúc nhạc chính xác như những khúc dạo đầu từ ngày trước 75 có người từng chơi. Sài Gòn nhuốm màu của nỗi buồn với “Những quầy hoa quán nhạc đêm về/Còn rộn ràng giọng hát Khánh Ly”, với “Thà như giọt mưa, rớt trên tượng đá”. Quá nhiều tình yêu. Quá nhiều cuộc sống. Sẽ không bao giờ có ai lí giải được vì sao vào cái thời khắc u uất ấy của thành phố, với cafe, với quán bar, hàng trăm những khúc tình ngọt ngào và đầy khao khát ấy đã tượng hình. Và khi đã ám vào thời gian và những góc quán cafe, điệu nhạc không bao giờ rời bỏ thành phố nữa, cả tình yêu mà người nghệ sĩ trót sinh ra trên phố xá cũng không di dời đi đâu được. Một thế hệ của những nỗi nhớ thành hình. Ly cafe có thể ngừng tỏa khói. Vị đắng nhuộm cả thời gian trong nỗi buồn quay quắt. Người ngoài trách móc cái thành phố này, sao không vứt bỏ đi những quá khứ để mà sống tiếp, than thở chi mãi những chuyện buồn vô lối thế này.

Nhưng nếu người ngoài có thể ngồi và nghe người đạo diễn già gần như bật khóc khi kể về một lời nhạc sến, ôi tầm thường biết bao nhiêu, với những anh hẹn hò em, anh yêu em, anh mang lá thư tình này về trao em... mà người Sài Gòn xưa chẳng hiểu sao cứ giữ mãi trong mình! Giá mà người ngoài có thể nhìn thấy trong những lời tình tội nghiệp và đơn giản ấy, hàng hàng thế hệ mất đi, hàng hàng những người trai trẻ mất đi, và đầy rẫy thêm những người con gái chỉ biết buồn trong khóe mắt khi lửa chiến tranh vẫy vùng thiêu đốt người họ yêu thương. Những vết đau ấy không thể lành nhanh và gọn gàng như vậy. Không thể nào.

Hãy trở lại với cafe. Ông Hoàng Hữu Phước mà tôi gặp kể rằng, những sinh viên sư phạm như ông thời đó, ngồi cafe với nhau nhưng chẳng nói được gì ngoài chuyện đi học, bài vở, du học, chuyện bạn gái, chuyện gia đình. Những câu chuyện lê thê như ngày cũ đọng lại hoài không trôi đi đâu. Người ta không đủ sức nói những điều to lớn quá, vì con người không mang được trong mình quá nhiều ẩn ức xã hội. Những đôi vai trẻ không gánh được vận mệnh của lịch sử quá bi thương trên đôi vai mình. Và cafe làm nhân chứng cho điều đó. Những con người trẻ cô đơn và yên lặng đó, hoàn thành trách nhiệm của mình, làm công chức, làm thầy giáo, làm nghệ sĩ...với tất cả sự lặng yên giữa những ngày rối ren và xuống dốc nhất của thành phố - khi những đổi dời dường như sắp xảy ra.

Sau này, sau này nữa, tới tận những năm 2007, khi tôi biết ghi nhớ và suy nghĩ, tôi đã nghe người ta nhắc về họ, những trí thức như ông Phước, như kí giả Nguyễn Quốc Thái, như đạo diễn Tường Phương. Họ không phải siêu sao hoặc siêu nhân. Họ là một thành tố rất nhỏ nhưng không phai mờ của Sài Gòn. Họ lao động như ngày xưa, là viên chức, là nhà báo, là đạo diễn, làm việc, yêu công việc và đàng hoàng với công việc. Họ chứng tỏ cho những đứa trẻ như chúng tôi thấy một Sài Gòn có thật, không mất đi và không thể bẻ gãy được, bất chấp những rồ dại và điên loạn đã khuẫy đạp ở nơi này suốt mấy chục năm qua.

Tôi – một người lạ mới đến Sài Gòn – bắt đầu gọi tên li cafe là nhân chứng. Cafe Văn Khoa đã chứng kiến Trịnh Công Sơn hát say sưa bên bạn bè mình với những Khánh Ly, Nguyễn Hữu Thái,... Cafe Givral đã nhìn thấy Phạm Xuân Ẩn sống chết với ước mơ độc lập cho dân tộc mình. Và hàng trăm cái quán cafe khác đã nghe nhạc của Nguyễn Đình Toàn, của Lam Phương, của Phạm Duy, nghe thơ của Nguyễn Tất Nhiên, Trầm Tử Thiêng, nghe lời văn của Túy Hồng, Thụy Vũ, đã thấy Sơn Nam cười móm mém hay la cà với cụ Vương Hồng Sển... Cafe đã pha vào cuộc sống của những trí thức Sài Gòn này một thứ nhiệt tình không thể nào đánh gục được. Họ ước mơ cuộc sống. Họ nguyền rủa cuộc sống. Họ khóc trên những cánh tay thời gian. Họ đi hết những con đường họ chọn lựa, giản dị và bình thường, như thể đến tận lúc đã trở thành nhà Nam Bộ Học, Sơn Nam vẫn dắt xe đạp ra cafe bờ kè ngồi nói chuyện với tụi trẻ vây quanh.

Hôm trước gặp nhau, ông kí giả Nguyễn Quốc Thái bảo tôi: “ cafe ở The Coffee Beans vừa ngon vừa đẹp, vẽ vời bằng caramel lên đỉnh của cái li bọt ngon lành nữa!”

Cafe, ở năm 2011, dù không ngon đến ngây ngất như cafe vớ Năm Dưỡng của ông Hoàng Hữu Phước và thầy đạo diễn Tường Phương nữa, thì vẫn cứ tiếp tục là nhân chứng cho những ngày kế tiếp của thành phố này. Cafe ở nơi này là một nỗi nhớ tha thiết và quẫy đạp. Những nỗi nhớ bẵng lên không trung, gây vào cánh mũi mùi hương tuyệt đẹp của một ngày chưa kịp ám lên khói bụi. Và nỗi nhớ chìm xuống, đọng trong từng giọt cafe đen hoai hoải mùi những hưng phấn.

Lan Phương

(Cảm ơn Sài Gòn, vì cafe và những con người)

NHỮNG NGÒI BÚT TÓE MỰC

2011-03-08T14:47:00.000-08:00

Khi ta ko thể nói về những người sống đang lam lũ, chật vật hoặc loay hoay đến đáng thương như những đứa trẻ bị vứt bỏ cù bất cù bơ bên đường, ta sẽ nói về những người anh hùng ko mặt xán lạn, rực rỡ, uy phong. Ấy gọi là cứu cánh của lòng nhân đạo. Dù con người ta ở tận đáy bùn, ước ao vĩ cuồng về người anh hùng rực rỡ vẫn đẹp hơn gấp trăm lần những cơn rên rỉ đầy rêu mốc và những lo lắng khắc khoải lẩn quẩn vòng vòng trong thôn xóm.

Khi người ta ko còn bất cứ trăn trở nhọc nhằn nào với sự sống, với việc những đứa trẻ lớn lên sẽ hư hỏng, sẽ giỏi giang, sẽ tài hoa hay sa ngã, người ta nói về một người bị đốt chết. Người ta bới lên những câu chuyện kịch tính thật nhiều mùi tiểu thuyết. Người ta bình phẩm. Người ta tỏ vẻ lo lắng. Người ta cấy lòng thương hại vào tim nhau, cấy sự tò mò ác ý vào mắt nhau, cấy cả những ý niệm cú vọ sặc mùi đắc thắng vào những cái vuốt ve cảm khái đầy phô trương. Đốt. Chết. Truy bắt. Tìm ra. Những trang báo vui thật vui.

Khi những cuộc sống trôi qua, khi những con người rơi lệ và mỉm cười, khi những dòng sông ngừng chảy hoặc cạn dòng, người ta quá bận rộn, ko ai kịp ghi lại. Người ta bâu lấy hồ. Người ta chờ đợi. Người ta giăng mắc những huyền thoại. Những lí luận trỗi dậy. Những thông tin rùng rùng kéo nhau đến như bầy quân tinh nhuệ với lưỡi hái của lòng vô tâm, khai tử những ánh nhìn và lòng bận tâm. Cụ Rùa ăn mèo chết. Đau xót. Cụ Rùa ăn cá chết. Chen chân. Cụ Rùa thoát lưới trở lại hồ. Sẽ mở lại "chiến dịch" bắt Cụ Rùa. Hàng vạn gương mặt soi bóng xuống hồ nước của mấy trăm cuộc đời đã đi qua. Hàng chục hàng trăm cái ống kính xoáy mãi những lời hiếu kì vào hình ảnh Cụ. Những cuộc ngủ mê trỗi dậy thành ác mộng, thành cơn mê muội mà kẻ tỉnh lại ko biết cách nào để quay lại với chừng ấy cái lửng lơ hạnh phúc của niềm quên lãng.

Một bầu trời cứ bay đi theo mây trắng. Một cuộc đời cứ chết đi và sống dậy. Ko ai cần ai. Ko ai bảo ai. Ko ai quan tâm ai. Những ngòi bút tóe mực ra từ hàng chữ trên màn hình desktop. Những dấu chấm câm lặng. Ko mùi vị.

Khải Đơn

MỘT “CÁI TÔI” KHÁC

2010-04-20T17:22:00.000-07:00

Anh toán sư 35 tuổi, có vợ và một chú mèo. Vợ bỏ đi. Rồi chú mèo cũng bỏ đi. Anh khá giàu có, vì là một toán sư xáo trộn kí hiệu rất giỏi với những hợp đồng béo bở. Anh trữ nhiều whisky trong nhà. Khi nào giận dữ, lo âu, anh chàng nốc khá nhiều whisky.

"Tôi" ở trong thành phố. Nơi có một bức tường thành kì dị chặt chẽ bao quanh, có một bầy thú một sừng lông vàng, có một ông đại tá, lão gác cổng, có Rừng Đen, dòng sông và một cái thư viện. "Tôi" là người đọc mơ, giải phóng những giấc mơ xưa khỏi những hộp sọ cũ kĩ đặt trên giá của phòng đọc sách.

Vào một ngày nọ, chàng Toán sư nhận được một hợp đồng béo bở xáo trộn kí hiệu cho một ông giáo sư già sống bí ẩn trong một căn phòng kì quặc trên tận tầng cao giữa một cao ốc và sâu trong lòng cống giữa những đường thải ngầm.

Vào một ngày kia, "Tôi" đến thành phố, chấp nhận cắt cái bóng khỏi mình, để cái bóng lại cho lão gác cổng giữ, vạch vào mắt những tia sáng kì dị. "Tôi" gia nhập vào thành phố với chức danh "Người đọc mơ".

Hành trình của toán sư là một cuộc hỗn loạn, đảo nghịch, cuồng loạn khi anh phải xếp cuộc sống yên ả của mình lại và đối mặt với những tên khủng bố từ Nhà Máy, đối mặt với sự tra vấn của Hệ Thống, đối mặt với cả cái ông giáo sư vừa ấn vào mình một đống tiền cho cái hợp đồng anh vừa xử lí. Anh phải đối diện với cái sự thực là thế giới của mình chỉ là một căn phòng trống hoác, người vợ và con mèo đã ở đấy, và bỏ đi không một lời. Cả cuộc sống của anh, nhẵn thín và êm mịn như loại sofa anh thích, hoàn hảo như những bộ vest trang trọng anh mua, cẩn trọng và chính xác như cách anh vẫn làm việc 1 tiếng làm, nửa tiếng nghỉ. Bỗng nhiên mà nó bị phá tung ra, bắt đầu từ cánh cửa, tới bộ sưu tập whisky, tới quần áo, tới cả những suy nghĩ và âm nhạc bay bổng trong não anh. Toán sư nhập mình vào cuộc phiêu lưu kì dị mà những kẻ đầy mưu toan đang xô giật anh liên hồi. Bỗng nhiên anh nhận ra thế giới quanh mình nhiều hơn một căn phòng trống hoác cô độc. Toán sư không sợ cô độc, và anh thỏa mãn khi có bản thân mình. Nhưng có một cô thủ thư mê đồ ăn và có bao tử dãn đã mang sách đến giúp anh, ăn sạch cả bếp ăn của anh và ngủ với anh. Cô thủ thư xinh đẹp ấy đã dọn dẹp cuộc đời anh khi những tên khủng bố lao vào nhà và phá phách mọi thứ của anh. Cô đã hiện diện bên anh trong lần làm tình cuối cùng của anh ở "thế giới này", yêu thương anh và chăm sóc anh trước khi não anh ngừng hoạt động vì một con chip toán học mà lão giáo sư cấy vào đầu anh. Ở nơi tận cùng của cuộc sống, anh biết nhìn bọn bồ câu ăn vụn bánh mì, biết nhìn bộ quần áo lót cô gái gỡ bỏ khi ngủ với anh, biết yêu một lời nhận xét "hát như một cậu bé xem mưa" về Bob Dylan của cô gái cho thuê xe. Ở phút cuối cùng của "thế giới này", anh toán sư đã sống và yêu rất nồng nàn chỉ trong vài chục tiếng đồng hồ, để bù lại cho hàng dài những năm lười nhác cô độc của anh...

Mỗi ngày của người đọc mơ là 6 giờ chiều vào thư viện, chạm tay lên những chiếc sọ và giải phóng thứ ánh sáng lạ lùng trôi ra từ đầu lâu. Người đọc mơ dành nhiều thời gian để tra vấn thế giới có những bức tường thành. Tường thành y như một sinh vật, canh me và hút sạch tinh thần của anh. Dòng sông không bao giờ dậy sóng nhưng lại luôn luôn sẵn sàng nuốt chửng thứ gì rơi xuống nó. Cô thủ thư tận tình tuyệt vời nhưng cũng thơ ngây lạ lùng với thế giới của mình. Bầy thú dần chết vào mùa đông, lão gác cổng cắt đầu và thiêu xác chúng. Cái bóng của người đọc mơ buồn bã sống với lão. Nó đối thoại với người đọc mơ với cái khát niệm phải thoát khỏi cái thành phố quái quỷ kì dị này. Nó rạch ròi tìm ra những kế hoạch đưa chủ của nó - người đọc mơ - ra khỏi sự u ám đang đè nặng lên tim anh. Anh đi tìm âm nhạc, đi tìm những câu trả lời, tìm những kí ức đã văng đâu đó khỏi đầu óc mình. Anh sợ mùa đông, nhưng vẫn cố gắng vẽ bằng xong bản đồ cho bóng. Cả hai sẽ tìm cách thoát khỏi cái thành phố đang nuốt chửng trái tim anh và giết dần mòn bóng tội nghiệp của anh. Nhưng cuối cùng, khi tìm ra bản đồ, chọn được đường đi. Anh đã thả bóng thoát khỏi thế giới tù hãm của tường thành nhưng lại quyết định ở lại với nó. Đó chính là thế giới thứ hai vừa bị kích hoạt trong đầu óc của toán sư.

"Xứ sở diệu kì tàn bạo và chốn tận cùng thế giới" - như mọi tác phẩm khác của Murakami, ẩn chứa những ấm ức không nói được thành lời vì nỗi cô đơn gây nên. Hành vi và tình cảm của nhân vật rất lẳng lặng, đôi khi túng quẫn bất thần ập ra như tiếng nức nở như khốn khổ vì quá nhiều biến động và chịu đựng trong vỏ bọc tối giản đến vô hình ấy.

Và cũng như mọi tác phẩm khác của Murakami, tôi thực sự không dám tin là mình đi tìm cái kết thúc của câu chuyện. Cái kết rất đột ngột, nhưng nó báo hiệu một sự thức tỉnh đầy minh triết của cả "người đọc mơ" và chàng toán sư khi họ quẫn bách đi tìm chính mình trong hằng hà sa số những câu hỏi, những ẩn ức và tự vấn khôn nguôi.

Đẹp. Thắt gọn. Và cô đơn...

Lan Phương

Tác phẩm “Xứ sở diệu kỳ tàn bạo và chốn tận cùng thế giới” (Haruki Murakami) do Lê Quang dịch, NXB Hội Nhà Văn và Nhã Nam phát hành năm 2009.

TIẾP BIA

2010-04-11T18:28:00.001-07:00

Nếu bạn là một kẻ hay nhậu nhẹt và thích lui tới những chốn hơi xô bồ một chút để vui vẻ cùng bạn bè, ắt đã có lúc bạn phải thấy những cô gái tiếp bia.

Tôi gặp chị ấy cũng trong hoàn cảnh nhậu nhẹt lu bù đó.Hình như tôi gặp chị đã vài lần, nhưng có lúc vì mải chuyện quá thì không đếm được cụ thể là gặp chị bao nhiêu lần. Chị có một cái miệng rộng. Cái miệng ấy khi cười lên xinh vô kể. Nó đi song song với cái đuôi mắt kéo rõ dài và trong veo của chị. Thế nên khi chị cười, tôi thấy mình cũng muốn cười với chị. Nếu ai đó trêu chị: "Em ơi, đàn ông miệng rộng thì sang, đàn bà miệng rộng thì..." - Cả bàn nhậu cười - chị cười đáp ngay "đàn bà miệng rộng vẫn sang như thường anh ạ!" - Cả bàn nhậu lại cười.

Không giống như nhiều cô gái tiếp bia khác ở những quán nhậu khác tôi từng gặp, chị không có cái gượng gạo, nhút nhát, cũng không hề thô lỗ cớt nhả. Chị đùa với khách, rất thông minh, rất thú vị. Sau vài lần ngắm chị thật lâu, tôi thích cái ý nghĩ rằng chị thật đẹp. Sinh năm 1982, chị lớn hơn tôi 5 tuổi. Chị mang theo đứa em nhỏ, sinh năm 1991, lên Sài Gòn, đi làm ăn, đi kiếm miếng mưu sinh mà ở quê nhà Châu Thành, Kiên Giang của chị chắc khó có thể nào mơ tới được.

Chị cắt một mái tóc rất hay, dài xả xuống vai, rồi tạo thành một cái góc hơi vuông ở dưới vai một xíu. Duyên dáng lắm. Thỉnh thoảng, tôi bỏ bàn nhậu vào WC thì thấy chị đứng tô lại son môi trước gương. Son môi màu hồng phấn, bóng dịu. Và khi chị mỉm cười, đôi môi với màu son ấy lại làm tôi tưởng đến một người phụ nữ đẹp, như một thứ ánh hào quang mịt mù trải khắp ánh mắt tôi. Tôi thích mấy anh bạn mình trêu chị, vì chị sẽ cười, và chị sẽ đối đáp. Với cả hai, chị đều rất dễ thương. Nếu tôi là một gã đàn ông đang say xỉn ở đấy, có lẽ tôi chẳng thể nào ngừng thích chị được.

Tôi nhận ra chị thật khác biệt bởi tất cả những lời nói của chị. Chúng chứa chất cái thật thà đến hơi ngốc nghếch của cô gái miệt đồng ở quê ra. Chúng chứa chất cả cái ranh mãnh mới học được ở phố thị và những bàn nhậu. Lời nói của chị, nó hàm chứa cả những cái hàng rào, không cho những tên đàn ông nào trót uống say thích đưa tay rờ rẫm lung tung. Chị cười thật tươi. Bia lên thật nhanh. Chị sẵn sàng uống nếu khách mời, chưa bao giờ biết say.

Tôi hay nghĩ về những cô gái miền Tây. Tôi từng gặp rất nhiều người trong số họ. Tôi cũng từng được nghe rất nhiều tâm sự trong những đêm ếch ộp kêu ì oạp ngoài đồng, nằm hiên nhà nhìn trăng lên mù mù mịt mịt. Nhiều cô gái miền Tây đã chăm sóc tôi, kín đáo, yêu quý và dịu dàng như những người mẹ dành cho đứa trẻ. Tôi thích nhìn đôi mắt họ, tròn vo, trong veo, phần nhiều rất vô tư. Và tôi cũng biết luôn là rất nhiều cuộc đời đằng sau những ánh mắt mà tôi yêu quý ấy sẽ dần dần bỏ quê nhà, xứ sở mà ra đi, bỏ luôn con ếch đang ì oạp cô đơn ngoài kia, cốt để tìm được miếng mưu sinh rất nhọc nhằn ở nơi nào xa xôi lắm. Rất nhiều người mãi mãi chẳng về. Rất nhiều thân phận sẽ lên báo như là gái mại dâm, là lấy chồng nước ngoài, là bị hành hạ, là đói khổ cùng cực ở xứ người. Rất nhiều ánh mắt trong veo kia sẽ bị vò xé cho đến mức nhàu nhĩ mờ đục. Miếng ăn của đời là cái bẫy xa hoa. Họ quá trong sáng để hiểu cái gì sẽ diễn ra tiếp theo những màn kịch hào nhoáng mau lẹ. Tôi cũng không hiểu. Không biết chị tiếp bia của tôi có hiểu không.

Nhưng cũng như ngày hôm qua, tôi say mê cái cách chị cười, cái giọng nói hơi khàn và hay đùa thoải mái của chị. Tôi thích đi vào khu WC nữ và nhìn thấy chị đang đứng tô son màu hồng phấn. Tôi thích cảm giác thấy một trong những đôi mắt trong veo của miệt đồng đang thích nghi rất bản lĩnh với cái phố thị tàn nhẫn ở quanh tôi ngay lúc này.

"Nào, nâng li lên, em mời các anh nhé!" - Chị tự tin, và tôi chỉ còn biết nâng cốc vì quá say mê mà thôi....

Khải Đơn

BÊ TÔNG

2010-04-08T19:00:00.001-07:00

Có một người bạn trầm ngâm nói rằng: "Cái thành phố này còn nóng hơn cả trên núi nhà tao!" - Một nhận xét rất tinh tế của kẻ vừa mới từ trên núi xuống thăm đứa bạn ngày nào cũng vi vu ngoài đường suốt cả những giờ trưa nắng.

Sài Gòn này bị ứ đọng bởi bê tông - hay tất cả những loại chất liệu kiểu kiểu giống nó như nhựa đường, xi măng, vốn có thể trát kín bề mặt lồi lõm của đất và trải phẳng lên đến tận cao vút cách mặt đấy mấy trăm mét. Cả thành phố hóa thành tấm gương phản chiếu. Khi mặt trời lững thững đi qua buổi trưa hè, nắng gay gắt phóng vào những cái bề mặt phẳng lì, đọng lại đó và rồi đun nóng cả thành phố lên giữa cả buổi ngày u uất. Đó là chuyện tất yếu của bê tông- ai thích sạch sẽ, thích phẳng lì, thích bền vững thì phải luôn chuẩn bị tinh thần cùng với những ưu điểm đó mà gồng mình lên chống lại thiên nhiên. Đó là tiện nghi.

Nhưng đôi khi bê tông lại là một căn bệnh, mà ắt phải là một thứ bệnh cố hữu không biết làm sao mà giải quyết cho được. Đây đó giữa lòng thành phố, có vài con đường mang trên mình những thân cây cao vút tuyệt đẹp. Cây xưa. Mấy ông già bà già vẫn tấm tắc nhớ nhung cây xưa, gốc cũ, rồi cứ thế mà mặc định là mình yêu quý những con đường đó. Càng hiện đại thì những con đường càng được tráng nhiều lớp nhựa, nén nhiều lớp đá, bê tông,xà bần... Ôi thôi, cứ có cái gì có thể nén lên mà làm mặt đường xinh đẹp thì người ta làm tất. Và bỗng nhiên, một ngày nọ, cây xưa nổi hứng bật rễ ra khỏi cái vòng tròn bé xíu mà người ta lát gạch chung quanh quy định cho nó đứng. Cây xưa dường như đã ăn quá nhiều dinh dưỡng từ lòng đất thành phố tới độ nó bỗng nhiên muốn thoát khỏi cái vòng kìm tỏa nhỏ con con mà suốt nhiều chục năm nó phải chịu đựng. Rễ bung ra, theo kiểu một thứ sức mạnh không thể kìm nén của thiên nhiên ban cho nó trong suốt gần cả trăm năm lưu cữu ở chốn trần gian này. Thế là những mảng nhựa đường, gạch nén, bê tông...đuối sức cứ thế thi nhau mà đội lên, vỡ ra, nứt nẻ. Con đường thành xấu xí. Sức mạnh của người bỗng nhiên mà trở nên dại dột và thơ ngây vô cùng trước một cái rễ khổng lồ của sự sống.

Tất nhiên là người không chịu thua. Thế là sẽ có vài anh công nhân của công ty cây xanh đô thị nhào tới, chụp lấy cái rễ, á à chúng mày dám trồi lên mặt đường à, rồi cứ thế mà cắt bỏ “rễ thừa”, cứ thế màmang xe, búa, máy cắt tới, cứ thế mà ...xây lại cái vòng tròn quy hoạch cho chỗ đứng của cái cây. Đường phố lại đẹp. Cây cối thì nên biết nghe lời. Chẳng mấy chốc sau thì cái cây èo uột dần rồi “được” quy hoạch là sẽ cắt bỏ để đảm bảo an toàn cho người đi đường vì sợ cây đổ. Cứ thế, cứ thế, bê tông đi cùng với cái não trạng rất thừa quy định quy hoạch nhưng thiếu hẳn đi tình thương với sự sống. Bê tông tràn chiếm không gian, hạ gục những đoạn đường đầy ắp bóng cây xanh. Bê tông trải nên những con đường mới thênh thang và diệu vợi trong cuộc tranh đấu dành chỗ với không biết bao nhiêu sinh vật khác trên con đường nó hành trình đi phục vụ đô thị này.

Rồi một ngày nào đó, bê tông sẽ nhiều đến nỗi nó trở thành ám ảnh. Như một nghiên cứu xa vời nào đó ở tận trời phương Tây bảo rằng con người muốn tự tử nhiều hơn khi những tòa nhà vuông vức cứ thế tuôn lên tràn chiếm bầu trời. Ở đó, người ta cố nghĩ ra những tòa nhà có hình dạng không vuông vức, có nhiều đường cong dịu mắt hơn. Tại sao con người phải tự tử vì chính cái thứ mình tạo ra như thế? Khi bê tông leo lên những nấc trời cao mới, nó ngang nhiên biến thành tấm gương phản chiếu, thản nhiên mà trở thành một vệt gươm kim loại sọc thẳng vào trái tim rất sinh vật và tự nhiên của con người. Con người – trong tiến trình xâm lăng thế giới của mình – đã chế ra rất nhiều thứ vô tính và cả vô nhân tính nữa. Khi những thứ ấy đầy ắp khắp xung quanh, con người trở thành sinh vật duy nhất còn biết thở bị cô lập và ép dồn đến góc đường cụt của sự cô đơn. Đó là khi hành vi tự tử bắt đầu.

Bê tông sẽ không dừng lại ở đó. Nó đã trát đầy cả tâm trí con người phố thị. Chẳng cớ gì mà ngày xưa khi xây nhà người ta luôn cố chừa một góc đất nho nhỏ để trồng cây xanh, làm chỗ cho con thú nhỏ trong nhà chạy nhảy. Giờ đây, người ta xây những căn nhà khổng lồ, với những cái hàng rào chặt chẽ như pháo đài, những chiếc cổng to như cổng thành, nhưng người ta sẽ xây trọn vẹn cả căn nhà vào mảnh đất đó, hoặc sẽ lát xi măng cho kín chặt tất cả những chỗ nào có hở mặt đất ra. Lí lẽ giản dị nhất là : “Cho sạch!” – Con người trở thành những kẻ sạch sẽ ghê tởm thiên nhiên bám rễ vào cuộc sống của mình.

Cái thứ bê tông “cho sạch” ấy nó sẽ trát kín kẽ tất cả những khéo léo và gần gũi mà con người từ thuở niên thiếu đã được nuôi dưỡng chung với dòng máu của tự nhiên. Người thành phố sợ không dám rửa tay trong lu nước có con lăng quăng. Người thành phố sợ ăn trong cái mâm cơm đặt dưới nền nhà của ông già nhà quê. Người thành phố tởm cái cách người quê đưa gáo nước mát lành chứa trong lu đất lên miệng uống. Người thành phố tởm sợ và hãi hùng trước những cái lí lẽ rất tự nhiên của cuộc sống mà những con người khác họ đang trải nghiệm ở những vùng miền khác nhau. Người thành phố chỉ uống nước khoáng Lavie, ăn cơm trên mâm đặt ở cái bàn sang trọng giữa nhà, rửa tay phải dùng xà bông Life Buoy diệt khuẩn. Rồi người đô thị sẽ còn tiếp tục trát thêm nữa những lần bên tông mới lên thân thể họ, trí não họ, mạch máu họ, cốt để làm sao hóa mình thành kẻ duy nhất tuyệt mĩ trong cái dòng chảy rất chung của sự sống còn của thiên nhiên khổng lồ này.

Trong một cơn ác mộng, những con đường sẽ bị xé tung toác ra vì một cơn bão. Những tòa nhà khổng lồ sẽ nứt và gãy vỡ liểng xiểng như những mảnh kính mong manh trong tay động đất. Bê tông bể gãy, con người bể gãy, cả thế giới chỉ còn là cái hình hài bể nát đầy những vết đứt gãy hoảng loạn từ chính những thứ họ cố công tạo ra. Giá mà họ còn yêu mặt đất đủ nhiều, giá mà họ nghĩ đến những cái rễ cây như một cái nguồn mạch chảy ròng ròng máu khi họ giáng xuống những nhát cưa thô bạo và trám vào những lượt xi măng, gạch nén rất khô khốc ấy, giá mà... thì họ sẽ không kiêu hãnh tiếp tục những cuộc chơi điên cuồng với bê tông như bây giờ.

Cả phố thị này sẽ ứ đầy xà bần, cả trí não con người cũng vuông vức chảy theo những vết miết xi măng cố định. Kết nối với sự sống dần sai lạc. Con người tiến xa hơn nữa trên con đường đến với cái chết tuyệt vọng của mình trên bục tự tử từ tòa nhà bê tông cao chọc trời nào đó....

Khải Đơn

DÂM ĐÃNG

2010-04-08T06:24:00.000-07:00

Dạo này nghe toàn mấy chuyện kinh dị, mà thứ chuyện kinh dị nhiều nhất là chuyện xoay quanh hai cái từ hết sức nhạy cảm này.

Có một ngôi trường ép mấy chục đứa học trò đứng ngoài cổng trường vì tụi này dám mặc váy quá cao...đến đầu gối. Theo nhà trường thì váy của nhà trường dài hơn. Tức là các em mà ăn mặc hở hang trên mức quy định thì cấm vào trường. Chuyện đồng phục ngày nay thật là nhiêu khê, thật nhiều cái đẹp tao nhã quá mức. Ngày xưa khi tôi đi học, các thầy cô bắt chỉ được mặc quần tây, áo trắng, ko hoa hòe lá hẹ gì hết. Các thầy cô bảo: Như thế khi tới trường các em sẽ không phân biệt giàu nghèo gì cả. Ai đến trường cũng giống nhau. Nghe thật là chí lí!

Nhưng chẳng hiểu vì sao độ 4-5 năm gần đầy, các trường ở thành phố lớn (ví dụ như TPHCM) hình như quên mất cái ý niệm giản dị và bình đẳng ban đầu của bộ đồng phục học sinh. Họ gắn lên mình bộ quần áo những nghĩa vụ thiêng liêng mới. Áo - phải thêu phù hiệu tròn bên vai trái (nếu trường đã bảo vai trái mà dám thêu vai phải thì đời mày lúa ru`i nha học sinh). Quần - giờ đây không phải quần nữa - mà là váy, xà-rông, đầm,... Miễn sao có phong cách riêng là ổn. Trường trường đua nhau design đồ học sinh. Thầy thầy đua nhau bán đồng phục học sinh. Lớp lớp thi đua xem ai mua nhiều đồng phục trường bán ra. Trường bán, em nào dám không mua? Ngay cả mẹ của em học sinh đó có là cái bà thiết kế thời trang nổi tiếng cỡ nào thì cũng phải vác mặt tới ngậm bồ hòn làm ngọt mua đủ trọn bộ 2-3 cái váy/áo học sinh cho con mình cả năm. Đôi khi giá của chúng ở tít trên trời. Nhưng trời thì đã sao, nghĩa vụ đối với thầy thì học trò dù có phải xây cả cầu Kiều còn dám xây cơ mà. Trời không cao lắm, bỏ vài trăm nghìn mua váy thì coi như leo tới nơi rồi.

Thế nghĩa là từ cái môi trường giáo dục vẫn được tuyên truyền là bình đẳng và kỉ luật kia nó sinh ra một cái "thị trường" mới, thị trường của áo váy, nón, cravat, giày, và có khi là cả...quần và balo như đại học Hồng Bàng có thời từng "chơi nổi" trong giới đại học. Nó giúp các thầy có một khu vực "được nới rộng" trong không khí sư phạm, đủ để họ có thể kinh doanh và chống lại cơn nghèo khổ cố hữu mà nghề giáo dục cao quý buộc họ phải cắn răng chịu đựng. Đồng phục bỗng nhiên vừa là cứu cánh văn minh của cái đẹp thời trang học đường, vừa là miếng cơm ngọt lành của những ai đó thầu những món bở đắt tiền từ những cái váy - xà rông may cẩu thả và vội vã.

Nhưng bỗng nhiên rồi các em học trò lớn. Các em ấy chẳng mê những cái váy quê mùa mà theo con mắt vừa có giáo dục vừa lịch thiệp của các thầy và nhà thầu đồng phục là "hợp lí". Hãy nhìn xem những tấm ảnh hay những em học sinh ngoan ngoãn ngoài đường, những cái váy học trò các em mặc dài qua đầu gối một đoạn quá xa, nếu em nào lùn có khi nó kéo gần tới mắt cá. Ở nhiều trường, độ rộng váy rất hẹp. Ở tuổi của các em, các em sẽ chạy nhảy thế nào với một cái váy vừa dài vừa hẹp như cái xà rông nhỉ? Và khi các em và cha mẹ cắt bớt nó đi thì các thầy - chính những đôi mắt có giáo dục và lịch thiệp - lại quay lưng từ chối các em chỉ vì...váy ngắn. DÂM ĐÃNG. Ở đâu người ta cũng sợ cái từ này, sợ như thể một cơn thèm thuồng vừa kín vừa hở, vừa tội ác vừa khao khát. Không biết khi đến trường các thầy đã giấu cái sợ và sự thèm khát ở đâu để sẵn sàng kết tội các em là "bất hợp lí" và cấm các em vào trường. Dường như người ta sợ cái gì đó mà không dám may cho các em những bộ váy lửng cao một chút, rộng một chút, để tuổi thiếu niên của các em còn tha hồ đùa nghịch, năng động. Dường như người ta sợ một cái gì đó mà không dám thừa nhận/đón nhận những cái váy ngắn hơn tung tăng vào cổng trường. Không ai định danh được nỗi sợ. Tôi chỉ dám lém lỉnh nghĩ là người ta đang chối từ cái bản năng dâm đãng như thể tự tôn mình là kẻ cao quý cần xa lánh cái phàm tục đến mức phải tống cổ tụi nhỏ ra ngoài cổng trường thay vì đối thoại với hành vi "cắt ngắn váy" của các em.

Váy học sinh: thực ra không làm những kẻ dâm đãng bớt dâm đãng hơn. Bởi vì cho dù cái váy nó có dài qua mắt cá chân đi nữa mà có kẻ muốn biết bên dưới váy có gì thì những chiếc điện thoại có quay phim/chụp hình và những ánh mắt thèm muốn vẫn hướng về đó thôi. Và dù cho chiếc váy có cao hơn đầu gối chút xíu mà đám trẻ vô tư chơi đùa, vô tư học, vô tư lớn thì âu cũng chẳng phải cái tai họa gì khủng khiếp hay kinh tởm đến mức phải đóng cửa, ép chúng đứng lê la ngoài cổng trường như một kiểu chối bỏ giáo dục đầy trẻ con và hèn hạ.

THẤT BẠI CỦA NGƯỜI THẦY: là khi từ bỏ đứa học trò hư hỏng của mình.

Tuy nhiên, sự dâm đãng, thất bại hay danh tiếng không quan trọng như những chiếc váy dài khổ hẹp bó chặt lấy cái sự cựa quậy rất năng động đang trỗi lên trong cuộc trưởng thành của những đứa trẻ. Có những niềm vui rất tung tăng, bị mất bẽ bàng, chỉ vì cái váy buộc em nữ sinh phải co kín thân mình và khép nép làm duyên một cách trống rỗng đến tội nghiệp. Lạ thật, các em có cả đời là phụ nữ để mặc váy, mà sao người lớn cứ phải khăng khăng hành hạ cái thuở thiếu thời rất vô tư của các em như thế nhỉ?

VÀ NẾU VÌ CHIẾC VÁY DÀI HƠN MÀ NGƯỜI THẦY ÍT DÂM ĐÃNG HƠN THÌ ĐÓ QUẢ LÀ SỰ BẤT LỰC LỚN CỦA NHỮNG NGƯỜI LÀM SƯ PHẠM ĐẠO MẠO ĐẾN TỘI NGHIỆP NHƯ BÂY GIỜ....

Khải Đơn

BÀ MẸ ĐỠ ĐẦU CỦA NHỮNG KÍ ỨC HẪNG

2010-04-05T12:15:00.000-07:00

Susan McDonald đứng giữa đám trẻ của bà trong một buổi tối ở giữa Sài Gòn. Kim, Anabele, Le Thanh, Patrick... tất cả họ đều ôm nhau, cười thật tươi để chào đón những người mới quen ở Việt Nam. Từ năm 1975, người phụ nữ này đã tự quy định cho mình cái nghĩa vụ của một bà mẹ đỡ đầu cho cái khoảng hẫng thế hệ mà những người trẻ Việt Nam xa quê không thể lấp đầy.

“Người ta cần ai đó chăm sóc trẻ con, và tôi yêu chúng”

Susan là y tá và là một nữ tu. Sinh trưởng trong một gia đình có đến tám chị em, Susan từ nhỏ đã quen với việc chăm sóc những đứa em trong nhà. Gia đình không giàu có. Susan yêu đám trẻ con. Cô thấy Việt Nam trên tivi, thấy một cuộc chiến khốc liệt đang nghiến dần con người vào nó. Cô nghĩ: “Hẳn là những nhà trẻ mồ côi cần người. Rất nhiều trẻ em không có cha mẹ, nhà cửa đang ở đó.” – Susan đăng kí làm tình nguyện viên y tế. Cô được cử đến Sài Gòn năm 1973. Năm đó cô tròn 26 tuổi.
Sài Gòn quả là một cơn ác mộng. Susan nhớ lại: “Khi những đứa trẻ được đưa vào, đa số chúng rất bệnh. Chúng tôi đi khắp các trại mồ côi hoặc các nơi hỏi người ta có biết đứa trẻ nào bị bỏ rơi, mất cha mẹ... Chúng ở khắp nơi. Tôi tìm thấy những đứa bé ở chợ, ở ga, thậm chí ở trong những túi rác. 90% đều nhỏ hơn 5 tuổi. Tôi không thể tưởng tượng ra điều đó khi tôi chọn đến VN.”

From Baby Lift

Cuộc chiến tranh vẫn ở ngoài kia, trong tiếng đì đùng của đạn, pháo, những cuộc tranh chấp. Susan và những người ở trại mồ côi New Haven vẫn phải tiếp tục trăn trở với những miếng ăn, chi phí, cuộc sống và chuẩn bị tương lai cho đám trẻ. Susan mở trong album ra một tấm ảnh, mắt bà nhòe đi khi nhớ lại: “Tôi phải cố gắng chăm sóc bọn trẻ và làm chúng khỏe mạnh hơn. Chúng bệnh quá. Tự tay tôi đã phải chôn 44 em nhỏ xấu số vì quá ốm yếu mà mất. Có một đứa trẻ khi đưa đến đây nó chỉ nặng 8 pounds, 1 tuổi, bụng phình to, mủ vỡ lung tung khắp người và cơ thể chỉ là da bọc xương. Đứa bé được gói trong một cái khăn tắm và được đặt dưới cái yên xe của một chiếc Lambrete. Bác tài xe Lambrete đã đưa đứa bé đến trại. Có lẽ người mẹ ấy không còn lựa chọn nào khác. Khi tôi nhìn nó, tôi thấy đôi mắt nó. Tôi nghĩ mẹ nó đã yêu nó nhiều lắm. Tôi đã ôm nó vào lòng và tin rằng mình có thể làm nó khỏe hơn. Bác sĩ bảo khó có thể cứu được nó. Tôi là một y tá, tôi không phải bác sĩ, vì thế tôi phải chăm sóc. Nó đã sống. Và đứa bé đó đã được nhận trong đợt xin con nuôi ở Mỹ.”

From Baby Lift

Susan lo nhiệm vụ đi chợ và chăm sóc phụ những đứa trẻ. Cô yêu công việc của mình vì có đám trẻ vây quanh, y như một gia đình lớn.
Cho đến những ngày gần kề Sài Gòn sụp đổ, Susan liên tục được yêu cầu về nước. Cô chỉ nói với người của Đại sứ quán: “Tôi biết chuyện gì đang xảy ra. nhưng tôi không thể đi mà ko có đám trẻ.” Sau nhiều lần thương lượng, ngày 26/4/1975, chuyến bay C141 đã được sắp xếp để đưa đi hơn 200 đứa trẻ trong nhà New Haven trong chiến dịch Baby Lift của chính quyền Mỹ.

Bà mẹ đỡ đầu của tinh thần Việt Nam

Từ năm 1975, Susan đã làm tình nguyện viên y tế ở rất nhiều chiến trường khác. Bà đi Bangladesh, Campuchia. Nhưng những đứa trẻ Việt Nam dường như vẫn ở nguyên trong tim bà. Bà lưu hình ảnh của chúng, sắp xếp lại, ghi chú, rồi đi tìm lại chúng qua những hồ sơ tư liệu có được. Bà làm mọi thứ bằng thư tín, điện thoại. Trong suốt thời gian từ 1975-1980, bà đã hoàn thành tư liệu cho quyển sách: “For Children cannot wait” sau này của mình.
Bà luôn nghĩ: “Đến một lúc nào đó những đứa bé ở trại mồ côi sẽ lớn, Chúng sẽ thấy mình thật khác với những người bạn xung quanh của mình ở Đức, Mỹ, Úc. Chúng cần một ai đó giải thích để hiểu về nơi chúng đã ra đi.” Bằng những lá thư đi, những lời hồi đáp, Susan dần ghép lại từng mảnh vụn rời kí ức rất đau thương của một thời Baby Lift nổi tiếng khắp thế giới. Có những bậc cha mẹ đã gửi bà ảnh vui chơi, văn nghệ, ảnh đám trẻ lớn lên thế nào. Bà gắn chúng vào trang tư liệu với những gì đã diễn ra ở trại mồ côi khi xưa bà chụp và ghi chép. Bà thấy đám trẻ của mình đã lớn trong từng ngày thế giới chuyển động và đón chúng vào dòng chảy mới.
Susan nhớ lại: “Có những lá thư hỏi tôi chắc mẹ con ghét con nên bỏ rơi. Có những lá thư nói rằng con tha thứ cho cha mẹ con. Tôi không muốn chúng nghĩ vậy. Cuộc chiến ngày đó quá khốc liệt. Tôi có thể nói khốc liệt. Ai cũng có thể nói thế. Nhưng chỉ có những ai ở trong nó mới hiểu nó khốc liệt thế nào. Tôi chỉ cố làm chúng hiểu cha mẹ chúng không có lựa chọn nào khác là đưa chúng vào trại mồ côi, có lẽ là giải pháp tốt nhất cho sự sống còn của chúng. Mẹ của các con đã yêu các con rất nhiều – tôi luôn nhắc đi nhắc lại điều đó.”
Đôi khi, bà viết ra, gửi đi những hình ảnh cũ của một đứa bé nào đó ở tận châu Âu, để chúng có thể tưởng tượng ra khi ở nhà mồ côi cuộc sống của chúng thế nào, và chiến tranh khó khăn ra sao. Bà cố gắng lấp đầy những khoảnh trống kí ức và sự xung đột đầy cô đơn trong tâm hồn những đứa trẻ Việt sống ở những chân trời xa lạ. Suốt những năm qua, Susan đã tạo ra kết nối với hơn 5000 đứa trẻ trong chiến dịch Baby Lift rời khỏi Việt Nam và những đứa trẻ đã ở trại mồ côi của mình.
Năm 1999, Susan quyết định trở lại Việt Nam, với ý nghĩ sẽ dắt bốn bạn trẻ từ Baby Lift về thăm lại quê hương. Susan đến TPHCM trước ba ngày. Bà ở một khách sạn ở quận 1. Bà nhìn lại Sài Gòn trong kí ức của mình. Susan nhớ lại: “Ba ngày, tôi chỉ dành để khóc. Tôi không hề khóc trong suốt cuộc chiến. Tôi cũng không hề khóc khi đón những thi thể đứa bé từ thảm họa C5A. Tôi luôn không khóc. Nhưng khi tôi quay lại nơi này, tôi biết tôi đã yêu nó ra sao.” Susan đã đi thăm lại TPHCM y như những đứa trẻ Baby Lift của bà. Bà đi bộ, hỏi đường, đi tìm cái trại mồ côi cũ nằm ở đâu.
Sau đó, khi bốn bạn trẻ xuống sân bay, Susan dắt chúng đến nơi tưởng niệm của chiếc máy bay C5A – chuyến baby lift đầu tiên không may rơi xuống. Bà bảo: “Tôi biết nơi đó không có ý nghĩa gì với chúng. Nhưng tôi đã đứng đấy và tưởng niệm. Chúng đã làm theo tôi, trân trọng không kém.” –Bà dắt đám trẻ về lại trại mồ côi ở Sóc Trăng, trò chuyện với vài người đã từng làm y tá ở các trại mà bà có quen biết, kể cho chúng nghe điều gì xảy ra. Một lần, bà đưa chúng đến căn nhà trước kia là cái trại mồ côi nhỏ, nuôi một số em. Chúng đứng từ ban công nhìn xuống, thấy mái hẹp, thấy những hành lang hẹp. Chúng học cách tự cảm nhận nơi mình sinh ra và nỗi khổ sở của cuộc chiến tranh ngày xưa chúng không còn nhớ được. Bà nói: “Chúng sẽ hiểu cha mẹ đã phải khó khăn thế nào khi rời bỏ chúng. Họ rất yêu chúng.”
Nhiều đứa trẻ tỏ ra không quan tâm. Nhiều người đi với bà và thờ ơ với những gì họ thấy - ở nơi họ đã sinh ra và lớn lên. Bà bảo: “Có đứa luôn miệng bảo thế. Nhưng chúng đã đi với tôi. Tôi sẽ cho chúng thấy quê hương mình. Và sâu trong tim, tôi tin là chúng quan tâm.” Có lần, trong chuyến đi, một cô bé đã thốt lên: “Đằng kia có một bạn giống con y chang kìa!” – Bà đề nghị hai đứa chụp hình chung với nhau và cô bé rất thích thú. Cô bé đã sống cả tuổi thơ ở Châu Âu để thấy thế giới hoàn toàn khác biệt, lần đầu tiên, cô thấy lại hình ảnh của mình qua một người bạn cùng quê hương khác - ở trên chính mảnh đất quê hương của cô. Ý thức dân tộc chảy vào lòng đám trẻ nhẹ nhàng như thế qua trái tim bao dung của bà mẹ Susan.
Susan đã về Việt Nam 8 lần. Mỗi chuyến đi của bà lại là những đứa trẻ mới, những câu chuyện và kí ức mới. Tất cả chúng đều khao khát tìm kiếm lại dòng máu đang chảy trong tim mình ở một đất nước châu Á xa xôi và lạ lùng với chúng.
Lần này, tự những “đứa trẻ” đã hơn 35 tuổi, từ khắp nơi ở châu Âu, Hàn Quốc, Mỹ đã lập một chương trình tên “Return Project : Out of the ashes” và cùng nhau lên đường đi tìm quê hương. Susan lại là người mẹ chăm sóc, tất tả chạy và tất tả kể lại những câu chuyện từ những album ảnh rất riêng và rất chung từ những gia đình đã nhận và yêu thương đứa con Việt Nam của họ.
Bà Susan đã 63 tuổi, vẫn gương mặt phúc hậu và cái tinh tường của một người phụ nữ đảm đang và bản lĩnh, vẫn chi tiết từng câu chuyện, từng tấm ảnh, chi tiết dựng lại kỉ niệm cho từng đứa trẻ Baby Lift trong một cuộc chia cắt đầy đau thương chiến tranh trong quá khứ.

Khải Đơn

Susan Carol McDonal là tình nguyện viên quốc tế của trại mồ côi New Haven của một người Úc tên Rosemary Tayler tại Sài Gòn. Bà làm tình nguyện tại đây từ 1973-1975, trở về nước khi Sài Gòn sụp đổ. Bà là một trong những y tá đến hiện trường của chuyến bay C5A – chuyến đầu tiên trong chiến dịch Baby Lift tại Việt Nam – để nhận lại xác những đứa trẻ mà chỉ vài giờ trước bà vẫn còn đang chăm sóc tại trại mồ côi của mình. Có khoảng 230 đứa trẻ trong trại của bà trên máy bay.

Bà tâm sự trong một cuộc phỏng vấn với nhà sử học Larry Engelmann:

“Tôi đã tốn một khoảng thời gian rất dài để cảm xúc của mình trở lại bình thường khi tôi quay về Mỹ. Tôi nhớ mình đã nhìn mặt trời lặn hoặc một cảnh vật gì đó rất đẹp và nghĩ: “Chúa ơi, cảnh đó thật tuyệt”. Nhưng tôi lại chẳng hề cảm thấy hạnh phúc hay đau buồn gì cả. Tôi chỉ đơn giản là rơi vào sự thẫn thờ câm lặng.
Nhưng tôi vẫn hay mơ về chuyện chiếc máy bay C-5A rơi. Trong một giấc mơ, một người bạn chạy tới và nói với tôi: “Máy bay rơi và đám trẻ đang ở trong đó.” Sau đó tôi đứng ở hiện trường. Trong giấc mơ, tôi chạy về phía máy bay. Có những mảnh giấy nhỏ bay lên trong không khí. Không gian xung quanh máy bay đầy khắp những mảnh giấy nhỏ - y như hoa tuyết. Vì thế, trước khi tôi bước lên máy bay, tôi bắt lấy một mảnh giấy trong không khí. Và trên đó là hình một đứa trẻ. Sau đó, cũng trong giấc mơ, tôi quay về phía những người đang đứng ở hiện trường và hét lên: “Mọi chuyện ổn mà. Không có đám trẻ trong máy bay đâu. Đó chỉ là những bức ảnh thôi. Trong đó chỉ toàn ảnh của đám trẻ thôi.”
(Tears before the rain – Larry Engelmann, Chapter II: The Orphans)

Có lẽ chính những kí ức đau thương đó của cuộc chiến đã thôi thúc Susan tiếp tục con đường dắt đám trẻ đi tìm cội nguồn của chúng...

THE HURT LOCKER và ENEMY AT THE GATES

2010-04-01T05:47:00.000-07:00

Tôi đã xem cả 2 bộ phim. Không nhớ được hết. Không cố gắng nhớ được hết.

Đại khái nội dung là thế này:

The Hurt Locker

William James trở thành đội trưởng đội gỡ bom mìn trong Baghdad. Sự vô kỉ luật, tính thất thường và cả cái "mùi nghệ sĩ" trong nghề gỡ bom mìn không phải là thứ có thể dễ dàng được ưa chuộng ở cái thành phố quanh năm suốt tháng có bóng dáng khủng bố và nỗi ám ảnh của những cuộc đánh bom tự sát. 38 ngày dài đằng đẵng của William và 2 đồng sự mới Sanborn và Owen Eldridge là những buổi "chơi đùa" với kíp nổ, sự theo dõi hờ hững nhưng đầy sát khí của cư dân địa phương, những đêm tuyệt vọng ngập trong rượu, nhạc ầm ĩ và sự cô đơn. Bộ phim là hành trình của William và cả đội đi đến hết 38 ngày nghĩa vụ còn lại của đội Delta trên chiến trường Iraq.

Enemy at the gates

Vassili Zaitsev là một cậu lính quèn bỗng nhiên được "phát hiện" trong trận Stalingrad khi cậu chụp lấy một khẩu súng và hạ liền lúc 4 tên lính Đức ở khoảng cách rất xa. Như mọi anh hùng khác trong hệ thống truyền thông của Sô Viết, Vassili nhanh chóng trở thành biểu tượng của niềm tin chiến thắng mà dân Nga đang trông đợi trong những ngày kiệt quệ đối mặt cùng người Đức ở giữa mùa đông Stalingrad hoang phế. Vassili phải chiến đấu để hạ từng thằng lính Đức mỗi ngày, để gìn giữ niềm tin cho những người xung quanh mình, để hạ gục tay bắn tỉa lão luyện người Đức đầy bí ẩn, và để yêu Tanya của anh.

Là 2 bộ phim chiến tranh, như rất nhiều những bộ phim chiến tranh khác mà tôi đã từng xem, từ Saving Private Ryan, Saints and Soldiers, Inglorious Basterds, đến Platoon hay Watchmen... tôi vẫn cảm thấy khó có thể quên được những cảm giác lạ lùng mà những nhân vật này đem lại cho mình.

William của "The Hurt Locker" giống như một kẻ cố làm mình máu lạnh để mỗi buổi sáng quay lưng về phía đồng đội bước về hướng những quả bom không nghĩ về cái chết. William không sợ chết. Anh mê những cái kíp nổ, mê cả những mánh lới rồ dại mà kẻ gài bom đã nghĩ ra để lừa lính Mỹ. Anh mê mải quả bom cũng như cái kẻ tạo ra nó đã tốn không biết bao nhiêu thời gian để chế ra nó. William sống theo cái ý thích ngông nghênh của kẻ tài hoa, bất cần, cô độc và ấn chặt sự sợ hãi đau thương vào đáy tim mình. Khi William ôm cái quả "bom người" mà anh nghĩ là thằng bé Iraq bán DVD vừa chơi đá banh với anh hôm trước vào lòng, dường như kết nối mong manh và "người" nhất đã kéo về lại với anh sau chính cái khắc nghiệt mà anh tự bủa vây quanh mình trong suốt những ngày ở Delta và giữa những quả bom.
Con người sẽ thích nghi với cả thế giới, ngay cả trong sự khốn cùng nhất mà đời họ chưa bao giờ trải qua. Bộ não thép của William đã làm chuyện đó để bảo vệ cho mạng sống vốn dĩ rất phù phiếm mà anh đem ra đánh cược trong mỗi lần lao vào mục tiêu. Không màu mè. Không anh hùng ca. William quay về Mỹ, yêu vợ, và rồi lại nghe những đồng đội đang chết vì những quả mìn mà anh có thể "thu phục". Anh quay lại chiến trường. Anh cô độc đứng trong siêu thị, nơi anh chẳng hiểu phải chọn món đồ nào cho vợ giữa một đám nhãn hiệu đủ màu sắc. Anh thích thú và hăng say và rã rời trước những cái dây nhằng nhịt xanh đỏ của một quả bom nào đó đang chờ phát nổ trước số phận của anh.

Sự khốn khổ của chiến tranh : là khi con người cứ phải hoài phí mạng sống của mình vì cơn cuồng loạn đầy ý thức của những đồng loại đang vây quanh họ.

Với "Enemy at the gates", tôi không nhớ được nhiều chi tiết. Nhưng chi tiết mà tôi không thể nào quên là cảnh làm tình của cô gái Tanya với chàng lính bắn tỉa Vassili Zaitev. Đó có lẽ mà hình ảnh đau đớn nhất của cuộc chiến tranh mà tôi từng thấy. Cảnh ấy giống với cảnh Robert Jordan và Maria làm tình trong cái túi ngủ giữa một đêm lạnh cóng người ở tác phẩm "Chuông nguyện hồn ai" (Hemingway). Tanya đã đi vào góc ngủ tập thể của Vassili, nhìn anh say mê. Nàng chuồi người vào lòng anh. Hôn anh. Thân thể họ cuộn vào nhau, ở một chỗ ngủ giữa hai người đàn ông khác đang mệt mỏi ngáy khò khò. Vassili cuốn nàng vào anh, ôm chặt và gói ghém nàng trọn vẹn trong thân thể mình khi một người thức đi ngang qua. Cuộc làm tình đau đớn, hoan lạc. Tình yêu ứa thành những tiếng nức nở của Tanya và cơn dồn nén khoái cảm của Vassili. Hai người tan vào nhau. Khốc liệt. Cô độc. Và đau đớn. Như thể họ sinh ra để khỏa lấp hết cái cơn tuyệt vọng chiến tranh đang khua động nỗi căm thù đầy nước mắt mà Tanya dành cho quân Đức. Tình yêu đó làm cậu trai Vassili lúng túng trở thành người đàn ông ý thức được cái khốn kiếp của cuộc chiến tranh ấy đang dồn lên ống ngắm của anh. Giết người - ko còn là vinh quang hay anh hùng - nó chỉ là con đường sẽ đưa anh và nàng Tanya xa xôi nhau hơn nữa.

"Enemy at the gates" rất bình thường. Nó là một cuộc đấu trí tàn nhẫn giữa hai cái họng súng đen ngòm chính xác và không khoan nhượng giữa hai tay bắn tỉa từ hai phía Nga, Đức. Nếu có gì đó làm tôi hẫng hẳn mình khi nhìn cuộc chiến đó, thì chính là cuộc làm tình đầy hoan lạc và uất ức sự tuyệt vọng khốn cùng của Vassili và Tanya. Ở đó, giữa một cái hầm tối, cạnh những người khác đang ngủ say, trong một tấm chăn cáu bẩn và bộ đồ vệ binh đầy đất bụi, họ đã tái sinh cho linh hồn của nhau và vỗ về sự ủ ê thù hận của một Stalingrad trong mùa đông chiến tranh không chút ánh sáng.

Gương mặt con người dường như hiển lộ đầy thần thánh trong những khoảnh khắc đẫm máu nhất của những cuôc chiến tranh...

Khải Đơn

NGHỆ THUẬT TÍ TI

2010-03-29T17:33:00.001-07:00

Nghệ thuật tí ti

Từ ngày bắt đầu bước chân lên Sài Gòn, tôi mới lê la ở những phòng trà, quán café có biểu diễn ca nhạc, đôi khi cũng đến sân khấu kịch, nơi đọc sách, xem phim… Đi cả một hành trình lê la dài suốt 4 năm đại học ấy, tôi mang rất nhiều cảm xúc trong mình.

Đầu tiên, đó là “cơn đói” nghệ thuật của đứa trẻ quê mùa. Ở Biên Hòa không bao giờ có một buổi biểu diễn nho nhỏ trong quán café. Bây giờ thì có. Nhưng chán. Quê tôi nói chung làm công nghiệp, chả ai khao khát đếm xỉa gì tới nghệ thuật cả. Cả cái hội văn nghệ, vốn là chỗ “có mùi” nghệ thuật nhất thành phố, lại là 1 cái vườn bán lan. Cả cái tạp chí văn nghệ be bé chả có xơ múi gì với đời tên là “Dưới Mái Trường” cũng lăm lăm đăng bài của CTV thân quá là thiết chứ chả bao giờ chú ý tới cái mặt mốc của đám bạn đọc xa lạ. Thế nghĩa là tôi “đói”.

Lần đầu tiên vác balo lên Sài Gòn…du hí học thì bài học đầu tiên là một niềm vui rất thầm kín. Café ở Sài Gòn có nghệ thuật. Đơn giản nhất là có những anh chủ quán sành nhạc, có quán tịnh chỉ chơi rock, vài quán chỉ bật Trịnh Công Sơn, có quán chỉ mê Vũ Thành An. Tôi – thưởng thức – biết mình mê mải một số thứ, nhờ vài anh chủ quán mà hiểu ra một số thứ.

“Cao cấp” hơn là những quán café có live show, nghĩa là tối tối có ca sĩ hát phục vụ. Tôi thích cảm giác ngồi dưới ánh nến màu đỏ, nhìn cái sân khấu có một cây đàn và một giọng ca. Cái thích phù phiếm. Lâu dần, tôi tự cắt nghĩa mình thích cái sự sang trọng không thuộc về bản tính quê mùa của mình. Cái sự sang trọng và sặc mùi lãng mạn ấy nó đầy trong những bộ phim Mỹ, cảnh quay hay hình ảnh văn học đã trót trôi qua đầu óc tôi. Thế nghĩa là tôi chả si mê gì giọng ca của cô ca sĩ, cũng chẳng xúc cảm gì với tiếng đàn nỉ non của anh nhạc sĩ. Nhưng có một vài quán có những tiếng hát của Sài Gòn từ trước 75. Tôi thích sự tận tụy của các ca sĩ đó dành cho bài hát mà họ thể hiện. Nó gần như là cái đức chăm chỉ của một con kiến trên hành trình thiên lí tha mồi về tổ. Họ coi hát như 1 nghề, hát những bài hát cũ với niềm nhung nhớ là một sở trường. Họ hát nhiều. Nhiều khi, mỗi tối tôi đến cái quán ấy, cũng cái ông ca sĩ ấy, ông lại hát những bài hoàn toàn khác nhau, không lặp lại. Khán giả nào thích quá thì mới yêu cầu ông hát lại. Nhìn cho kĩ thì ông rất chăm chút tới những kí ức lịch lãm của Sài Gòn thuở nào đó trong ông. Chỉ có thiên tài mới nổi tiếng trong nghệ thuật. Nhưng những người chăm chỉ trong nghệ thuật cũng đáng trân trọng không kém.

Vài năm sau, lê la mãi, tí tởn mãi, tôi bắt đầu bâu đến những bàn tròn văn nghệ, quán café của những người rất trẻ. Họ bằng tuổi tôi. Nhiều người trẻ hơn tôi. Họ có cái tài hoa mà một kẻ vụng về trước nghệ thuật như tôi phải kính nể. Vài giọng hát rất hay, rất tình, rất tha thiết. Vài gương mặt rất xinh, đôi khi bụi đời, nhiều kẻ rất lãng tử. Đó là những mẫu hình mà mọi người trẻ tuổi đều khao khát được tôn bái sùng kính trong thiên đường nghệ thuật của họ. Tôi nghe nhiều bạn ca sĩ trẻ hát, xem vài nhóm kịch trẻ diễn, nhìn vài nghệ sĩ hài thể hiện khả năng. Có thể nói, Sài Gòn là thiên đường nghệ thuật ở cái xứ sở thâm căn cố đế thù ghét những điều dị biệt mới mẻ này. Ai thích diễn thì diễn. Ai thích hát thì hát. Hay thì thiên hạ xem. Dở thì thiên hạ bỏ.

Nhưng cái nghệ thuật non tơ ấy chưa kịp lên tới một cái đỉnh cao muôn trượng nào thì sớm đã chớm những căn bệnh lẩm cẩm của những người già đáng chán.

Tại một quán café nho nhỏ sang trọng, một cô ca sĩ hát rất hay, thích nói chuyện đời sống, niềm vui, thời sự với khán giả. Cô thật có duyên. Chỉ có điều, các bài hát mỗi ngày cô hát cứ lặp đi lặp lại. Nguyên si. Y chang nhau. Chừng đó bài. Cứ như thể nghệ thuật của cô là nhất định phải gói gọn trong từng ấy cái mớ tuyên ngôn về tình yêu thắm thiết sang trọng của chàng và nàng trong những bài ca cô cất lời. Đôi khi trong thâm tâm tôi nghĩ cảm giác nghe đi nghe lại mỗi đêm thế này nó giống như ta bị lừa. Phụ thu mỗi tối ở các quán café có biểu diễn lên đến 30.000-50.000đ, hơn gấp 2,3 lần giá li nước (vốn cũng đã rất cao). Vậy mà chủ quán chỉ có mỗi một màn diễn đi diễn lại, mỗi một trò xào tới xào lui. Tiền thì có được “xào lại” đâu nào. Đôi khi tôi nghĩ vì cô đẹp quá mà người ta tới – để ngắm nhìn một cái vẻ đẹp mà anh bạn tôi bảo hết sức “classic”. Bác ca sĩ kia già rồi, chả còn miếng vẻ đẹp nào xuân thì mới phải gân cổ ngồi học hát cho mõ đời để lên sân khấu thiên hạ nó còn dòm tới bác. Em đẹp thì ngắm em thôi là tôi quên âm nhạc luôn rồi.Thôi thì tôi cũng sẽ cố nghĩ theo cách của bạn tôi cho êm chuyện. Kể ra thì mình sòng phẳng thế kia cũng là thái độ chợ búa tôm cá quá, chả tôn vinh nghệ thuật gì cả.

Ở một quán café nọ, cô chủ biết chơi đàn, nói là mở cái góc này ra cho anỞ một quán café nọ, cô chủ biết chơi đàn, nói là mở cái góc này ra cho anh em bạn bè tới chơi. Ban đầu quả thực bạn bè tới chơi rất vui. Họ hát. Có 2 người chơi guitar – ko xuất sắc gì nhưng ổn. Trầm một chút thì đọc thơ. Người hát tận tình vô kể. Lâu dần, quán cô đông khách. Tự dưng bác ca sĩ già đi đâu mất, tự dưng hai gã guitar tận tụy chú ý từng giọng ca cũng đi đâu mất. Cô hay tổ chức những buổi giới thiệu album của đám ca sĩ nhỏ nhỏ mà từ một bà phóng viên văn nghệ “sang” qua cho cô. Cây guitar mới lọng cọng. Cây organ thì tuyệt nhiên ko thèm xớ rớ tới phím đàn, đứng bật nhạc có sẵn rồi để đó luôn. Ca sĩ mới mà. Thông cảm. Họ hát không hay lắm. Phụ thu tăng từ 20.000 lên 30.000đ/người. Thằng bạn tôi hét lên: “Nó giới thiệu album của nó mà mình phải trả tiền phụ thu là sao?” – Bạn tôi hồi đầu cũng hay tới đây hát, vì ấm cúng, vui vẻ, chẳng hay gì cũng là tình duyên nghệ thuật. Sau cả đám cùng chán. Lẳng lặng bỏ. Hết chuyện!

Cũng đôi khi, tôi được nghe những người viết trẻ nói về những tuyên ngôn. Không phải như nhiều nhà báo hay dị cái tuyên ngôn. Tôi chả dị cái gì hết. Chỉ có điều, khi các tác phẩm của các bạn nhà văn cùng tuổi cứ mãi mãi mà chả chịu ra. Tác giả nào được tụi trẻ o bế sùng bái thì may mắn hơn, đảm bảo sách sẽ ra. Có độc giả mà. Ở những quyển sách ấy, tôi thấy cái mùi xúng xính của quyển sách trẻ trung được in, đầy tự hào và khao khát thể hiện. Tôi thấy chân dung của tác giả ở trang bìa, trang kế bìa, trang bìa 3, bìa 4, có khi thấy luôn trên cái thẻ kẹp đánh dấu trang. Có lúc tôi hoang mang mình đọc truyện hay xme album ảnh của tác giả. Càng ngày người ta càng có cái mốt khoe cái vẻ đẹp xuân xanh của mình lên trước những dòng chữ của tác phẩm. Những bức chân dung nằm rạp trên đồng hoa, mặc áo vest khăn quàng bay phấp phới, mắt liếc sang trái y như anh Jason Staham hay Will Smith trên mấy poster phim đều thể hiện cái tư duy xa xôi nào đó của tác giả. Thật là khó hiểu. Sau đó thì tác giả sẽ xuất hiện rầm rộ trên báo, spam tùm lum trên mạng, chân dung mọc đầy hết các trang tạp chí. Chỉ có mỗi một điều tí ti, sách họ viết…chán quá.

Nhiều tác giả đàn anh dạy, em phải làm sao in được sách, in rồi thì người ta mới biết đến tên tuổi mình. Nhưng chắc họ quên dạy, sách dù có in luôn dấu tích, đóng mộc của tác giả hẳn hoi thì độc giả cũng không nhớ nếu nó chỉ là một mớ nghệ thuật tí ti sính cái ảnh chân dung hơn từng trang viết.

Youtube phát triển. Bà con ai thích làm nghệ thuật thì…lên mạng. Vui vẻ. Thoải mái. Thích thì click, không thích thì biến ra chỗ khác chơi. Êm đềm. Sòng phẳng. Free mà, phải sòng phẳng chớ. Có một anh chàng hát nhép nổi tiếng. Thực ra anh không phải người đầu tiên hát nhép diễn những trò vui vẻ trên mạng. Trước anh đã có vài người. Nhưng chắc tại anh rảnh quá nên chăm chỉ nghĩ, chăm chỉ bày, chăm chỉ post mà thiên hạ mê tít anh. Hồi đó anh ở Mỹ, chả đụng tới miếng cơm manh áo hay cái “thị trường nghệ thuật” của thằng nào hết. Tự dưng, chắc anh rảnh quá, anh về Việt Nam. Thế là đám trẻ cuồng lên vì anh. Anh vui mà. Đời giờ thiếu tiếng cười quá. Anh thì thừa tiếng cười, nên anh post lung tung. Thiên hạ cười. Bọn trẻ cười. Họ yêu anh chớp nhoáng.

Nhưng anh chưa nổi tiếng được bao lâu thì đã có những tiếng hót râm ran xung quanh của những ai đó kết tội anh là “chỉ hát nhép mà đòi lên sân khấu”, “ai biết tiếng hát thế nào mà cũng mơ làm nghệ thuật”, hay “trong những trò tấu hài thì giả pede là trò tấu hài rẻ tiền nhất”, hay “một đám con trai mặc kimono õng ẹo hát nhép thì có gì vui”, và hàng đống abc, abc khác được phun ra từ những cái miệng độc địa của các … (tạm gọi là đồng nghiệp) khác của anh trên mạng. Họ cũng là những người diễn hài, mê kịch, cao cấp hơn thì là phóng viên văn hóa văn nghệ. Chẳng lẽ họ lại ngô nghê tới mức không hiểu rằng cái anh chàng “Hot boy” kia đang thể hiện năng khiếu diễn trò của mình qua youtube chứ tuyệt nhiên chả hát hò gì để thành ca sĩ cả. Anh từ Mỹ về, thị trường, tiếng nói, không gian nghệ thuật nói chung còn “Mỹ” quá, chưa cập nhật kịp những chiêu/mánh/trò mà thiên hạ sẵn sàng giăng ra để giết đi một kẻ mà họ cho rằng có nguy cơ giỏi hơn mình.

Tôi nhàn nhạt dần rồi nhưng lui tới các quán café, nhàn nhạt dần rồi thờ ơ trước những đầu sách mới mẻ đẹp sang trọng. Tôi biết nghệ thuật là một cuộc chơi gian nan và đau đớn nhiều lắm. Đôi khi, người ta trả giá bằng cả cơn đói, sự đày ải tinh thần, niềm vui cũng thông qua đồng cảm chút ít mới có được. Nghệ sĩ hay cô đơn. Tôi không cố viết bài này để làm họ cô đơn thêm. Tôi viết vì họ đã làm một khán giả như tôi thấy sao nghệ thuật của những người trẻ trẻ chúng tôi cứ mãi là tí ti, tủn mủn, cứ mãi loanh quanh với chừng ấy sự khô khốc và mục ruỗng tinh thần như thế. Tôi chỉ dám nghĩ như ông ca sĩ già trước 75 tôi vừa kể, mình không giỏi thì mình chăm chỉ. Thiên tài nghệ thuật không sinh ra từ sự chăm chỉ. Nhưng cái sản phẩm nghệ thuật sinh ra từ sự chăm chỉ thì ít ra khi thưởng thức người ta không hụt hẫng, qua loa.

Và khi chăm chỉ trước nghệ thuật, người ta sẽ có ít thời gian hơn để bôi xấu, sỉ nhục hay hành hạ những kẻ khác – giỏi hơn mình phải không, nghệ thuật tí ti?

Khải Đơn

Thành phố chiều ngả nón mưa

2010-03-26T10:35:00.000-07:00

Chiều nay, thành phố rấm rức chuyển mình, xám xịt và tê đọng trong mịt mù. Không gian tối thẫm giữa buổi chiều rất sáng. Mưa chẳng chịu đến. Mọi cơn vui buồn đều cô quánh lại, ko có cách gì làm loãng ra được giữa một buổi chiều hồn người thèm mưa đến quay quắt mà chẳng đào đâu ra nổi một chút hơi nước ào về.

Buổi tối mưa. Cái cơn mưa như một trận khóc nức nở của mùa hè vừa quá đỗi vặn mình khổ sở. Cơn mưa là biết bao cái ức nén, kìm giữ của tâm hồn một ai đó, giữa đô thị ngụt ngàn này, chẳng một ai thèm đoái hoài đến. Cứ thế mà tuôn. Cứ thế mà xối xả. Cứ thế - là thành một mùa mưa...

Tôi nhớ cái lần mình đứng trên lầu 1 của căn phòng trọ giữa Phnom Penh. Đó là đêm trước ngày tết Bol Chol Chnam của người Khmer ở Campuchia. Trời ngột y như chiều nay. Nắng ko đổ lửa nhưng thẫm màu và u uất hệt như ngày Sài Gòn này. Để rồi biết bao cơn khát bỏng tâm hồn được tưới đẫm bằng mưa dưới ánh đèn cao áp đỏ rần rật. Mưa hồn nhiên.

Tôi đã lái xe đạp đi hết mấy vòng quanh Angkor Wat, lái tới Angkor Thom, lái vòng vòng Siem Reap. Thỉnh thoảng mưa. Thỉnh thoảng nắng toát người. Nhưng cái cảm giác chỉ có một mình mình trong đời mình, chịu trách nhiệm duy nhất về bản thân mình, đối chọi với chính những mâu thuẫn sinh ra trong não mình thì bủa vây tôi. Tôi chỉ biết lúc đó cứ nhấn bàn đạp. Đi hết nắng thì tới cơn mưa. Đi hết hàng cây thì tới cổng Angkor. Ở đó có một anh bảo vệ chờ tôi, kể chuyện tôi nghe, ngồi...bóc bọ hung cho tôi ăn và cười thật lớn khi mặt tôi nhăn lại vì bụi túa vào mắt. Suốt 5 ngày ở Angkor, ngày nào tôi cũng đến nói chuyện với anh và anh đến khách sạn rủ tôi đi uống. Có một người bạn. Có một thế giới nào đó khác biệt và vui vẻ đã che chở cho tôi. Ngày mưa thứ hai ở Angkor Wat, anh bảo tôi ngồi im trong phòng bảo vệ của anh. Anh lấy áo mưa bắt tôi mặc. Anh cầm bộ đàm điều khiển dòng xe hơi tán loạn lao ra từ Angkor Wat. Tin ko? Mưa ở Angkor Wat hỗn loạn như mưa rừng, khủng khiếp như đá tảng bằng nước dốc ngược xuống đầu thế gian.

Mưa ở Angkor Wat đẹp tuyệt vời. Hùng vĩ. Lạ lùng. Còn tôi lúc ấy đứng trong cái phòng bảo vệ, mặc cái áo mưa to sụ như một cây nấm lùn, mặc sức nhìn gió xoáy lên thành dòng, mặc sức nhìn hàng cây khổng lồ đong đưa tạo thành các dòng khí lớn bủa bây con người. Nước ào ạt túa ra. Hơi lạnh thấm vào đất, tràn vào cây. Tất cả là sự sống. Nếu phải cho ai đó một lời khuyên, tôi vẫn không g ngần ngại chút nào khi bảo họ hãy đến Angkor Wat vào một mùa thật mưa dữ dội... Vì lúc ấy hay lúc này thì tôi cũng rất thèm mưa, như gốc cây khô đói một dòng cảm xúc yên ả trôi thấm vào tâm hồn.

Chuyện xưa đã là xưa. Những góc ánh sáng của cơn mưa ngày nào đó, trong vùng kí ức nào đó, ở đâu đó, thường xuyên hành hạ tôi. Nếu tôi là họa sĩ, tôi sẽ chỉ vẽ những góc phố đầy mưa và những cây cột điện đỏ đèn đợi người quanh co bước tới. Nhưng tôi chỉ biết viết, vì thế mỗi ngày trôi qua, những ẩn ức về cơn mưa cứ dày thêm mãi, xa xôi thêm mãi, mà tôi thì bất lực vô độ. Chẳng có cách nào đặc tả tất cả thành lời mà làm kí ức sống mãi trọn vẹn như ngày hôm qua của nó.

Tôi không nguôi nhớ ngày nào đó, ở cái thuở ngông cuồng nhất, tôi đạp xe dưới trời mưa, ướt đẫm, lạnh run. Và cố nghĩ rằng mình đang vượt qua cái cơn đau khổ tội nghiệp nào đó của thuở 18. Chỉ là chuyện trẻ con. Nhỏ bé và tầm phào. Nhưng nếu ngày đó lặp lại thì tôi cũng chỉ tầm phào đến thế thôi, và mưa cũng chỉ biết độ lượng vô chừng đến như thế thôi...

Bài học ngày tập lái xe của tôi: Mưa là một sự nguy hiểm ko lường trước được. Nhưng vẫn như ngày cũ, tôi vẫn có thể lái xe rất nhiều giờ dưới một trời mưa xối táp thẳng vào mình. Tôi chinh phục một đám mây khổng lồ trút nước và tìm đến ánh nắng rực rỡ ở một km xa xôi nào đó phía trước. Ko cần biết. Ko thể nghĩ được gì hết. Lúc đó mưa bảo tôi rằng tôi là kẻ tự do. Mưa trao cho tôi cái vương miện vô lối của kẻ thèm khát tự do. Bởi khi mọi người trú ẩn vì từng giọt nước lạnh cóng và làn gió khốc liệt thốc tới, tôi lại cảm thấy thân thể mình được hạnh phúc vì đã trôi vào tự do của làn nước trời dịu dàng đến uất ức.

Khi tỉnh ra, tôi biết lúc đó mình đang chạy trốn. Và mưa cho tôi một chốn đi về...

Sài Gòn của tôi chiều nay ngả nón mưa. Có một quán nhậu dưới thềm sân đã co mình vào góc. Bạn nhậu chén thù tạc mà chân tay sát chặt vào nhau. Mưa liếm vào góc sân. Rượu dâng lên thành hơi ấm nồng, đong đầy rực trong đáy mắt...

Sài Gòn tối nay mèo con ko ngồi trên mái nhà. Mèo khép nép trèo lên tivi, ngủ ngon lành và thở đều đặn trong cơn mưa sầm sập tới. Mặc kệ đời.Mặc kệ mưa. Mặc kệ Sài Gòn đang rũ mình ẩm ướt, xù lông lên và khẽ hắt xì một tiếng ngấm ngầm lành lạnh.

Để kể hết tất cả những cơn mưa đã đi qua mình, tôi chỉ có thể tóm gọn chúng thành hai từ: ÁC MỘNG. Thôi thì ác mộng vẫn là kỉ niệm, thi thoảng nhớ, thi thoảng mong. Mưa tới thì uất ức. Trời hè nồng nực thì nhớ thương. Thôi thì trái tim bị an bài thế nào thì đón mưa theo cách ấy. Mỗi tâm hồn đều xứng đáng được gột rửa sạch dưới hàng triệu giọt mưa vô tư ko chút hoen mùi ấm ức...

Chào nhé, mưa Sài Gòn của tôi!

Khải Đơn

Lê Kiều Như và Hoài Tường Phong và sự trong trắng của nghệ thuật

2010-03-25T09:13:00.000-07:00

Nàng viết truyện - theo cách gọi của thiên hạ là "dâm thư", "chuyện sex", văn chương rẻ tiền, sách + sex... vân vân và vân vân. Nói chung, cả thế giới này, nhất là thế giới của các nghệ sĩ vĩ đại, người ta chả bao giờ thừa nhận là mình có cái bản năng tính dục rất bình thường kia cả. Ôi, cái con ca sĩ ấy là loại người viết tầm thường, rẻ tiền, ba xu, làm sao có thể sánh với cái tư duy rất mực hàn lâm, rất mực nhân bản và hướng đến quyền con người thiêng liêng cao quý như các nhà văn vĩ đại chứ! Tất nhiên là chẳng thể so sánh được. Chính vì cô ta chỉ là một cái cô ca sĩ mới tập tành vào nghề viết, chưa biết đâu là phải trái trong nghệ thuật, cũng chả cần hiểu nghệ thuật là phải đúng sai thật rõ ràng, rành mạch. Thế nên cô ta phải bị khai trừ. NHất là khi hàng chục nghìn bài viết, lời lên tiếng, sự phẫn nộ của dư luận thế kia - rành rành rồi còn gì, rõ ràng đấy là một áng dâm thư cần phải loại bỏ khỏi cái thế giới toàn những nghệ sĩ vĩ đại, nhà báo hàn lâm và độc giả trong trắng này!

Vì cái sự phẫn nộ rất ư là lẽ phải đó mà các bạn Vietnamnet phải liên tục đưa tin, liên tục trích dẫn các phần trong tác phẩm "Sợi xích" ở cuối mỗi phần bài họ viết về cô ca sĩ này và tác phẩm "Sợi xích" của cô. Theo lẽ thường, tờ báo phải trả nhuận bút cho phần trích dẫn sách của tác giả trên mặt báo. Không biết trích dẫn để nâng cao thị hiếu, trí tuệ của độc giả hay còn nhằm mục đích gì khác mà các tác giả của các bài báo này dù luôn mồm sử dụng các từ ngữ như " mặc bộ đồ "có cũng như không"", "Sợi xích" của Lê Kiều Như bị "chặt đứt""...nhưng chắc cũng ko tránh khỏi cái "tai nạn nghề nghiệp" là mồm miệng thì chửi vống lên nhưng tay chân thì vẫn quờ quạng, hớt hải khi NHẤT ĐỊNH phải trích dẫn tác phẩm, NHẤT ĐỊNH phải chụp một tấm ảnh rõ to của cô tác giả, NHẤT ĐỊNH phải quay một cái clip nho nhỏ để chứng minh về bộ đồ và bình luận là "có cũng như không". Ko biết thế giới đọc sách còn lại thấy gì, chỉ biết tác giả bài viết khi bấm máy ảnh hẳn lòng của đang xốn xang hứng khởi thầm kín ở đâu đó.

Thật là xôn xao. Thật là diệu vợi. Thật là một nền văn nghệ trong trắng và sáng suốt. Nó phải bứng bỏ hết những cái ung nhọt tầm thường, thị hiếu dơ dáy, tinh thần trụy lạc. Bên trong một nền văn nghệ trong trắng chỉ có những tác phẩm quan tâm tới nỗi đau bí hiểm của con người, sự cô đơn của tác giả, hay một cái tôi xúng xính câu từ thật tuyệt đẹp. Nghệ thuật - ở đây - phải QUAY LƯNG với sự hở hang. VÌ THẾ PHẢI CẤM NGAY QUYỂN SÁCH ẤY!!!

Và các nhà báo văn hóa văn nghệ, thay vì ngồi đọc cho tường minh, so sánh cho chuẩn mực, viết bình luận thật chắc tay về cái tác phẩm đó, về sự "tầm thường" của nó - ít ra là với những luận cứ nghệ thuật vững chắc- thì họ lại từ chối viết, bảo nó tởm quá, viết lên bạn đọc bảo mình tởm. Họ lại cầm máy quay đi quay clip "có cũng như ko" của cái bộ quần áo tác giả mặc. Họ lại đi chép hết bộ ảnh khuyến mãi trong quyển sách về, post lên báo mình. Họ lại trích dẫn lại vài đoạn (chắc một lúc thầm kín nào đó đã làm họ thích chí, khoái cảm) rồi in hết lên trang cho bạn đọc thưởng lãm rồi cùng nhau lao vào xâu xé cho thỏa cơn ghiền. Các nhà báo hôm ấy chả làm một việc gì liên quan tới cái mác "văn hóa - văn nghệ" mà họ phục vụ cả.

Song song với cô Lê Kiều Như là một nhà thơ tên Hoài Tường Phong, với bài thơ tên "Trăng nghẹn", được nhiều người gọi là "một cánh đồng bất tận trong thơ", vừa được chấm giải Nhất cuộc thi thơ Đồng bằng sông Cửu Long do các Hội Văn học - Nghệ thuật trong khu vực này liên kết tổ chức, tỉnh Cần Thơ đăng cai. Tuy nhiên sau đó "một số cơ quan có thẩm quyền ở thành phố Cần Thơ đã yêu cầu Ban Giám khảo chọn lại bài khác để trao giải Nhất thay cho bài thơ này vì nó u ám quá." (Tiền Phong). Quả nhiên lại là một sự kiện cộm cán khác trong nghệ thuật, nơi mà người ta có quyền xem xét một tác phẩm là hay hay dở dựa vào biên độ của sự...sáng sủa. Càng sáng càng có giải to. Tối quá thì ở cái cánh đồng bất tận ấy mà ôm cây đợi nước triều lên luôn đi.

Chắc vì đây chỉ là một bài thơ, mà tác giả thơ lại chẳng có gì nổi tiếng, bài thơ lại còn "có vấn đề" nên một số tờ báo lớn, cực lớn, quyết tâm...KO VIẾT. Lê Kiều Như viết về sex quả là một cái tát trời giáng nhằm vào một nền văn nghệ thanh sạch và trong trắng - vì thế cô ta phải lên báo. Còn Hoài Tường Phong - ừ, chắc nói chung thơ của công cũng thanh sạch và trong trắng rồi, nên thôi khỏi cần làm rầm rĩ mà chi, khỏi cần ồn ào làm gì. Điểm mặt qua lại, chỉ có một vài tờ như Tiền Phong là quá tay viết vẩn vơ tí chút cho ông nhà thơ già tỉnh lẻ này một chút ý kiến. Dùng đến phương pháp phiến diện nhất là tính số lượng kết quả trên google thì Lê Kiều Như: 11.300.000 kết quả, Hoài Tường Phong: 69.900 kết quả.

Lại cái bóng to tát của các hội đoàn văn nghệ. Song song với việc phán xét sự thô lậu của cộ Lê Kiều Như, họ phán xét luôn cả sự...u ám trong câu từ và cảm xúc của một nhà thơ. Họ cho mình cái quyền được ảo tưởng và vĩ cuồng rằng NGHỆ THUẬT CỦA TA LÀ TRONG TRẮNG NHẤT rồi đem cái chuẩn của mình áp lên lưng những khát vọng cái đẹp đơn giản và riêng tư nhất của các tác giả khác. Cái thế giới ko hình sắc, ko xúc cảm, ko rung động của nghệ thuật chữ nghĩa ở cái xứ này mấy mươi năm qua đã nuôi dưỡng những bậc bô lão văn nghệ, những lão thành nghệ thuật, được xã hội trao cho cái quyền thiêng liêng là phán xét và tống cổ khỏi thánh đường nghệ thuật tất cả bọn nào có cái ý định xấu xa là làm hoen ố nó bằng câu chữ. Nghệ thuật - chỉ để dành cho riêng TA - những cái đẹp thuần khiết, trong veo - ngay cả khi nó ngu xuẩn ko thể tả. NGU vẫn là một phạm trù chấp nhận được, các phạm trù khác như dâm đãng hay u ám đều ko thuộc cái chuẩn trong cái đẹp nơi tôn nghiêm này.

Hay ho nhất là những người trẻ đang bổ đi tìm Sợi Xích, bổ đi tìm cái cơn thỏa mãn mà các người lớn - các cha chú anh chị làm báo đã nhồi vào đầu họ. Còn một bài thơ Trăng Nghẹn, một nỗi đau ko thể khơi sáng của người khốn khổ nông thôn thì chẳng ai thèm biết tới. Hay ho hơn nữa là các nhà xuất bản, các công ty sách đang cổ xúy cho những cái gọi là "Ngày đọc sách", "trào lưu đọc sách", "văn hóa đọc sách", nhưng những kẻ ngồi ở trên cảo trên cao đang đọc cho hết thảy đám trẻ nghe lại là những kẻ chỉ thích đi tìm dâm thư đọc xong rồi kêu vống lên với cả thiên hạ rằng "đấy là dâm thư, nhơ bẩn lắm, bà con chớ đọc!" chứ tuyệt nhiên chẳng đi tìm "Trăng nghẹn" rồi cất cao giọng đọc cho thiên hạ dỏng tai lắng nghe bao giờ!

Ở đây, chúng ta chỉ có những con người tuyệt đối lãnh cảm, tuyệt đối dửng dưng với dâm thư, chỉ có sự phẫn nộ thôi, chỉ có sự e thẹn đỏ mặt rất là trong trắng mà thôi... Lê Kiều Như dâm đãng quá, còn Hoài Tường Phong thì chả nổi tiếng gì cả!!!

Khải Đơn

...VÀ RỒI CHÚNG TA HÃY NHÌN NHAU BỊ HỦY HOẠI

2010-03-15T16:24:00.000-07:00

Bọn trẻ bị điên. Chúng lao vào nhau. Chúng xé nhau ra thành từng mảnh. Chúng cắn thịt nhau. Chúng hủy diệt nhau. Đồng thời, chúng lao vào quá khứ của chúng ta và tương lai của chúng ta. Chúng hủy diệt tương lai như một hình thức khác của sự tự tử. Tự tử. Hoàn toàn là tự tử. Nghĩa là rồi chúng ta sẽ chết – khi bọn trẻ từ bỏ sự sống.

Tôi nhớ, trong mọi bộ phim tôi từng xem, khi cả thế giới sụp đổ và loài người chĩa súng gươm vào nhau, thì tiếng khóc oe oe bụi bặm được người mẹ khốn khổ nào đó giấu trong nôi lại là cứu cánh cho trái tim rệu rã của nòng súng, cán gươm. Không lãng mạn đến mức khi tiếng khóc cất lên thì cả thế giới đều buông vũ khí, nhưng ít ra, cái thiên hướng chung của loài người - ở đâu đó – trên cái bề mặt quả đất này là trân trọng sự sống bé nhỏ và che chở những gì yếu đuối hơn mình. Đó là bản năng của sự sống còn, tái sinh, kiến tạo. Đó là bản năng vô thức và vô điều kiện để một giống loài biết mình còn tồn tại trong đời này.

Tôi không nghĩ việc đánh nhau là to tát. Ai rồi cũng sẽ đến cái tuổi “sửng cồ” của những ngày trẻ trung nhất, điên dại nhất. Ai rồi cũng sẽ dùng hết cả chân tay để vung lên giáng vào một ai đó những đòn thù, cho thỏa cơn hung hãn thời niên thiếu.

Nếu một ngày nào đó, nơi đám trẻ xông vào nhau mà người lớn dửng dưng cho rằng đó là một hành vi rất bình thường thì đó là một cơn bệnh. Và đó sẽ còn là một cơn bệnh tởm lợm hơn rất nhiều khi có hàng triệu người click vào các đường link của những cái video đánh nhau ấy rồi thỏa mãn bình luận, thỏa mãn chửi bới “con này khốn nạn”, “con kia ngu”, “vô đạo đức quá”, “vô giáo dục quá”, “con gái mà mất dạy”.... mà ở giữa đời thường lại KHÔNG HỀ có một ai quá tay như cái bà hàng nước nào đấy không biết xài internet chạy ra dọa tụi nhỏ là tao sẽ gọi công an. Vâng, ở giữa đời thường ngày hôm ấy, ắt cũng có những người như tôi, như anh sinh viên, như chị công chức lượn qua vòng lại cái công viên ấy, nhìn xem chúng nó hành hạ nhau thế nào.

Nhưng tuyệt nhiên ai cũng nghĩ “không liên can tới mình”.

Đám trẻ sẽ tiếp tục hành hạ nhau. Vì chúng lớn lên với cái bản năng dữ dội và hung hãn nhất mà tuổi trẻ ban tặng, vì chúng quá thừa năng lượng, thừa mứa những tổn thương, sự xa hoa nhưng thiếu vô cùng tận một khoảnh khắc nhiều nốt nhạc tĩnh lặng mà người lớn RẢNH RỖI để ở đó cùng lắng nghe với chúng. Chúng sẽ tự chơi những nốt nhạc riêng, những bản nhạc nhuốm đầy khao khát, vụng dại, ẩn chứa đầy cô độc, uất ức; gánh nặng đầy những ước muốn thể hiện bản thân và tuyệt cùng không hề mang vác một chút chuẩn đạo đức nào đó.

ĐẠO ĐỨC KHÔNG TỒN TẠI – Rồi sẽ đến lúc những người lớn chúng ta tung hê khẩu hiệu vĩ đại này như một cơn bi quan già nua khi chúng ta thấy lũ trẻ hủy hoại tất cả mọi giá trị lớn lao mà ta vẽ thành hình, thành chữ, thành văn tự. Chúng ta đổ vấy hết tội cho chúng.

Chỉ có chúng ta là không nhớ rằng chúng ta đã quá đỗi thờ ơ khi đạo đức bị bẻ gẫy từng ngày trong chính trái tim và sự sống của mình. Người lớn chẳng bao giờ nhớ họ cố gắng dạy trẻ em sống thật đạo đức và tuân theo cái còng gông đạo đức của họ, cho đến khi tự họ - bẻ gãy chúng trước mặt đám trẻ- và dạy chúng rằng hóa ra sự sống là một hành trình đi tới cái tận cùng của sự vô đạo đức.

Xin đừng chửi mắng nữa, xin đừng click tiếp, xin đừng phán xét nữa. Hãy nhìn đám trẻ đâm chém nhau đến chết trên cái vũng máu của tuổi thanh xuân đi!

Khải Đơn

THÀNH PHỐ TRONG CƠN BÃO BỤI

2010-03-14T22:08:00.000-07:00

Một chiều tím thẫm, thành phố như một cỗ máy ầm ì đang khởi động một cái guồng quay mới về đêm. Sự quái đản của thành phố ở chỗ nó chong đèn thức bất kể bao nhiêu sinh vật đang bấu víu vào nó tồn tại cần một giấc ngủ đến độ đói khát.

Em ngồi trên bãi cỏ mượt dốc xuống bờ sông mỏng, tựa vào vai anh. Thỉnh thoảng, anh cố rướn người về phía trước, chỉ một cánh thuyền giấy bé xiu xiu của đám trẻ con thả ngoài xa. Thỉnh thoảng, anh cử động vai. Thỉnh thoảng, anh bẽn lẽn tìm cách chạm vào em, gần gũi em nhiều hơn một chút nữa. Chiều phất lên màu tím thẫm và khúc đỏ au đến diệu vợi. Hai người chừng đã là ấm áp lắm khi bên nhau.
Em nhìn mãi theo một con thuyền giấy đang chao liệng. Em bật lời:
- Nếu hôm nào đó thành phố mình ngập bụi thì sao anh nhỉ?
- Có thể tụi nhỏ không thả thuyền được nữa…- Anh ngập ngừng đáp trước câu hỏi quá bất ngờ.
- Không thuyền, không chiều, không mặt nước, không mặt trời. – Em liệt kê cũng ngập ngừng không kém, thậm chí còn có phần lạ lẫm trước cái tưởng tượng thoáng vớ vẩn ấy. – có khi mình lại còn không tìm ra nhau nữa cơ.

Em nói. Rồi nhoẻn miệng cười mãi. Mắt nhìn lơ đễnh xa thẳm. Anh đưa tay xoay gương mặt em lại gần. Anh mạnh dạn ấn vào môi em một nụ hôn. Và anh nói:
- Anh sẽ tìm ra em. Vì anh hôn em rồi.
Họ cười. Và hoàng hôn sẫm đặc thành màu đêm tối.

----

Chắc chỉ còn cỏ cây và bờ sông mỏng mượt mà còn nhớ những chuyện vơ vẩn đầy dự cảm không lành của những đôi trai gái vừa yêu nhau say đắm như vậy. Chẳng ai quan tâm đâu. Mà có khi người nói cũng không quan tâm nữa chứ nói gì tới ai đã nghe.

Đêm hôm qua, đài dự báo đang có một trận bão kì lạ kéo vào thành phố. Người ta không dám mạnh miệng cảnh báo bất cứ gì trên truyền hình cả. Bởi vì cái giả thiết là “có một cơn bão đặc quánh bụi” là một giả thiết hơi ngớ ngẩn. Khán giả hay nghển cổ xem tin thời tiết cũng đã học được bài học “dự báo chỉ là dự báo”. Tất nhiên nhà đài cũng thuộc lòng bài học đó. Nên họ chẳng thông báo gì ngoài các thông tin tránh bão thông thường với một cơn bão thông thường đang đổ bộ một cách không tưởng vào cái thành phố chưa một lần chịu bão bao giờ như nơi này.

Em ra bờ sông dịu dàng ngồi. Em đợi buổi hoàng hôn xuống và đợi anh cũng thủng thẳng bước xuống bờ cỏ mềm để nàng được tựa vai. Bờ sông ngày ấy thật phẳng, phẳng đến gần như im ắng, không một tiếng nước động hay một giọt rơi vỡ tầm thường nào đó.

Gió rơi thẳng xuống giữa hồ như kẻ chới với giữa dòng nước không thể rướn thêm nữa. Hõng xoáy như cái mâm nước tròn vành vạnh giữa hồ làm mọi người chú ý. Đám trẻ con chung quanh cái hồ ào ra sát mép để nhìn cho rõ hiện tượng kì lạ giữa một mặt nước hoàn toàn im vắng. Xôn xao. Háo hức. Người ta đổ ra hồ vì hiếu kì. Một ông công kênh con gái lên vai để nó nhìn cho rõ. Một bà dắt hai con chó và ôm một con chó cũng chạy theo tiếng sủa và sự hiếu kì của chúng. Một quả bóng bị tung hứng lên cao, có cậu bé áo màu xanh bật mình lên cao đỡ.

Em bị quấy rầy bởi tiếng ồn. Em nhìn quanh quất, phiền não cau mặt rồi duỗi thẳng hai chân ra thành dòng song song khép chặt. Thở dài. Em nằm ngửa ra cỏ mềm. Hơi ướt át thấm vào lưng. Chiều chưa muộn. Tuyệt nhiên không gió, không mây và tuyệt nhiên hỗn loạn.

Em thiếp đi khi nhìn trời thảng thốt xanh rờn và không gợn chút cảm xúc nào. Giấc ngủ đến tự nhiên như một buổi mai hoa mười giờ đợi lúc bừng nở. Em nằm trên cỏ dịu. Ngủ say sưa. Chiều không tím thẫm. Và đợi anh đến. Đợi một nụ hôn ào về như kí ức.

Em choàng tỉnh dậy. Nụ hôn kí ức ám trên làn môi một chút lạnh lẽo. Lạnh hơn các phần thân thể khác của em. Lạnh hơn khí trời và đất. Em kéo mình trở dậy. Bờ sông tím thẫm. Chiều tím thẫm. Tím như cái ngày anh đặt vào môi em nụ hôn với một cơn gió thảng lùa trên gương mặt hồ.

Lại tuyệt nhiên im lặng.

Khi thiếp đi, em trót ghi vào mắt mình hình ảnh đầy bực dọc và hiếu kì của đám đông đổ về sát mặt nước nhìn một cơn gió bị rơi giữa đường. Em nhớ lúc đó đám trẻ vẫn đang tung bóng. Em nhớ có một cô bé ngồi trên vai bố. Em nhớ vài con chó và người đàn bà mập. Im lặng.

Và trong sự im lặng đó em thấy tất cả những hình thù người và vật đó đã tự động im bặt. Họ có vẻ háo hức, vội vã và sôi động. Nhưng im lặng. Không, thực ra họ không im lặng. Họ chỉ đứng yên như tượng đá nhà thờ trong chính cái nhịp chuyển động của mình mà thôi. Đứng yên, tất nhiên phải im lặng. Em lờ nhờ phát hiện ra điều đó bằng bộ não ngái ngủ và đôi mắt vẫn còn đong đầy một chiều tím thẫm để mơ về nụ hôn cũ.

Em bật mình trở dậy, vượt qua ráng chiều tím thẫm, đi về phía đám người bất động. Cứ như cả thời gian đều dừng lại, chỉ còn mình em chuyển động mà thôi. Khi em chạm tay vào gương mặt của cậu bé chơi bóng đang rướn mình lên cao, bất giác, bụi phả tung xuống đất. Gương mặt cậu ta còn y vẹn sự tập trung cao độ, cứ như thể vừa hồng hộc lao lên. Bụi phủ xuống, khe khẽ rã ra từ gương mặt trắng vàng như sáp đầy biểu cảm kia. Em ngạc nhiên đến đỗi cứ thế đưa tay phủi trên gương mặt cậu, như muốn làm sạch đến tận da thịt cho bức tượng bất động ấy. Tay phủi, tay miết liên tục trên gương mặt bụi… phủi…
Bụi cứ bay xuống, lả rả và đơn điệu. Em rùng mình buông tay khi phát hiện mình đang phủi trôi cả cánh mũi, đôi mắt và cái miệng biểu cảm của cậu ta. Gương mặt giờ chỉ còn là một cái hốc, đen ngòm trong ráng chiều tím thẫm, hoang hoác như một cái miệng hang đầy tâm trạng. Bụi túa ra. Bụi trút xuống. Bàn chân nhỏ thon mang giày búp bê của em nhuốm đầy bụi trơn mịn từ chính xác thịt của cậu bé em vừa định giúp đỡ.

Em loạng choạng. Em vừa ngã xuống đất thì nhận ra cả cái đội bóng đang vây quanh thằng bé, đuổi theo quả bóng cũng đang đứng bất động theo cùng kiểu như nó. Và ở một tầm nhìn xa hơn, dưới dốc hồ, có cả trăm người đang vui đùa khác cũng bặt nhiên câm nín. Em chạy đi như điên dại. Khi em đụng vào ông bế con, ông ta đổ xuống cùng với con gái – và vỡ tan thành bụi. Bụi toác vào trời. Bụi túa ra mặt đất. Và chìm xuống cỏ mềm.

Em câm lặng như buổi chiều tím thẫm. Em lao thật nhanh về phía con đường trên cao. Nước mắt em cũng túa ra không kìm lại được, như hạt sương nhỏ vào mặt cát, vào mặt cỏ mềm. Em run rẩy, yếu ớt, chạy như điên dại. Miệng em chỉ còn lẩm bẩm: “anh…anh…” hay một từ gì đó đại loại thế - trong vô thức sợ hãi của buổi chiều hôm đó.

Không thuyền, không nước, không mặt trời. Chỉ còn mỗi buổi chiều tím thẫm.

Anh hôn em.
Và em hôn anh.

Và ngày hôm qua nào đó, dưới một ánh chiều tím thẫm, sự sống dường như đã được ngấm ngầm khơi thông trong sự cô đơn của hai người. – Em nghĩ vậy. Em chạy bộ đến nhà anh, trong bộ quần áo ướt ngạt vì mồ hôi và cơn sợ hãi nước mắt của em. Có gì đó xảy ra cho thành phố. Có bụi nhuốm đầy em. Bụi cản cả tuyến lệ của em, nước mắt rơi thành khối đau đớn.

Chân em khụy xuống bậc cửa nhà anh. Cánh cửa khép hờ xô vào trong, kêu két lên một tiếng khẽ. Cánh cửa xô ngã một cái gì bất động phía sau nó. Bụi bắn tung lên. Em ho sặc sụa. Em vừa làm vỡ một ai đó.

Em bước hổn hển lên thang gác. Em nhớ anh đã tựa vào cầu thang và ôm chặt em khi em gật đầu yêu anh. Em chới với, ngã xuống một bậc, ngã vào lòng anh. Đỏ mặt. Dịu dàng. Tuổi thanh xuân hay đeo những kí ức dịu dàng.

Và anh ngồi ở góc phòng, mắt nhìn ra cửa sổ. Tai đeo headphone. Bản nhạc ồn ã của Scorpions vẫn vang vang xa thẳm với tiếng huýt sáo. Guitar điện khẽ khàng nhúng vào và rú lên. Êm ả, chới với. Chắc anh cũng thấy êm ả. Môi anh mỉm cười thoáng đầy ánh chiều tím thẫm. Đầu gối anh thả lỏng tựa vào cửa ban công. Em òa khóc. Nước mắt lại hóa thành khối, rơi xuống da thịt anh, và bụi tan ra. Em quỳ xuống. Ấn vào môi anh một nụ hôn y như ngày có buổi chiều tím thẫm, mạnh dạn và đau khổ. Môi em ướt. Và khô. Anh tan thành bụi. Cả buổi chiều tím thẫm sụp xuống thành tối đen. Em lẩm nhẩm từng lời khi hôn anh: “Em đi tìm anh đây!” Nước mắt tuôn thành dòng xối xả. Bụi chảy theo dòng nước.

Tiếng tivi oang oang: “Thành phố chìm trong một cơn bão bụi kì lạ.” – không ai lắng nghe cả.
…

Em choàng tỉnh. Chiều hết tự bao giờ. Em gối đầu trên chân anh. Dưới bờ sông, đám trẻ đang thi nhau đuổi theo quả bóng. Ông bế con đang công kênh đứa bé lên xe máy ra về, đi ngang qua ánh mắt em.
Anh thả quyển sách xuống, cười: “Anh đi tìm em mãi đấy!” – Và anh hôn vào tay em.

Cơn bão bụi chắc không đến thành phố như cái dự báo kia (!!?)

Khải Đơn

PS: Viết điều này về những suy nghĩ miên man ko dứt trong những buổi chiều dạo quanh nhà thờ, nhìn tình yêu lớn lên trong những bạn trẻ thành phố, và nhìn cả cơn bão bụi ngấm ngầm đang xâm lấn buồng phổi nơi đây. Tất cả chỉ như 1 ám ảnh nhẹ nhàng. Vô vị.

CỖ CƯỚI NHÀ QUÊ

2010-03-09T04:38:00.001-08:00

From dam cuoi chi Tuyen

Không có một cái nhà hàng nào, không có những chiếc xe tải dịch vụ chở đầu bếp, bàn ghế, bồi bàn tới và “a lê hấp!” có ngay một cái đám tiệc sang trọng, đám cưới nhà quê là cả một tiến trình rón rén và lẳng lặng để đón chờ ngày vui của đôi trai gái trẻ sắp thành thân.

Từ trước ngày vu quy hai, ba ngày, những phụ nữ hàng xóm đã bắt đầu đổ sang nhà. Mỗi người mỗi việc, họ xắn tay áo lên và lao vào từng việc nhỏ, việc lớn trong căn bếp ngổn ngang. Như những con ong xây tổ, họ đang xếp từng viên gạch nhỏ cho ngày vui của con cháu mình được trọn vẹn. Mọi nguyên liệu nấu bếp đều được mua về, sơ chế rồi đem gửi tủ lạnh hết lượt các nhà, nhiều quá thì xếp cả vào thùng đá. Ở sân nhà trước, những người đàn ông bắt đầu gom bạt che, bàn, ghế, tủ...của gia đình đến và sắp thành một dãy bàn tiệc, không thua bất cứ một cái đám tiệc nào ở phố.

Từ ngày bắt đầu đó, những người phụ nữ như chẳng bao giờ biết ngủ. Họ gọt khoai, nhặt rau, làm thịt... từ tận 2, 3 giờ sáng và mãi đến tận 8 giờ sáng mới nghỉ ăn chút đồ lót dạ. Ngày vui đến, cô dâu ngẩn ngơ ra vào, ngẩn ngơ nhìn những mẹ, những bà, cô hay chị em cùng tuổi để mà biết rằng ngày vui của mình đã có tình yêu của họ đơm đầy vào từng món tiệc. Cô dâu ngồi trong buồng, hay quẩn quanh ra vào cố dọn dẹp phụ cha mẹ (mà lúc đó ai cũng gạt đi, bảo ưu tiên cho con gái nghỉ ngơi trước khi về nhà chồng). Những lời dạy dỗ của mấy người phụ nữ hàng xóm yêu quý từng chứng kiến cô lớn lên rồi sẽ trở thành kinh nghiệm làm vợ cho cô sau này. “Con không được cãi chồng, cãi là dại, phải biết mềm mỏng.”; “con phải lo bà má bên đó, bà ấy có mỗi đứa con trai!” – chừng ấy cái khôn ngoan của biết bao đời phụ nữ về nhà chồng được các bà dồn lại để dành tặng cô gái nhỏ ngay trong thời khắc bận bịu nhất của cỗ tiệc ngày cưới.

Các bà cũng ngồi xắt khoai tây thành miếng có khía, cũng tỉa quả ớt bự thành bông hoa, cũng cho mớ gỏi chua vào trong túi nylon nhìn thật vệ sinh sạch sẽ. Rồi tất cả các dĩa đồ ăn được lồng hết vào những khung giấykiếng trong veo, sang trọng không kém gì nhà hàng. Để rồi kể từ phút cô dâu lạy chào nhà chồng, nhận cái gật đầu của cha mẹ để được theo tình duyên về với người đàn ông cô yêu, thì các món tiệc được những cậu trai trẻ liên tục bưng ra, đều đặn rải hết khắp bàn. Những chàng trai con cháu của các cô,dì, anh em họ của cô dâu cũng tụ về để làm bồi bàn cho ngày vui của cô. Mọi người như quen mặt, bữa tiệc be bé xinh xinh hóa thành ấm cúng vô kể vì chỉ một thoáng người ta nhận ra mình quen nhau hết cả.

Cỗ cưới ở quê như thế không phải nhà giàu. Nhưng món ăn gì cũng đủ, cũng lịch thiệp, gọn gàng như ai; chẳng thua kém cỗ nấu nhà hàng bưng tới tận cửa mà bây giờ người ta vẫn hay thuê.

Ở cái “hậu trường” bếp tiệc cưới ồn ào kia, còn có cả đám trẻ con chạy ra chạy vào bốc đồ ăn. Có cả cô dâu lúng túng mặc bộ áo dài mãi không vào được mấy chị chạy vào sửa soạn giúp. Có cả những lúc bọn trẻ chạy ù vào, kéo áo dài lấp lánh, hét lên “cô dâu đẹp quá tụi mày ơi!” – rồi ù té chạy ra vì sợ người lớn la.

Ở cái cỗ cưới nhà quê ấy, thỉnh thoảng người ta sẽ bắt gặp ánh mắt giao nhau của người mẹ già với cô con gái nhỏ. Gia đình “quen hơi” với cái dáng đi về, bữa cơm ngọt thơm con gái nấu, giờ con mình sắp thành con của người ta. Ắt là cái cảm giác “biết đâu mà tìm” của phận dâu con ngày xưa cũng làm mẹ bỗng dâng lên niềm xót xa thầm kín nào đó với con gái mình. Nhưng ngày nay, đứa con gái ấy đi cưới người đàn ông mà cô đã chọn, lấy nhau vì tình, và theo chồng về tổ ấm riêng mà hai người đã cùng nhau vun đắp. Ấy vậy mà vẫn nước mắt, vẫn những cái ôm nồng nhiệt, vẫn cả lúc mẹ ôm chặt lấy cô bé mà khóc lóc không ngớt. Mấy bà phụ bếp thỉnh thoảng ồ lên cười, trêu bà mẹ: “nó lấy chồng cách nhà có 12 cây số hà!” , “hổng lẽ bà định giữ nó mãi luôn?”

From dam cuoi chi Tuyen

Đám cưới nhà quê, ngoài cái miếng ăn to tát mừng một người con gái đi về tổ ấm riêng, còn là một bữa tiệc tình thân, để phát tiết tất cả những biểu hiện tốt lành và quyến luyến của những con người vẫn đang sống hàng ngày rất gần bên nhau, trên một con đường làng thẳng tăm tắp và rất mực quê mùa...

Khải Đơn

thêm một chút về NGẦM (MURAKAMI)

2010-01-29T21:22:00.000-08:00

From bia sach

Chúng ta coi cái ác là một thứ gì đó nằm ngoài thân mình. Vì thế chúng ta mặc nhiên cho mình cái quyền cắn xé cái ác, sỉ nhục tập thể cái ác, hoặc đơn giản là quay lưng chối bỏ cái ác. Như “The Unabomber” đã nói trong 1 đoạn mà Haruki Murakami từng trích dẫn:

“Hệ thống này tự tái tổ chức để tạo sức ép lên những người không phù hợp với nó. Những người không phù hợp với hệ thống đều là “có bệnh”; và quá trình bắt họ phù hợp là “chữa bệnh”. Thế là quá trình sức mạnh nhằm đạt tới tự trị đã bị phá vỡ và cá nhân bị đặt vvào quá trình sức mạnh lệ thuộc kẻ khác do hệ thống áp đặt. Theo đuổi sự tự trị bị coi là “bệnh hoạn”.” (The Unabomber).

Kẻ đánh bom là 1 kẻ điên. Cả đám giáo sĩ Asahara cũng được người đời gọi là kẻ điên. Và chính những người bị thiệt mạng trong dòng tàu điện ngầm ngày hôm đó cũng không thể ngăn cơn đau của mình khi nghĩ tới những di chứng mà chúng đã gây ra cho cuộc sống và tinh thần của họ. Asahara và những tên cầm dù chọc thủng túi chất độc sarin (chất độc hơi ngạt phát xít Đức từng sử dụng) ấy có thể/đã bị trừng trị bởi pháp luật sau sự kiện kinh hoàng đó.

Chỉ có vài điều, như trong những phỏng vấn mà Murakami đã nhẹ nhàng bóc tách từng chút một, đó là một thế giới đủ đông và đủ hiện đại để người ta nhẹ nhàng để nhau trôi qua kẽ tay, qua những nụ cười, những sự xô đẩy dữ dội của áp lực công việc và trăn trở riêng tư. Những người đã từng là nạn nhân của sarin đã từng thấy một hoặc nhiều lần giáo chủ Asahara của Aum diễu hành trên đường phố và kêu gọi những tín đồ nhập hội. Nhiều người hẳn đã quay lưng đi. Một số khác hẳn đã chế diễu sự vớ vẩn của nó. Vài người khác chắc là đã khắc cốt ghi tâm những lời Asahara nói. Cái triết lí mà “kẻ đánh bom” nói ở trên, vô tình hay hữu ý, hẳn là đã “giáng” xuống cái tâm thế mà những người trong giáo phái này trong xã hội Nhật Bản. Sự cuồng tín mà Asahara đã tạo ra là những trí thức tinh hoa nhất, những người hiểu rõ tác hại kinh hoàng của sarin nhất, ngay cả khi rùng mình nghĩ đến những thây người đổ xuống, vẫn lạnh lùng ấn lút cán dù nhọn cho túi chất độc xì ra khắp các toa tàu điện ngày 20/3/1995. 12 người chết, 54 người bị thương nghiêm trọng, 980 người vẫn còn bị ảnh hưởng bởi di chứng chất độc. Đó là hệ quả của một thế giới không còn lắng nghe, lệch pha thấu hiểu và sẵn sàng vung giáo mác xông vào giết hại đồng loại mình.

Đó không phải là câu chuyện của cá nhân nước nhật có Aum hay nước Mỹ có “The Unabomber”. Đó không phải là một thảm họa gói gọn mà người ta sẽ sắp lên giá hồ sơ vụ án. Đó là thương tổn của tất cả loài người, trong hành trình sáng tạo chính mình và thế giới của mình, đã hủy hoại thế giới của những kẻ liên quan đến chính mình.

Sự không liên can, sự lặng lẽ, tất cả những sức ép khốc liệt của công việc, tưởng là đang tạo ra những vĩ thanh thăng hoa tuyệt đỉnh của sáng tạo. Những thành phẩm được cắt băng đỏ chào mừng. Thành tựu mới được vỗ tay tôn vinh dữ dội. Đỉnh cao luôn có người đứng. Nhưng đỉnh cao hay ánh sáng chính là một nguyên tố khác tạo ra sự yếm thế, góc khuất và những kẻ chịu đau đớn từ hệ quả phát triển. Một đứa trẻ sinh ra ở giữa một nông thôn thanh bình bỗng chốc trở thành kẻ thành thị ngay cạnh dòng nước cống của nhà máy công nghiệp xây giữa ngôi làng nhỏ. Sự yếm thế sinh ra khi sự cướp bóc trắng trợn bằng chính nghĩa hay bằng cái mác “có bệnh” hay “trong vùng quy hoạch” mà đám đông gắn cho ngôi làng và đứa trẻ. Sẽ có những người nào đó chết vì hóa chất nhà máy. Sẽ có những đứa trẻ nào đó trở thành những kẻ cầm vũ khí lem luốc sát hại đồng loại mình để dành được miếng ăn khốn nạn vì không còn cách nào khác để mưu sinh. Sẽ có những thân phận từ góc yếm thế trở thành con thú dữ phản trắc và tiêu diệt đồng loại mình. Aum và những kẻ đánh bom, hay “the Unabomber” cũng đã phải thú nhận mình bị đồng loại coi là “có bệnh” và coi cái khát vọng tự trị - tự do đơn giản nhất(tất nhiên đã bị cực đoan hóa đến không thể chấp nhận được) thành vũ khí đối trọng với đồng loại của chúng. Họ quay lại tiêu diệt loài người.

Nhưng chính họ, ít ai dám thừa nhận, là hậu quả của những “kẽ tay” mà con người quá vội vàng đã để trôi mất. Đối trọng của nhân tính sinh ra từ chính nhân tính. Nếu con người không đủ độc ác để tống cổ những con người khác- cũng là thân thể của mẹ tự nhiên và thượng đế - ra khỏi tổ ấm, hạnh phúc hay tình yêu của họ, thì hẳn đã không tạo ra chính cái đối trọng dữ dội nhất của bản thân quay lại phản bội mình. Trong thực tế thì ta không có quyền mong chờ một cái “nếu” nào như trên xảy ra. Và trong thực tế, chính những con người đang lớn lên lại được dạy phải dửng dưng, độc ác và lạnh lùng hơn để có thể sống còn một cái an ổn trong cái thế giới của những người lớn thực thụ chưa bị loại trừ...

Vậy ta còn trách chi những thảm họa do chính nửa phần còn lại của thế giới chính mình gây ra?

Khải Đơn

Hết mưa rồi...

2010-01-21T01:39:00.000-08:00

(Viết cho cafe sáng 21/1/2010- quán Nông Nghiệp)

Sài Gòn nắng rực, sáng lấp lóa và thả những sợi óng ánh bay veo vút trên không gian trời hẹp của buổi giữa 12 giờ. Nếu ở trong mùa mưa thì có mưa cả tuần cũng không ai ngạc nhiên. Nhưng hai hôm Sài Gòn mưa quay quắt, ánh sáng chỉ tù mù tôi tối, xa xa vắng vắng. Không có gì có vẻ thực tế ở đây nữa cả. Cái thứ mưa có ánh nắng vọt qua hàng me gói trọn thành một khúc ánh sáng như Trịnh Công Sơn từ mô tả hôm qua không xuất hiện ở đây. Thế nên giữa trưa nay nắng cứ như một bầu sữa bị ứ rồi ầng ậng chảy xuống nhân gian. Người hứng nắng, vỉa hè tỏa nắng, hàng cây chiếu xiên giọt nắng...

Hôm nay là một ngày tuyệt đẹp.

Mình bắt đầu ngày mới với sự hí hửng của Honey. Cái vẻ hí hửng ấy đôi lúc được trát lên để làm mòn hết đi những mỏi mệt điên dại mà nàng đang trải qua. Trong đời này có nhiều thứ rất không thực chứ không phải riêng cảm xúc nào. Tuyên ngôn mới của nàng: “Deadline và tiền không còn đe dọa được em nữa!” – Nàng là đại gia của tôi, cô đại gia đeo kiếng mắt cú, cười không ngớt, bào mòn sự bi quan bằng sự khoan dung mà Đức Chúa Trời gieo vào nàng. Sáng nay, nắng không chiếu tới má hồng của nàng, chỉ lỡ chiếu xiên xiên vào ngực thon thả (vì dám đeo khăn quàng cổ một buổi sáng vừa chớm nắng). Nàng vẫn đẹp, vẫn gầy như con khô mực, vẫn hí hí hửng hửng làm nắng bay lên bằng những câu chuyện không đầu không cuối có liên quan triệt để tới...Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao.

Khăn quàng rất đẹp, nhỉ? Trang là một tín đồ dại dột của khăn quàng. Trang đã từng bỏ 85 nghìn đồng để mua cái khăn quàng xinh đẹp trong cửa hàng Hà Gattini mà sau đó khi lên Đà Lạt mình phát hiện ra giá của nó là...20 nghìn. Mình thở dài tại Đà Lạt, còn nhớ là có cả khói bay ra đằng mũi. Trang mua khăn quàng để chống cái cơn lạnh ảo giác mà mụ tạo ra vì quá mê mê mẩn mẩn những cái khăn quàng. Trên cổ Honey sáng nay quàng cái khăn lửng lơ trắng mềm Hà Gattini của mụ. Trên cổ mụ quàng chiếc khăn caro tông nâu sang trọng. Những ngày lạnh thế này ở Đaknông, Trang sẽ lấy tất cả khăn quấn khắp cổ và co ro trong cái áo lạnh to đùng, nhất quyết không rời khỏi giường. Thứ 6 này mụ sẽ về rẫy cafe trú đông cho mùa bớt bận rộn, cho rẫy cafe của mẹ có thêm đứa chạy khi trời mưa. Nói cho cùng, mụ vẫn canh hết mùa mưa mới về...vòi vĩnh mẹ để khỏi phải chạy như ma đuổi với cái sân đầy hạt cafe. Có thể lần này mụ sẽ quay hẳn một phim tài liệu về cafe của mẹ sau kì trưởng thành đầy vinh danh ở lớp học quay phim với sự hỗ trợ của đoàn làm phim Domino và giọng đọc oanh vàng của Mỹ Hạnh.

Mạnh – cats vẫn iêu mình tha thiết. Mình thề đấy. Tình iêu của Mạnh có thể làm cho Honey của mình ghen lồng lộn, cho dù nàng xinh đẹp cực với mắt kiếng hình cú. Sáng nay, trời trổ nắng êm êm và Mạnh đứng nơi cổng trường, đón nắng ấm với áo len và đợi mình tới. Mình iêu cái nụ cười cuồng dại của Mạnh (cho dù Honey thik ghen). Hôm nay mình chạy đi lấy vé máy bay cho hắn bay về Đà Nẵng, mọi tình iêu rồi sẽ thành cách trở. Mình sẽ cùng với Sơn gặp hắn ở Quảng Ngãi vậy. Mạnh có một thứ mùa xuân trang bị trong áo sơ mi xanh trời kẻ sọc và áo len xám dịu dàng. Mình thích áo len, thích con trai mặc áo len và thích Mạnh iêu của mình mặc áo đen.

Mình ghét phải tỉnh giấc buổi sớm và chạy quáng quàng lên vì đêm qua trót hẹn thề cafe sáng sớm với chúng bạn rồi lại nằm ngủ không nghĩ ngợi. Sáng nay điện thoại của Sơn đánh thức mình bằng một câu hỏi thơ thơ ngây ngây: “Cậu đi tới đâu rồi? Tớ ngồi đây mà chẳng thấy ai.” – Bỗng nhiên mình nghĩ tới cảnh Sơn bơ vơ ôm cái trạm xe bus trong trời tả tích mưa sớm bay, nắng hồng hồng xiên từ ngực áo Honey sang mặt Sơn. Bỗng nhiên mình thấy mình có lỗi. Mình bò dậy, đánh răng rửa mặt như một con ngốc được lập trình, lao xuống cầu thang cho đến lúc phải đứng lại rón rén vì...con chó của chủ nhà hùng hổ dí theo. Sơn đeo khăn quàng với Trang như một cặp xinh đẹp. Sơn cafe buổi sớm như một hiếm hoi hội ngộ. Mình vinh hạnh, mình yêu quý, vì mình biết Sơn bình thường không bao giờ dậy trước khi đồng hồ điểm 10 tiếng trọn vẹn. Chúc cậu 1 ngày làm ăn ngon lành.

Thằng Phú Ku không lãng mạn, bụng to, béo ú. Honey đo lại thì bụng nó đã nhỏ bớt. Phú Ku bảo có đứa từng gọi tụi truyền hình là “nó” – mình thấy thằng đó cũng quá đáng thật, ít lịch sự quá. Cho nên bi giờ mình cũng gọi Phú Ku là nó luôn để nó khỏi nhầm lẫn là mình quá lịch sự. Không bao giờ nên để Mạnh và Phú ngồi gần nhau, cái nụ cười mỉm chi xinh giai của Phú mà kết hợp với tiếng cười lipsyn của Mạnh thì thật là bất hạnh cho màn hình 4:3 của thiên hạ. Năm nay Phú lại về quê rất muộn và sẽ không ai có thể dụ nó ra khỏi nhà vì nó sẽ chăm ngoan ở nhà với mẹ và yêu quý từng phút giây ở Ea H’Leo.

Hôm bữa thầy giáo khen Trang làm phim hay nhưng chắc không biết Phú vừa làm giám đốc sản xuất, kiêm dựng phim, kiêm kĩ thuật, kiêm xuất bản. Hình như nó quên ghi tên mình: Xe ôm: Lan Phương vào trong cái credit của cái phim ấy. Mình hận!

Sáng lành mạnh, sáng xinh tươi, sáng có nắng, có chút mưa lấm tấm bay, trời chập chững làm nắng. Mình thấy mắt mình lóa lên trong muôn vàn yên ả của một ngày sau áp thấp nhiệt đới. Honey à, mỗi buổi sớm mà nghe “Cho đời chút ơn” thì sao em nhỉ?

“Dưới đường phố kia có người nhớ em
Nằm mộng suốt đêm trong thiên đường”...phải không em?

Khải Đơn

CHÚNG TA CÔ ĐỘC ĐẾN MỨC NÀO

2010-01-20T18:47:00.000-08:00

Tôi đã đọc hết nửa quyển "Ngầm" của Haruki Murakami. Tôi mua nó vì bị cuốn hút ngay khi nhận ra nó là 1 quyển sách đầy rẫy những bài phỏng vấn, những mảnh ghép vô tình, hữu ý của một cuộc tấn công khủng bố nhắm vào lòng những chiếc tàu điện ngầm, vào những cuộc sống rất đơn giản của người dân Nhật. Sau khi những túi chất độc sarin (loại chất độc dùng trong lò hơi ngạt giết người của Phát xít Đức) được chọc thủng trên nhiều chuyến tàu đan chéo nhau, có hàng trăm tinh cầu con người đã xô chạm vào nhau, đã vĩnh viễn không bao giờ còn được nguyên vẹn đơn giản một cách bình thường nữa.

Như mọi lần, Murakami muốn chỉ ra cái nỗi cô đơn lắng yên đến thuần khiết mà những con người đó đang phải chịu đựng trong một thế giới mà họ - ngay cả giữa tiếng thét cầu cứu đau đớn - vẫn bị cô lập vì không chạy mạch lạc cùng với những bánh răng máy móc của đô thị.

Một cô y tá tuyệt vọng khi nhìn thấy người nhân viên nhà ga gục xuống. Tiếng còi xe cứu thương vang lên. Cô mừng rỡ. Rồi đó chỉ là tiếng còi xe của ga nào đó có sự cố khác. Cô mờ mắt, cay họng, nhức đầu nhưng vẫn nhìn thấy bên kia đường, hàng nghìn con người đi bộ, đi xe vẫn đang lướt qua cô, qua cậu trai trẻ trực ga tàu và ông nhân viên vừa gục ngã vì đã gom đám chất độc vào thùng rác. Ở bên kia đường là thế giới không có sarin, không có kẻ cầm dù chọc bung túi chất độc hủy hoại hàng trăm người dưới đường tàu điện ngầm. Bên kia đường, sự sống chết của ông nhân viên nhà ga, cô y tá hay ai ai khác cũng không can hệ gì....

Giáo phái Aum khác thường đã khoét sâu vào trái tim cô đơn của nước Nhật những nỗi cô đơn mới. Đó là sự khổ sở của một ông công chức gần như không thể hồi phục và quay trở lại thế giới công nghiệp vì ông ko còn chạy đúng nhịp với guồng máy của công ty nữa. Mắt ông đau, đầu ông nhức, và ông dần bị loại khỏi cuộc chơi mưu sinh rất mực lạnh lùng.

Murakami vẽ ra những gương mặt giống những mảnh kính của một khối pha lê tròn trịa không tì vết vừa bị phá tan tành. Họ nứt vỡ. Họ thu mình. Họ lặng yên. Họ từ bỏ. Họ sợ hãi. Vài người không may mắn mãi mãi chết. Kí ức về những toa tàu rải chất độc sarin không chỉ là cơn ho không dứt, nước mắt nước mũi tuôn ào ạt, hình ảnh người đổ gục trên sàn. Kí ức về Sarin còn là kí ức được vẽ lại từ một góc nhìn khác, nơi bạn bè họ nhìn họ xa lạ, nơi họ bị phớt tỉnh dù đã phải chịu thương tổn vĩnh viễn, nơi họ cố tìm mãi những khoảnh khắc quá khứ nguyên vẹn không chút tì vết của tình yêu, tình thân.

Tôi chưa đọc hết quyển sách. Nhưng như mọi lần khi đọc Murakami, tôi biết ông gửi cho tôi cái thông điệp khắc khoải và câm lặng về một xã hội người ta khám bệnh cho anh vì cái thẻ của anh chứ không phải vì anh, nơi người ta ngọt ngào đón chào anh vì chiếc xe xịn và thẻ hội viên câu lạc bộ sang trọng nào đó chứ không phải vì anh. Gương mặt người - theo một cách nào đó- bị tẩy xóa vô chừng và vẽ lại bằng cách vô luân và vô tính đến đau lòng. Tôi muốn co người lại vì bỗng thấy lạnh không lường được trước những câu kể vô chừng ẩn chứa sâu xa những tổn thương ko thể bù đắp được.

Ở "Ngầm", tôi thấy một thiên tài mô tả chân dung và phỏng vấn, một phóng sự bằng hàng nghìn mảnh ghép ko tên tuổi nhưng cực kì chi tiết.

Khải Đơn

MÓN CUỐI ĐỜI

2009-12-04T11:03:00.000-08:00

Bà lão tìm thấy ông trong một thoáng khựng lại khi đang cố tìm một khoảnh trống để qua đường giữa con đường to lớn bậc nhất thành phố. Ở đấy có năm, sáu cái khách sạn năm sao chụm lưng quay mặt nhìn nhau lạnh lùng. Ở đấy những chàng nhiếp ảnh gia loanh quanh tới lui săn tìm cái đẹp của Sài Gòn. Cũng ở đấy, những cửa hàng bày rực rỡ mấy cái túi xách, đôi guốc hàng hiệu giữa mấy căn phòng sáng ấm ánh đèn trang trọng. Từ cửa kính trong veo cửa hàng đó, người ta thấy bà chần chừ rất lâu để dò mỏi khoảnh trống không có xe lao qua. Nhưng bà chỉ mất một khoảnh khắc rất nhỏ để nhận ra dáng của ông, đang chậm chạp lụi cụi đẩy một chiếc xe đạp từ từ đi tới hướng của bà. Khoảnh khắc đó ngay lập tức bị chồng chất lên bởi vô vàn những khoảnh khắc vô nghĩa khác đan vào nhau, phủ lấp nhau, hủy hoại nhau thông qua nhịp chuyển không âm sắc của chiếc đồng hồ giữa bùng binh.

“Ông ấy chậm hơn cả mình.”- Bà dợm nghĩ, chậm rãi không kém. Rồi bà quyết định đứng ngay đấy để chờ ông đi tới, với chiếc xe đạp xù xì đa dụng của mình. Bà đứng như trời trồng ngay trước mặt hàng vạch qua đường trắng tắp, đăm chiêu nghĩ ngợi về cái vạch đó và ông già chậm chạp xa lạ kia.

Ở phía xa đó, chân ông như đang bước trên những mảnh kim loại sắc nhọn xếp lộn xộn. Bàn chân chảy rạc những nếp nhăn, đen sầm sẫm vì mưa gió. Thời gian khắc lên thân thể ông như một nhà tạc tượng thần thánh nặn một khối đất như luyện hoài một bài tập nháp. Ông đang tính đến việc khi nào ông sẽ không chịu nổi sự đau nhức đến rướm máu từ tận trong thân thể mỗi khi bước đi thế này.

Ông thấy bà. Ông cố bước thật nhanh với chiếc xe đạp nặng trì vì một đống những liểng xiểng chai lọ, sắt vụn, giấy vụn. Đó là một cơ hội qua đường. Nếu không thì ông sẽ phải mất một lúc thật lâu, đến chừng phải ngủ gục vì đau chân, chỉ để đợi được những luồng xe vơi đi hoặc một cô cậu trẻ trung nào đó bước tới và xách vai ông kéo qua đường thật nhanh.

Họ chạm mặt nhau ở vạch sơn qua đường, khẽ gật đầu nhìn nhau xa lạ, khẽ thầm thì so sánh cái già của mình với người kia. Niềm tủi, sự vui dâng lên kín đáo và thầm thì như một làn gió mỏng trôi qua một buổi thành phố cực kì xô đẩy. Gương mặt bà sáng lên âm thầm. Đằng sau đó, những nếp nhăn dịu nhẹ đang cố gắng đỡ một nụ cười rất nhọc.

“Ông cho tôi qua đường chung với nhé.” – Bà tỏ lời khi ông nhấn bàn chân cố gắng bước tới gần. Vâng, nếu qua đường có hai người vẫn tốt hơn là chỉ có một. Ông mỉm cười nhắc: “Bà bám vào xe tôi, mình cùng qua!”

Ông bà già dọn về ở với nhau như thế. Khi ông bảo: “Tôi chẳng có gì hết, nhưng tôi cần ai đó trò chuyện cho căn nhà không trống vắng nữa.” Bà đã trả lời đơn giản: “Tôi sẽ đến trò chuyện với ông. Tôi cũng không cần gì cả.” – Bà mỏi mòn với xấp vé số dày cộp mỗi sáng, ông gù xuống vì phải căng cả thân mình đẩy chiếc xe đầy chai lọ, thùng cac-tông... Họ nói chuyện, nấu cơm cho nhau ăn, ngủ cùng nhau trên một chiếc giường làm bằng một cái khung gỗ dém lại bằng hàng đống bịch nylon và trải bên trên một chiếc chiếu mỏng.

Nhà ông bà ở kế một dòng nước quạch thẫm màu xanh rêu vì chất chứa đủ thứ mà thiên hạ dồn từ đường cống nhà họ ra. Mưa sẽ xấp ngập nền nhà. Nắng thì đẩy thứ mùi nồng rựng hôi thối lên cao. Dù sao, ông cũng không còn ngửi thấy gì. Dù sao, bà cũng quá già để phàn nàn với cái mùi khủng khiếp đó. Khi thiên hạ bức bối không biết xả cái luồng rác cuộc đời của họ đi đâu thì họ sẵn sàng xối hết vào những chỗ nào yếu đuối không thể kháng cự lại họ. Ông bà già không thể kháng cự lại ai.

Đêm đêm, bà co người, nép mình vào người ông, những đọt xương gầy rạc va vào nhau khi bà cựa mình. Họ trôi qua đêm tối, trôi qua ngày tắt nắng bằng cái niềm hoan hỉ thầm kín không thể cất thành lời. Có nhau, thế là đủ!

Ông hay nhín ra một vài cái chai, tấm giấy bìa hay thỏi sắt trước khi đem hàng đi bán. Ông vứt cả đám vào xó nhà. Bà không thích ông bày quá nhiều thứ linh tinh trong cái lều chật hẹp. Bà đề nghị: “Đợt này ông bán bớt đi cho rộng chỗ!” Ông nói: “Cái này tôi cóp nhặt mãi, chỉ bán đi khi mình có đau ốm hay sự cố gì. Một thân một mình thế này ai lo cho mình ngoài mình đâu hả bà?” Bà im lặng. Bà nghe có chút gì nghẹn lồng ngực chạy qua tim mình. Bà nghĩ từ nay ông có bà rồi còn gì...

Bà thích nấu món đậu hũ kho nước mắm cho ông ăn. Ông bảo ông thích đậu hũ nhất trên đời vì đậu hũ đã nuôi cả đời ông mà không khắt khe chọn lọc, không kiêu căng xa xỉ để ông phải thòm thèm mà chẳng đủ tiền mua. Bà kho đậu hũ cho ông mỗi khi bà đi bán được hết vé sớm. Bà mua thêm ba nghìn đồng thịt, ướm vào nồi như điểm trang vào thức dùng cao lương mỹ vị nào đó một món hiếm quý hơn cả. Miếng đậu mỗi tối cứ được xắn làm hai. Ông gắp thịt cho bà, xắn đậu vào bát bà. Bà mỉm cười, hai làn môi méo mó chảy xệ thoáng tươi lại trong chút yên bình. Họ đến với nhau từ lần qua đường ấy...

Bữa nọ, bà đi bán về rất sớm. Bà lấy ít số và bán gọn hết ngay buổi trưa. Bà đau thấu ngực. Cơn đau dâng lên giữa đêm tối rồi ầm ự dồn lên cao, nhồi suốt vào ngực bà như thụi từng chày tàn nhẫn. Bà về nhà, mua mười nghìn thịt nạc ngon lành tươi rói. Bà nghe ông ho đêm qua dữ dội quá. Có lẽ ông cần ăn thêm chút bồi bổ.

Tay xách túi thịt, bà lầm lũi đếm từng bước về nhà – cái lều đầy bọc nylon và bạt quảng cáo gần con nước. Bà cố mở thật to mắt, đếm thật kĩ từng ô bêtông được người ta cẩu thả quẳng xuống dòng nước lênh láng đường. Bà chậm rãi, chắc nịch, lầm bầm rồi bước nhón vội qua.

Tại ngã ba rẽ phải quen thuộc, bà vẫn đang phải cố gắng đớp thật nhanh từng nhịp thở, mở to mắt đếm từng bước gạch trên nền nước lênh láng của con ngõ bẩn thỉu. Từ quầy thuốc lá, nước ngọt giữa hẻm, tiếng đứa con gái bán thuốc ăn mặc hơn hớn trẻ trung đang nằm ngửa trên võng vang lên :

“Bà Sáu về sớm thế?”

Bà ngẩng đầu, cố cười trong lúc thở: “Ừ, hết vé sớm!” – rồi bà lại phải tập trung ngay vào viên gạch kế tiếp. Bà lẳng lặng đi qua. Cái đám con trai con gái ở quầy thuốc lá ấy cười theo bà, nói theo bà ải ơi gì đó.

Bà khuất khỏi hàng thuốc lá, đang đứng thở dốc vì những bước bê tông được xếp quá xa nhau. Tiếng con bé ban nãy vang lên: “Anh cứ về ở với em. Ngại gì. Già như bà Sáu mà còn theo trai thế kia mà!” – Nói rồi, chúng rích rả cười, đám con trai nói ghẹo lại điều gì đó. Bà thấy ngực mình đập túi bụi như bị thúc chày vào. Cơn đau nào đó mơ hồ chập chõm tới. Bà bước nhanh, thật nhanh về nhà. Nước mắt khô rang xòa đầy đôi mắt mờ mịt kèm nhèm của bà.

Bà thở khò khè dữ dội. Bà lảo đảo sắp nồi lên bếp, cho mười nghìn thịt vào nồi, cho mắm trếu tráo vào. Bà cố gắng bật cái quẹt ga lên để mồi lửa cho búi củi nhang vừa bóp nát. Bếp nóng.

Bà ngả xuống giường, thấy mình trôi đi trong câu nói “còn theo trai thế kia mà” và tràng cười rinh rích của tụi trẻ. Bà thấy ông lầm lũi đứng đợi bà qua đường ở giữa vỉa hè rộng thênh thang ngày đẹp nắng hôm nào đó. Bà nhớ mình đã gật đầu để theo cái xe ve chai gầy guộc dựa vào dáng ông. Dòng nước sóng sánh trên nền nhà, rồi ào ạt xối, ào ạt trôi, ào ạt thổi bà ra khỏi cơn đau tức lồng ngực, cơn khó thở và sự thả lời vô tâm của đám trẻ...

***

Ông trở về, xối gáo nước vào cái bếp lò như đang bắt lửa sang cái bàn nhựa đầy giấy carton. Ông lặng lẽ gom hết chai trà xanh ở góc nhà vào bao tải, xếp hết giấy carton lên xe đạp, lôi hết đám sắt, kẽm đã được đập bẹp, ép chặt xuống nền nhà...

Ông đi bán chỗ ve chai cuối cùng ngay chiều hôm đó để mua cái áo quan cho bà. Cùng một thời khắc, ông lão ve chai già tiện tặn đã mất cả người thân yêu cuối cùng và món dự trữ cuối cùng của cả cuộc đời...

Khải Đơn

NHỮNG ĐỐI THOẠI LẲNG LẶNG YÊU THƯƠNG

2009-11-26T17:40:00.000-08:00

111 phút dài đằng đẵng là những cuộc đối thoại không dứt : từ trăn trở của vợ chồng anh Kamiya khi được người ta dạm hỏi em gái Etsuko của mình, cuộc đối thoại e ấp của đôi trẻ vừa quen biết nhau, đến bữa cơm hội ngộ cáu bẳn của cả nhà Kamiya, rồi buổi chiều lạnh dần của đôi vợ chồng già...

“Nỗi niềm của Etsuko Kamiya” là một bộ phim đơn giản đến kì lạ. Các cảnh quay đơn giản đến mức không thể đơn giản hơn được nữa: tất cả gần như chỉ gói gọn trong phòng khách và nhà bếp của nhà Kamiya, với những gương mặt người xếp cạnh nhau và cùng đối thoại. Ở những góc nhà đó, cô gái Etsuko dịu dàng mang trong mình tình yêu thầm kín với anh sĩ quan Akashi, rồi được sĩ quan Nagayo đến ngỏ lời dạm hỏi. Ở đó, tình yêu của vợ chồng nhà Kamiya quấn quít dịu dàng với thố khoai tây muối, với những chuyện phiếm cũ kĩ của cả một trời kỉ niệm. Ở đó, cuộc chiến tranh thế giới thứ Hai mà nước Nhật dự phần đì đùng trong câu kể, sự hớt hải, ánh nhìn cô đơn da diết...

Trong thế giới bé nhỏ ấy, nàng Etsuko đợi chờ Akashi đem đến buổi dạm cưới mình cậu bạn Nagayo mà anh một mực tin tưởng. Sẽ không có thứ tình yêu nào đau đớn đến như thế trong một buổi đối thoại đơn giản, e ấp của một buổi chiều mùa xuân những khóm hoa sắp rực nở trên cành anh đào cổ thụ. Bởi Akashi yêu Etsuko cũng như nàng yêu anh tha thiết. Bởi Akashi biết mình sẽ dự phần vào cuộc không kích cảm tử mà nước Nhật phó thác lên vai người lính là anh. Bởi Etsuko biết rằng cô sẽ không từ chối anh Nagayo nếu đó là “sứ mệnh” Akashi muốn cô thực hiện.

Buổi sáng mùa xuân ngày dạm hỏi ấy, ba người ngồi trong ánh sáng trong veo vút, ngắm hoa tinh tươi mơ màng chớm nở. Ba người. Ba sự im lặng hữu hình trĩu nặng đến đau đớn. Nagayo trĩu nặng thay người bạn thân nhất nhận nhiệm vụ chăm sóc suốt đời người phụ nữ anh yêu. Etsuko trĩu nặng kìm nén tình yêu và gật đầu trước hạnh phúc của bên nghĩa nặng hơn tình....

“Đừng nhìn tôi như thế kẻo tôi mất hết ý chí. Em hãy tiễn tôi bằng một nụ cười.” – Ngày 08/04/1945, Akashi đến nói lời từ biệt với nhà Kamiya và nhìn thẳng vào mắt Etsuko khẩn cầu điều đó.

“Em biết chắc anh sẽ nhấn chìm một máy bay của kẻ thù.” – Etsuko ngấn đầy nước mắt. Người lính Akashi chạy nhanh lên bậc thang gỗ dẫn vào nhà Kamiya, không ngoái lại một lần, hoa đào trắng tinh trong đêm mùa xuân. Chị dâu Fusa hét lên: “Etsuko, chạy theo anh ta đi!

Chạy theo anh ta đi!

Anh ta đi xa mất rồi.

Fusa cứ hét lên. Tiếng hét gộp ứ cả tiếng nấc của người đàn bà đã có chồng và thấu hiểu cái khốn khổ của nước Nhật đang đè lên vai những chàng trai như Akashi trong cuộc chiến này. Nhưng Etsuko cứ đứng yên như đã hóa đá dưới một bầu trời sẫm tối ngột ngạt.

Nàng lao vào phòng, nàng chộp lấy chai rượu của anh: “Để em rót thêm”. Nàng lao vào bếp. Và khi Fusa hét lên với chồng: “Anh bảo Etsuko chạy theo anh ta đi!” thì tiếng khóc của Etsuko trùm vào tất cả không gian, ngập ướt, tan vỡ, kìm nén và đau thắt quặn lòng. Nàng bò xuống nền, quỳ xuống bằng hai gối, khóc gập người lại, run lên, rên lên như thể vừa đứt mất cả thân xác. Akashi đeo kiếm thẳng lưng, bước vội vàng ra trận mà kiên quyết chẳng ngoái đầu lại...

Bộ phim là một chuỗi dài không một tiếng bom đạn, không một cảnh bắn giết, không một hình ảnh hoành tráng nhưng đầy rẫy gương mặt chiến tranh đủ mọi cung bậc. Trong những nỗi niềm của Etsuko, người ta có thể cảm thấy người đàn bà hậu phương có thể đau đến thế nào, người thanh niên trẻ ra trận sẽ bị hủy hoại đến mức nào. Cả đến cái hạnh phúc bé nhất như một ngày nghỉ của anh Kamiya chỉ trễ chút xíu đã làm cô vợ Fusa nổi cáu vì cô sợ hãi phải xa anh, sợ hãi những cuộc oanh tạc,sợ cả những ngày xa cách kế tiếp sẽ dài đằng đẵng.

Dường như nước Nhật bé nhỏ đầy sức mạnh sống trong những năm tháng tủi cực của vai người thua trận đã tạo nên những giá trị văn hóa đầy bi ai, cô đơn và thường xuyên hối lỗi. Nước Nhật hối lỗi trong tiếng khóc tuyệt vọng của Etsuko, trong tình yêu thơ ngây của Nagayo “sẽ không bao giờ để em phải cô đơn nữa”, thậm chí để rồi sự hối lỗi đó thốt lên trong lời xin lỗi uất ức của Fusa: “Em không quan tâm nếu chúng ta có thua cuộc. Em muốn bắp cải chỉ là bắp cải. Em không muốn ăn những thứ để giữ an toàn khỏi những trận oanh tạc và những quả bom.” – Fusa khóc nấc lên cay đắng...

“Nỗi niềm của Etsuko Kamiya” ý nhị, hồn nhiên và thơ dịu đến lạ thường. Cả bộ phim là những cuộc trò chuyện, là những day dứt, tự vấn lương tâm, là những khắc khoải và cả tinh thần dân tộc của người Nhật trong những ngày một mất một còn đầy khốc liệt cuối cùng của Chiến tranh thế giới thứ hai...

Lan Phương

The reader 2

2009-11-18T16:35:00.000-08:00

Đọc lại "Người đọc", tôi tìm thấy ở đó một thứ tình yêu dồn nén đau xót, không hình dạng, không đơm hoa kết trái, không cả những câu trả lời.

Một người bạn xem phim bảo rằng anh không thích cái sự tha thứ đó. Tội ác của phát xít phải bị trừng trị theo cách xứng đáng nhất cho những kẻ nhẫn tâm nhất. Tôi đã không hiểu lắm về tội ác ấy cho đến lúc đọc "Người đọc" bằng chữ.

Nhà thờ cháy, hơn ba trăm tù nhân nữ giãy chết trong đám lửa. Không một kẻ cai tù nào (trong đó có Hanna Schmitz) quá tay mở cửa cho các tù nhân thoát. Không một ai cứu họ.

Trong phiên tòa phát xít, người buộc tội là hai mẹ con tù nhân may mắn thoát chết như một phép màu. Ngoài ra, cả đám nữ cai tù cũng một mực đổ vấy tội lên Hanna, bảo rằng cô là kẻ chủ tâm ko mở cửa nhà thờ, kết tội rằng cô là kẻ viết bản kế hoạch và báo cáo liên quan tới thảm họa. Cả những nhân chứng địa phương cũng một mực cho rằng những kẻ như Hanna đáng phải bị trừng trị.

Sự thật là thế. Nhưng chúng ta có một tuyến suy tưởng khác.

“Không ai trong các bà trốn tránh nhiệm vụ, tất cả cùng làm?”

“Vâng”.

“Bà không biết là chuyển họ đến chỗ chết?”

“Có chứ, nhưng có người mới đến, và người cũ phải dọn lấy chỗ cho người mới”.

“Có nghĩa là để lấy chỗ thì bà đã nói: mày, mày và mày nữa phải chuyển về trại và bị giết?”

Hanna không hiểu câu hỏi của quan tòa mang ý gì. “Tôi đã... tôi muốn nói là... ở địa vị tôi thì ông sẽ làm gì?”

Các câu hỏi của quan tòa là như thế. Và cũng như thế, chúng ta sẽ tự hỏi: Thế tội ác của Hanna liệu có lớn hơn những cai tù khác cũng đã đứng trơ trơ nhìn hơn ba trăm người chết cháy trong nhà tù? Liệu tội ác của những dân làng xung quanh có ít hơn khi họ ở đấy – tự do – và để mặc mấy mụ đàn bà cai tù nhìn hàng trăm con người trong ấy chết? Liệu Hanna có quyền lựa chọn nào khác khi cô không có chìa khóa và những con người trong kia là một phe khác, nếu họ ào ra, đồng nghĩa với cái chết của chính cô và đám cai tù.

Con người luôn hướng về sự sinh tồn. Hanna không nằm ngoài định dạng ấy của một con người hướng đến sự sống.

Phiên tòa đó đã đánh mất nhân dáng con người khi đẩy chính những con người khác vào đường cùng của sự bất nhân – vẽ lại họ một cách vô nhân tính và không hề cảm thông với vị trí mà họ phải đứng: một mắt xích – công chức – trong một guồng máy tội ác không hẳn bao giờ cũng là những tên bạo chúa mang gương mặt Hitler. ‘

Với Michael, chính cơn chới với thế hệ đó đã làm anh không thể tiến gần hơn đến Hanna ngoài việc dành thời gian đọc sách cho cô qua băng cassette và mơ về một thời êm đềm như trẻ con, yêu đương bằng tất cả lòng thuần khiết đơn giản. Michael, tổn thương mãi mãi vì bị bỏ rơi, tổn thương mãi mãi về cái tội ác kinh hoàng Hanna đang phải chịu, đã không bao giờ tự cho mình cơ hội đến bên nàng nữa.

Nếu ai đó bảo tình yêu của Michael là lí tưởng hay trẻ con thì hãy nghĩ đến khoảng thời gian cả một cuộc đời Michael đã không còn yêu bất cứ người đàn bà nào mà không ám ảnh bởi bóng dáng của Hanna. Ta sẽ không hiểu nổi đó là tình yêu thực thụ hay không nếu không nghĩ đến những năm tháng dài đằng đẵng người đàn ông thành đạt,giàu có đó hủy hoại thời gian của mình trong cô độc và say mê phiêu lưu với hàng nghìn trang sách để chắt chiu hạnh phúc cho nàng Hanna của ông.

Bởi Hanna xứng đáng với tình yêu ấy. Cô đã gào lên khi cậu bé trốn học, đã săn sóc và yêu thương cậu ấy bằng tình yêu của người đàn bà và dũng khí của người mẹ. Michael có thể giải thích vì Hanna mù chữ và sợ người ta biết nên dọn nhà đi, bỏ rơi anh. Nhưng chẳng phải cũng chính thời gian đó Michael đã bắt đầu nhúng bản thân vào thế giới tuổi trẻ của anh và dần dần xa người đàn bà bắt đầu có những vết nhăn ở mắt, vết chai sần ở cánh tay, nếp mờ ở cổ đó sao? Hanna đã trả tự do cho tuổi thơ của cậu bé – hi sinh cái tình yêu duy nhất đó – lặng lẽ và không thể giải thích.

Cuộc đời của cô ta là một hành trình tội lỗi, hiếm hoi yêu đương, tan vỡ bởi chiến tranh và phủ mờ bóng tối của sự không thấu hiểu. Không biết đọc, Hanna đã kí vào bản nhận tội khi người ta bảo. Hanna đã ngừng hỏi khi nhận ra rằng mình quá thơ ngây trước sự đối chất công bằng của quan tòa. Cô là tội phạm. Và đồng loại muốn cô mang hình dáng tội phạm để phải trả giá. Thế thôi.

18 năm tù, hàng trăm cuộn băng, những lá thư ngắn ngủi dần định hình nét chữ. Tình yêu là vĩnh viễn. Sự cô độc cũng là vĩnh viễn. Cuộc đời Hanna kết thúc ở giá treo cổ mà cô tự trao cho mình khi nhận ra Michael đã không còn say mê, yêu thương mà đang phải ngấn mình chịu đón cô về...

Yêu thương, hay tội lỗi, thù hận, liệu còn gì trong giới hạn thời gian mù quáng của con người?

Khải Đơn

The reader 1

2009-11-18T16:31:00.000-08:00

“The reader” đã được dựng thành phim rất thành công, đạt được 1 Oscar năm 2009 cho diễn viên nữ chính xuất sắc nhất (trong 5 đề cử). Tôi đã xem bộ phim trong miên man những tình cảm nồng cháy thầm kín của hai nhân vật nam nữ trong rào cản thế hệ và cả những thương tổn của người Đức sau Chiến Tranh Thế Giới II.

Và ngày hôm qua, khi gấp lại trang sách “Người đọc” – bản dịch năm 2009 của viện Goethe cho tác phẩm “The Reader” của nhà văn Đức Berhard Schlink thì những gì còn rất mơ hồ trong bộ phim tuyệt vời mà tôi đã xem gần như hoàn toàn rõ nét.
Cậu bé Michael Berg 15 tuổi, nôn thốc nôn tháo ngoài đường, ngã gục xuống vì bệnh tật. Hanna Schmitz lúc ấy 36 tuổi, làm nhân viên soát vé xe điện, đã chăm sóc và đưa cậu bé về nhà.

Tập sách mỏng bé nhỏ là hành trình tình yêu vô cùng ngẫu nhiên và không chút toan tính của Michael và Hanna. Michael cứ tìm đến nhà Hanna như một thôi thúc đầy khao khát, ngã vào lòng cô, trở thành người tình của người đàn bà lớn hơn mình đến 20 tuổi. Hanna tắm cho Michael, yêu đương với cậu, dạy dỗ cậu. Sự thô bạo, dữ dội trong những lời quát mắng của Hanna chính là động lực để Michael tiếp tục học hành và cố gắng. Thoát khỏi cuộc sống gia đình tẻ nhạt và cô đơn, Michael tìm ra nơi trú ẩn trong trái tim độ lượng và nồng cháy của Hanna. Họ yêu nhau, khao khát nhau và ở bên nhau mà không cần duyên cớ.

Hanna thích nghe đọc sách. Michael đọc từng tác phẩm cậu đã học cho cô nghe, tắm với cô, làm tình với cô và tiếp tục cuộc sống đầy nỗ lực ở bên ngoài với tuổi 15 của cậu. Một nửa của tình yêu hai người là những cuộc đọc sách…cho đến ngày Hanna rời bỏ cậu bé không một lí do.

Michael lớn lên với nỗi thương tổn không nói được thành lời ấy. Anh ngủ với những người phụ nữ khác chỉ để đi tìm hình bóng của Hanna. Anh rơi vào trống trải vô độ vì sự ra đi không lời, như một cách oán giận hoặc kết tội nào đó mà Hanna giáng lên anh.

Cho đến ngày Michael – sinh viên luật – nhìn thấy Hanna trong phiên tòa xử tội ác cho những kẻ theo phe Phát Xít ở Đức.

“Người đọc” là một cuộc trăn trở thế hệ trong sự rạn vỡ của nước Đức hậu chiến. Michael yêu Hanna, Michael phát hiện ra Hanna không biết chữ, và vì thế là vô tội trong thảm họa cháy nhà thờ làm chết hàng trăm người mà cô có liên quan. Nhưng những câu hỏi liên tục được đặt ra để dằn vặt Michael, bởi một kẻ nằm giữa những tên phát xít liệu có vô tội không? Sự dửng dưng khi đồng loại thảm thương gào thét vì chết cháy liệu có đáng sợ không? Và Hanna của Michael, đã nhọc công chấp nhận mọi tội lỗi vì nỗi xấu hổ mù chữ, liệu có cần Michael minh oan bất cứ điều gì không?

Những ngày Michael đến các di tích trại tập trung, nhìn những tên lái xe, người lính già đã bị hủy hoại vì chiến tranh và cuộc hủy hoại loài người của những kẻ phát xít là những ngày cậu bé nhận ra cả thế giới đang chao đảo vì những ngã rẽ luân lí, tội ác. Cũng như nhà văn Jonathan Little từng băn khoăn: liệu một kẻ bấm nút khởi động lò thiêu người có đáng bị lên án trong khi anh ta chẳng hề biết cái ấn nút đó sẽ gây ra hậu quả gì, anh ta chỉ là công chức như vô vàn công chức khác trong guồng máy xã hội tội lỗi đó… Luân lí – tội ác, cố tình – vô tình, quá khứ- tương lai : là những giằng xé khủng khiếp mà thế hệ Michael phải đối mặt khi quay trở ngược mình lại để kết án những tội ác mà cha ông mình đã gây ra. Liệu sự kết tội một tội ác quá khứ có làm tương lai hoàn toàn thanh thản hay không?

Chặng cuối của tác phẩm là những nỗi đau thầm kín phủ dần lên trái tim của cả Hanna và Michael. Hanna cố gắng sống, cố gắng tập viết và tiếp tục đợi chờ những quyển băng cassette được Michael thu rồi gửi tới. Michael chìm vào thương nhớ, kiệt quệ vì không còn yêu được ai nhiều như anh từng yêu Hanna. Mọi yêu thương trút vào những câu chuyện. Michael trở lại làm người tình của Hanna trong những ái ân đong bằng câu chữ với vô vàn xót xa, dằn vặt…

Đó là một mối tình ở giữa cái hố sâu tuổi tác, thế hệ và thương tổn chiến tranh. Quan tòa phán xử Hanna nhưng không thực sự hiểu cái tâm thế mà cô gái đã lâm vào khi trở thành người gác ngục phát xít. Hanna im lặng vì không cảm thấy được thấu hiểu. Michael dần đẩy mình ra xa người yêu cũng bởi nỗi sợ hãi tội lỗi, sự không thể tha thứ và cả vì một tình yêu quá lớn không nói nổi thành lời…

Tôi vẫn còn nhớ trong bộ phim “The Reader”, diễn viên Kate Winslet đã nồng nàn yêu thương cậu bé Michael 15 tuổi; rồi trở thành lẩm cẩm, già nua trong ngục tù khi đối diện với một Michael cao lớn, sang trọng trong tư cách một luật gia thành đạt.

Hanna tự sát, để lại 7000 Mark – tất cả tài sản của đời cô – cho người phụ nữ trẻ cùng với mẹ mình, là hai nạn nhân sống sót duy nhất của thảm họa cháy nhà thờ, mà những người canh gác – như Hanna – đã để mặc họ chết thiêu trong lửa…

Một thế giới Đức vĩnh viễn bị tổn thương đã xé họ làm hai mảnh không thể chắp vá, không thể quay lại bên nhau…

Khải Đơn

CỬA SỔ CHIA LÀM HAI

2009-10-28T02:22:00.000-07:00

Cửa sổ chính thức bị chia làm hai phần. Thứ ánh sáng huyền hoặc thường ngày mà bà già thường tắm giờ chỉ còn một nửa. Mắt mờ tối, tim run rẩy, tâm hồn bị đo đếm và thắt lại nhói lòng, nhưng bà già không có quyền giành ánh sáng cho riêng mình, bất chấp việc bà là mẹ của bốn đứa con gái và là bà ngoại của bảy đứa cháu ngoại.

Bà già không chú ý lắm đến ánh sáng cho đến khi bà biết từng đợt sáng đang bủa vây bà mà đôi mắt bà chỉ bắt được vài chùm nhỏ dày đặc như đám tơ. Mắt của người già là một quả cầu huyền bí tối om. Từ đó, bà dùng hai mươi phút sáng sớm chỉ để ngồi nhìn ánh sáng rơi vào cửa sổ. Như một thứ của báu của trời, ánh sáng hào phóng cho bà những sợi tơ đẹp nhất, rúng rẩy bay cùng với gió sáng vào góc giường bà. Mấy cô con gái bà bảo bà nằm gần cửa sổ cho đỡ hầm hơi, có không khí để mà thở. Đó là một hạnh phúc li ti đáng giá nhất mà bà có được, bởi các con gái biết bà cần ánh sáng và sẵn sàng nhường cái phần quý giá ấy nhất cho bà một cách trọn vẹn. Căn nhà nằm ở tầng 11 của chung cư. Trên nó còn đến bốn tầng. Mọi thứ trong căn nhà đều tối om, rục ruỗng vì ẩm, vì nóng, vì hầm hỏa ngột ngạt. Nhưng giường của bà thì sáng trưng, ngập hương thơm không khí, đồ đạc khô dịu dàng. Cả đến cái gối đầy mồ hôi và nước dãi của bà cũng thơm mỗi ngày khi ánh nắng và gió nhạt vị tràn vào.

Nghi thức mỗi sáng của bà là được con gái cả bế vào phòng tắm, đặt vào cái chậu tròn to tướng. Gạch men trong phòng tắm đã vỡ nhiều. Đôi mắt bà già cũng rạn nứt nhiều kỉ niệm – y như những vết chân chim tẽ nhánh đến vô hạn. Con gái cả của bà buôn hoa. Cô ta đi đổ hàng từ rất sớm, sau đó lại bươn bả quay về nhà, để chồng tự trông cửa hàng. Cô ta chào bà buổi sáng bằng mùi hoa hồng, hoa ly thơm lừng thoát ra từ những kẽ tay nẻ đen xì. Cô ta lau từng ngón tay, ngón chân của bà. Thỉnh thoảng bà già thấy móng tay mình se lại, co cứng, y như cái bộ dạng khó tính nhăn nhúm. Bà già ngước nhìn cô ta, hít một hơi và thầm đoán mùi của đám hoa còn vương lại trên mồ hôi, kẽ móng tay, mái tóc...

Sau đó cô bế bà lại giường, thay đồ cho bà, sẽ là một bộ bà ba mỏng mới, mát rượi, và có thêm cái áo len đắp vào bụng. Khi cô ta quày quả về chợ, bà già chính thức bắt đầu buổi sáng bằng cách đưa đôi mắt mù tối của mình nhìn về chân trời. Ánh sáng tỏa như một vụ nổ, tung khắp trời từng hạt óng ánh nhàn nhạt. Mắt bà già là một tinh cầu đầy vết nứt, nên chắc là ánh sáng sẽ nhiều hơn. Bà già quờ quạng trên cửa sổ, cười dễ dãi khi cảm thấy hơi ấm đã chạm vào mình.

Có những ngày bà già ngồi như thế cả buổi sáng. Bầu trời phía xa gọn lỏn thu mình lại trong cầu mắt nứt vỡ của bà. Ánh sáng tung ra, hắt xuống, tan dịu, yếu ớt, tắt dần... Bà già đã thấy cả. Sự im lặng vô cùng của bà già nhiều lúc làm hai đứa con gái sau của bà quên mất sự tồn tại của bà, cho đến khi chị nó – cô bán hoa – thét lên ầm ĩ vì căm tức: “Sao tới giờ mà chúng mày chưa cho mẹ ăn trưa?’ hay đại loại thế...thì bà cũng tỉnh bừng dậy khỏi luồng ánh sáng mà bắt đầu bữa trưa bằng từng muỗng đồ ăn được nhét vào khóe miệng - cũng bằng cách rất vô thức nào đấy...

Cửa sổ bị cắt thành hai phần bởi một vách ngăn. Cháu ngoại bà già muốn có một phòng riêng, và mẹ nó cũng muốn kéo cái giường của bà sát vào mép tường thay vì cứ để nó chình ình ra giữa nhà như cái ... tủ thờ. Một vách ngăn bằng ván ép mỏng được đóng lên, ngăn cái cửa sổ làm hai phần. Mỗi bên sẽ có một cánh cửa. Tuy nhiên, vì cái giường của bà già đã bị kéo sát tường, nên cửa sổ chỉ còn chờm chờm ra một tẹo ở đuôi giường. Bà già cúi mặt nghe tiếng đinh – ván chạm nhau, kéo áo len lên sát ngực, đặt mình nằm xuống giường, đôi mắt nứt vỡ đầy ánh sáng thốt nhiên ứa ra từng giọt nước mắt, trong như ngọc và loang loáng bình minh.

Dù sao, căn nhà có đến mười sáu người cũng chỉ có góc này quý nhất – một quá khứ và một tương lai được hưởng đã là ưu đãi, nhường nhịn lắm rồi.

Buổi sáng nọ. Cháu gái đi chơi. Cô bé để mở cánh cửa sổ bên kia. Nó biết bà thích ngồi nhìn thiên hạ nhỏ xíu đang chạy nhảy dưới mặt đất cách 11 tầng. Thế nên nó chẳng đóng lại.

Mưa.

Mưa bắt đầu bằng những đám mây to lù lù chạy tới. Bà già nằm kéo áo len sát ngực biết hơi nước đang phủ lên da thịt mình. Ánh sáng trong đôi cầu mắt nứt vỡ ít phản chiếu hẳn. Mây đang trùm hết cả mình lên mặt trời và mặt đất.

Từng hạt nước bắn tung vào cửa sổ. Tóe ra. Vỡ thành trăm mảnh. Hơi giống ánh sáng, nhỉ? – Cái đuôi giường bắt đầu bị phủ ngập bởi những phân tử nước đầy ý muốn xâm chiếm và tàn phá. Bà già ngồi dậy, dùng hai tay bám vào góc cửa sổ. Bà kéo cả thân mình ra sát cửa để đóng cánh cửa lại, như vẫn hay làm khi biết mưa tới.

Cửa sổ bị gài chặt ra ngoài, ở sát giường bà. Bà rướn người lên. Rướn mãi. Mưa đổ ào lên mái tóc rối và dải da thịt nhăn nheo buồn bã. Mưa làm đau. Mưa phá hủy. Bà rướn cả mình ra ngoài, kéo cánh cửa sổ mà không hề biết nó đã bị gài. Bà kéo...

...mạnh hơn

Mưa cũng mạnh hơn.

Bà đu cả mình theo với cánh tay gầy khẳng nhẳng. Cửa sổ không có song. Chỉ có nửa cái cửa sổ. Nhưng bà già gầy lắm

Bà trôi qua nửa cánh cửa sổ tầng 11 – rất vừa vặn...

Bà trôi qua những ngày đầy ánh sáng. Vầng sáng mùa hè đầy mưa bay lịm tắt. Nhãn cầu đầy vết nứt của bà vỡ và được bọc kín trong mi mắt yên ngủ mất rồi – không còn ánh sáng nào nữa...

...Cửa sổ bị chia làm hai!

Khải Đơn

Lời nguyền hồ

2009-08-31T09:33:00.000-07:00

Tôi đã chờ đợi.

Tôi tin rằng những người già sinh ra để chờ đợi. Chính vì thế tôi luôn niệm rằng lòng mình sẽ luôn biết đợi chờ không mệt mỏi đến ngày hai đứa con trai tôi và vợ con chúng nó trở về.

Người già thấy thời gian trôi đi nhanh hơn bởi con đường cuộc sống của họ đã trôi sắp đến những khoảnh khắc tận cùng của cái hút xoáy cuộc đời. Tôi biết thế bởi thế giới chung quanh tôi, nơi ngôi làng nhỏ bé sau một cái hồ khổng lồ, đang ngày càng bé lại và ít âm vang hơn trong những chuyển động của dòng nước muôn đời. Những người quanh tôi cũng như tôi, là những người già bé nhỏ đang cố gắng bước hết những con đường cuối cùng của sự sống mình.

Thỉnh thoảng tôi đi bộ trên con đường nhựa xanh thẳm vừa được lát hôm nào đó và mơ hồ thấy những biến động rất nhỏ của thời gian đang xảy ra. Vào một ngày, cũng trên con đường này, sẽ là một cậu bé nhỏ xíu đeo cặp sách trên vai và tung tăng chạy về nhà cùng chúng bạn. Lúc ấy, tôi ắt đã đi qua thời gian, đang mải mốt bay đâu đó trong những cát bụi ngoài cánh đồng cỏ cháy của nghĩa trang ngoài kia. Rồi mọi người sẽ qua đời nhau, rồi cát bụi sẽ là muôn đời cây cỏ, rồi sự sống tái sinh ở phút kì diệu nào đó mà chẳng ai có thể biết rõ được.

Và rồi tôi thấy mình tuyệt vọng... Đã năm năm rồi, không còn một tiếng cười hay một hình ảnh nào của trẻ con ở làng. Tôi hầu như đã quên hẳn ấn tượng về từ ngữ “trẻ con” bên trong mình. Xa xôi chưa từng thấy. Tôi chỉ còn mơ hồ biết rằng khái niệm đó để chỉ một hình hài người chưa hoàn thiện, với chân ngắn, bàn tay nhỏ và những phần thân thể bí mật còn chưa nhú lớn. Đôi bàn tay bắt đầu đổ mồi trên da của tôi đã quên mất lần cuối cùng mình được bế một đứa trẻ trên tay là khi nào.

Làng nhiễm một lời nguyền. Bởi làng nằm ngay sau một cái hồ thiên thu khổng lồ với mặt nước cứng rắn và cô độc như mặt băng của mùa đông. Khó khăn lắm người ta mới thấy một chiếc lá lạc lõng nào đó rơi xuống và làm rúng động mặt hồ. Hồ sống trong trơ trụi của những buồn tủi cô đơn... Tôi nhớ, lời nguyền được nhắc đến bởi một người già thế hệ trước ở làng. Cái hồ buông lời nguyền rủa cả ngôi làng. Làng cũng sẽ trơ trụi như mặt hồ, cô đơn và tan hoang dần theo những làn năm tháng tuyệt vọng quét qua. Sẽ không có hồi phục. Hoang tàn là đặc điểm duy nhất mà cụm thời gian ở nơi này thường xuyên gieo vào trong đầu óc cư dân.

Thỉnh thoảng tôi quên mất làng nhiễm lời nguyền.Tôi sinh hai con trai với người vợ thân yêu nhất của mình. Những người cùng thời với tôi cũng lớn lên, yêu đương, sinh nở và nuôi dưỡng con cái họ. Cuộc sống là một hình ảnh sôi động đằng sau mặt hồ khổng lồ cô độc.

Tôi còn nhớ, một ngày nọ tôi tỉnh giấc sau cuộc đi đào cây kiệt sức của mùa đông. Lưng đau nhừ. Hai bàn tay ướt máu và xước ngang dọc. Mồ hôi túa ra âm ỉ. Chưa bao giờ tôi thấy sự im lặng dày đặc và kinh hoàng đến thế. Không còn bất cứ một tiếng trẻ con nào trong làng. Không còn bất cứ tiếng của một người thanh niên nào í ới gọi nhau trong làng. Sự từ bỏ vây bọc trong không gian chật hẹp trống vắng kinh hoàng.

Tôi nghe thấy tiếng gậy nhẹ nhàng chen vào sự tịch lặng, vợ tôi đang lò mò bước vào phòng trong sự run rẩy đến mong manh. Tôi choàng tỉnh để nhận ra mình đã già đến mức đôi bàn tay không chỉ rướm máu mà còn hết sức đau đớn trong tận khớp xương. Cơn lạnh hủy hoại da thịt, máu xương và tan vỡ trong sự bàng hoàng của chính tôi. Tuổi già ào đến như gió thoảng.

Tôi nhớ ra hai con trai mình đã lên thành phố. Chúng phải đi làm. Tôi mơ hồ nhớ điều đó như một cách giải thích hợp lí cho sự biến mất của các con trai, con dâu và các cháu .Chúng phải cùng với những người vợ khốn khổ của chúng kiếm đủ tiền để nuôi những sinh linh bé nhỏ vừa ra đời. Gà gáy lên sau nhà, vắng tanh ngắt. Không còn bất cứ một tiếng khóc trẻ thơ nào vang lên sau hiên nhà nữa. Tôi và vợ tôi có vẻ như đã già đến mức không còn đủ sức để mà cười lên hay khóc to để át đi cái tiếng gà đáng ghét đang xâm chiếm cả trời đất ấy nữa.

Từ tiếng gà gáy trưa ấy, làng dần hanh hao, dần hoang hoải, xa vời và mênh mông đến cùng tận. Ai đó mà đứng cùng tôi trên con đường làng trải nhựa xanh ngày hôm ấy sẽ hiểu rằng tôi đã không nghe thấy bất cứ âm thanh nào khác ngoài những tiếng võng kẽo kẹt đều đặn với nhịp của tàng lá đang buông boải thân mình trên cao. Không một hơi thở. Không một tiếng người. Tôi thầm cầu khấn rằng đôi chân mình, bụng mình, cổ tay mình hãy từ từ tung bay vào không gian, tôi sẽ không phải thấy mình hiện hữu giữa cái ánh sáng trong veo vàng nhạt đến đau cả mắt thế này.

Tôi thường dìu vợ vào phản, chậm chạp dùng tay cởi đôi giày cho bà rồi từ từ đưa chân của bà co lên phản để có thể ngồi ăn. Nước mắt muốn trào ra. Tôi đã nhói đau khi nghĩ rằng vào một khoảnh thời gian mơ hồ nào đó trước kia, cũng đôi tay mình, tôi nâng niu bàn chân trắng muốt nhỏ bé của bà khi bế bà lên chiếc giường đêm đầu tiên của nhau. Tôi thấy đôi chân bà mềm như miếng vải èo oặt nằm trọn vẹn trong bàn tay đầy sẹo và đốm mồi của tôi. Bà thều thào:

- Sao thằng Lượm, thằng An đi thành phố mãi chẳng về nhỉ?

Tôi im lặng, vùi mặt vào bát cơm lạt thếch như nước sông một ngày sau bão. Nếu không và thật nhanh, tôi sẽ lại để nước mắt buông vào hạt gạo. Tôi đã nghe câu hỏi và tiếng thở nặng nhọc ấy của người mẹ các con tôi trong muôn thuở những buổi sớm chiều cơm nước. Tôi không biết phải trả lời thế nào. Bởi tôi chẳng bao giờ lí giải nổi cho vợ hiểu về tiếng âm vang của lời nguyền xưa kia đang vỡ tung trên đỉnh số phận của những con người như tôi, bà và hàng trăm người khác trong ngôi làng này.

Thỉnh thoảng, buổi chiều, tôi xỏ giầy đi ra khắp ngõ. Thỉnh thoảng tôi gặp bạn mình. Buồn cười thật, chúng tôi cùng lúc lớn lên, cùng dậy thì, cùng thanh xuân, rồi yêu đương, rồi con cái, và rồi đùng một cái sau cái buổi sáng đáng nguyền rủa tôi đi rừng về ấy, tất cả đều bỗng tóc bạc phơ phơ và da thịt chảy nhễu xuống khắp các vết trên thân thể. Tất cả đều bỗng chậm rãi nhìn cuộc đời trôi qua và nhìn nhau như thể người kia là nhân chứng cùng thời đang đi với mình đến điểm chốt vô định và tuyệt đối của lời nguyền. Họ không hỏi tôi. Tôi cũng không bao giờ hé miệng hỏi ai. Lời nguyền của cái hồ câm lặng là một tất yếu đã được chấp nhận và ghi dấu không biết bao nhiêu năm từ khi chúng tôi còn thơ dại.

Tôi không thấy những cây lúa trổ đòng nữa. Sự quên lãng là một hành trình dài vô tận ở làng. Thỉnh thoảng, trên con đường đi ngõ, tôi thấy những người khác, nhưng chẳng bao giờ nhớ ra tên của họ, với những khuôn mặt quen thuộc đến đau đớn trong lòng. Mặc tượng của cuộc chia xa và vĩnh biệt trong đơn độc như thể hiện diện trong sâu kín của tất cả chúng tôi...

Tôi nghe thấy tiếng điện thoại. Cả thế kỉ rồi tôi chưa nghe điện thoại cũng nên. Tiếng con trai cả, thằng Lượm, vọng về như cả một thế giới đầy ánh sáng chợt ùa vào thân thể tôi:

- Năm nay tụi con chắc chẳng về được. Đói kém quá. Con mà về lại phải mất thêm cả sáu tháng tiền ăn của mẹ con thằng Đạt. Ba ở nhà chăm sóc mẹ nhé. Có dịp con sẽ về.

Tôi nhớ được đó là câu nói cuối cùng của nó trước khi cúp máy và sau một hành trình dài của những lời hỏi thăm đầy ái ngại và thương xót. Tôi đặt máy xuống. Gió nhà lồng lộng tuôn vào. Tim tôi như một căn buồng rộng mải miết, trống như chưa bao giờ lưu giữ một điều gì, gió ùa qua rồi sẽ trôi đi trọn vẹn. Lúa trổ đòng vĩnh viễn chết cả. Các con tôi cũng chỉ còn là một cuộc gọi điện thoại mơ hồ từ thế giới khác đổ về. Không có gì còn là sự thật. Tiếng gà gáy lại xé rẹt rẹt cái không gian cao vời vợi và sâu khôn cùng của làng thành trăm mảnh. Vài người hàng xóm ló mặt ra nhìn tôi, xa lạ, già nua, rồi quay vào nhà. Đã lâu rồi chúng tôi không còn thực sự nhớ mình là ai hay kẻ bên cạnh mình là ai.

Tôi tém chăn cho vợ. Bà nằm rệu rã trên chiếc giường nệm rộng rãi. Đột nhiên, bà nặng nhọc đưa tay lên vuốt vào má của tôi khi tôi đang chăm chỉ xem xét những nếp chăn còn xổ ra ngoài. Đó là một hơi ấm mà tôi suốt đời lúc nào cũng nhung nhớ, ngay cả trong những ngày khốn cùng nhất của hành trình đi rừng khi trai trẻ. Bà nặng nhọc thở hắt ra:

- Thằng An sẽ về Tết này thôi. Ông đừng lo...

- Ừ, tôi có lo đâu. Bà ngủ ngon.

Rồi tôi đặt mình xuống cạnh bà, nghe hơi thở của bà khò khè, nặng nhọc. Khi người ta già, ngay cả khí trời cũng trở thành cái gì đó cực kì khắc nghiệt mà phải chiến đấu mới giành được.

...

Trong một ngày nắng đẹp hồng như quả đào tươi rói, tôi tỉnh dậy và thấy hiên nhà vàng ươm ánh sáng, tươi như cả cánh đồng đào phai trước mùa bung nở. Tôi lại mò mẫm ra ngoài chuẩn bị một ngày mới. Nỗi buồn nhân lên hàng triệu lần khi tôi biết mình sẽ chẳng đợi ai về nữa.

Trên tấm ván bếp, một tờ giấy xé cẩu thả được chèn dưới con dao. Đôi mắt ướt nhoèn say sưa của tôi đã phải xoáy vào từng thớ của tờ giấy để đọc được nó viết những dòng sau: “Vài tuần nữa con về thăm nhà, sẽ dẫn theo cả các cháu. An”

Có lẽ lại là một lời nhắn từ ai đó ở thành phố về, hoặc ai đó cố ý làm tổn thương tuổi đợi chờ của tôi và vợ. Vài tuần nữa, dẫu sao, tôi cũng chẳng có gì để làm ngoài chờ đợi thêm vài tuần nữa.

Bây giờ, vợ tôi dành cả ngày để mơ về thế giới của thành phố. Với chúng tôi, thành phố không có trong kí ức. Thực ra, tôi cũng đã lên đấy vài lần trong thời gian đi rừng về. Nhưng tôi không lưu giữ nơi ấy vào những câu chuyện của mình. Bà vợ tôi thắc mắc về những chiếc xe to khổng lồ chứa được gần một trăm người dùng để đi lại khắp nơi trong thành phố. Bà hỏi tôi về những căn phòng, cái gác chồng lớp lớp lên nhau như trong cái tivi của làng từng chiếu. Tại sao người ta phải chồng chất thế cho khổ? Đất ở đây xây nguyên cái vườn rồi vẫn còn trống, chả biết để làm gì. Bà hỏi tôi về những con đường ngang dọc rắc rối trong thành phố mà có thời tôi từng đi lạc khi chủ đích một mình rời đám thợ đi dạo khắp nơi. Tôi thì chẳng bao giờ lí giải được những chuyện như thế, nhưng tôi thầm thì nguyền rủa nơi ấy vì nó đã đem hết những con trai và các cháu nội của tôi đi. Nó đã hút hết những gương mặt non tơ và những hình hài cường tráng vừa nhú lên khỏi sự ấu thơ, thả họ vào những guồng quay không cùng của đèn điện thâu đêm, xưởng máy không nghỉ. Các con trai tôi chắc là khi trở ra, đã rệu rã và hằn sâu trên khóe mắt những đen nhẻm hồ nghi của cuộc tranh đua vật vã nơi nhà xưởng, phố chợ. Những vệt hằn sâu và những tổn thương thơ dại. Con cái chúng tôi đi qua văn minh bằng sự trả giá khủng khiếp trong thăm thẳm tâm hồn của chúng.

Tôi ngồi gọt cái đầu cán cuốc mới. Mỗi vết bào ra lại trắng tinh, mềm mại và hãy còn tươi dịu. Tôi thầm xót xa cho thân thể trẻ trung và tươi đẹp của những cái thiên nhiên nào đó đang bị vùi dập, bởi tay tôi và hàng vạn bàn tay khác.

Con trai tôi liệu có về không nhỉ?

Tiếng dao của tôi chạm vào cán gỗ, vang thành âm gãy gọn và nông choèn. Nhưng xa thẳm. Tôi biết ngôi nhà của mình gần như đã hóa đá vì câm lặng.

Chiều đến, tôi bỏ ra đường, đi dạo và lại mơ đến hình ảnh đứa trẻ nhỏ (trẻ nhỏ thế nào thì giờ tôi chẳng hình dung được) đang đeo cặp chạy tung tăng cùng chúng bạn. Tôi cố tưởng tượng lại hình hài của Lượm, của An, của các cháu tôi trước ngày chúng biến khỏi đời tôi – có lẽ vì thành phố, hoặc vì lời nguyền của hồ.

Tôi đặt mâm cơm lên phản. Tôi cởi giày cho vợ, đặt chân bà dịu dàng lên trên. Chúng tôi ăn những bữa ăn nhạt thếch mùi phai loãng của thời gian, mọi bữa đều chỉ dành cho một cái gì đó mơ hồ, cả cuộc đời chỉ để bước vào cõi già cô cùng tiều tụy.

Tôi tém chăn cho vợ. Đặt nhẹ đầu của bà lên gối. Tôi choàng mình xuống, hôn vào trán bà. Bà lại đưa tay chạm vào má tôi.Chúng tôi hao gầy như chưa từng có sức sống thì phải? Bà nhắm nghiền đôi mắt xếp nếp nhăn, giấc ngủ trờ tới.

Tôi phải đi về phía hồ. Tôi muốn được soi bóng mình xuống cái mặt hồ quanh năm băng kín không động vì cô đơn. Tôi đang thấy cuộc đời mình trở thành cái mặt phẳng vô tri ấy, tôi muốn thấy mình sẽ như thế nào với cái hồ quen thuộc kia khi hai mặt gương phẳng lì vô cảm chạm nhau. Tôi thấy chờ đợi là sự huyễn hoặc vô hạn của một ngày trời nắng đào ửng lên. Miếng giấy của con tôi là lời hứa hẹn của thinh không. Thành phố nào đó đã nuốt chửng các trai gái thanh tân, trẻ nhỏ líu lo khỏi ngôi làng xó xỉnh nằm sau mặt hồ và chắn ngang núi này. Thành phố đèn xa hoa lắm. Ở đây, chúng tôi sống mù tối suốt đời trong những bóng cây nhòa nhạt của đêm và những nggày hiếm hoi trăng hiện.

Tôi chẳng nghĩ mình còn đủ trẻ cho sự chờ đợi không cùng.

Nên tôi đi thẳng vào mặt nước. Hồ trong veo và đen kịt bóng tối. Tôi là bản thể quên lãng cuối cùng của lời nguyền. Tôi sẽ tan thành nước.

Tôi không dám thừa nhận là mình hoảng sợ nghe tiếng gà gáy xé rách buổi ban trưa, khi chẳng một chút sức sống nào vọng lời đáp lại.

Làng không trẻ con không kẻ thanh tân thì sớm muộn cũng thành mây khói. Mà mây khói tất sẽ thành nghìn xưa cả mà thôi...

Khải Đơn

Kiểm dịch thịt bò

2009-08-25T09:26:00.000-07:00

Tay đồ tể, bạn tôi, thỉnh thoảng vẫn có sở thích nhào nặn mấy miếng thịt vụn từ cái xác con bò gã mổ trong ngày để tạo thành mấy hình nhân để sai vặt. Gã có một thứ bột huyền bí nào đó, đựng chung trong cái túi tỏi để khử mùi bò mà thỉnh thoảng gã vẫn phải dùng do bị say mùi hôi của thịt. Thứ bột màu vàng nhạt như nghệ đó quả là một bí ẩn kì vĩ. Gã sẽ gom mớ thịt bị cắt vụn trên tấm phản vừa phanh thây một con bò mộng to tướng lại, mân mê vo viên, nắn bóp. Chỉ vài phút tỉ mỉ là gã đã có một cái hình người to bằng khoảng hai ngón tay cái. Sau đó là một tí bí ẩn, một tí khéo léo, gã rắc thứ bột vàng đó lên cái hình nhân bằng thịt bò, và cái hình người đó sẽ cựa quậy, đứng dậy, đi quanh qua quanh lại trên chiếc phản thịt, như thể đang suy nghĩ mông lung cái gì đó, cho đến khi gã cất lời sai bảo. Hình nhân sẽ đi làm việc được ra lệnh.

Gã bạn tôi lúc ấy sẽ cất lời như một vị thánh sống, nghe thật là trang nghiêm và huyền hoặc, để ra lệnh cho thằng hình nhân. Tôi thì mê mải nhìn cái hình người bằng thịt bò đang khéo léo di chuyển qua lại giữa những món đồ bày lung tung trên phản thịt. Gã hay sai cái hình nhân đi kiểm tra hết các ngõ ngách trên mấy thớ thịt bò để chắc chắn rằng không có cái nang sán nào bám rịt vào thớ thịt. Chỉ cần một cái nang sán thôi, cả cái lò mổ này sẽ đi hẳn vào hư không luôn. Đặc biệt là dạo gần đây, ông chủ tịch thành phố có vẻ rất hoang mang với cuộc khủng hoảng an toàn thực phẩm, thế nên ông sẵn sàng cho người ở sở y tế tới và đốt luôn cái cơ sở sản xuất đồ ăn nào dám vi phạm vệ sinh hoặc có ý tưởng chứa chấp bọn virus, vi trùng, vi khuẩn gây bệnh. Dạo gần đây, tôi có sở thích ngồi nhìn cậu hình nhân cần mẫn nhặt nang sán và nghĩ về ông chủ tịch thành phố. Sức mạnh và những lời tuyên bố của ông đang làm an lòng biết bao người hoang mang khác, nhưng tuyệt nhiên lại chẳng làm gã bạn tôi bận lòng thêm tẹo nào. Miếng thịt bò có nang sán hay không có nang sán bây giờ chẳng còn là mối quan ngại của gã nữa. Mà ông chủ tịch sẽ nghĩ thế nào nếu như ông biết rằng một công dân của ông đang để cho một hình nhân – nhỏ cỡ một con giun – đang đi qua đi lại và sờ nắn miếng thịt bò sẽ được đút vào mồm công dân của ông nhỉ?

Hôm qua, đột nhiên gã bạn chạy như bay vào xưởng khi tôi đang ngồi tính toán lại sổ sách trong ngày. Công việc của gã thường bắt đầu vào lúc hai giờ sáng và kết thúc lúc mười giờ, khi xưởng chúng tôi mổ và giao xong con bò thứ hai trong ngày. Chúng tôi chỉ là một cái xưởng nhỏ với chừng năm người thường làm việc với nhau. Thịt sẽ được giao hết trong ngày cho các nơi bán lẻ. Nên không có lí do gì vào lúc bốn giờ chiều gã bạn lại xuất hiện ở đây. Tôi tròn mắt nhìn gã và hỏi gã nhớ tôi đến mức phải chạy vào xưởng giờ này à. Gã bảo không.

Gã gãi đầu rồi bảo xém chút gã quên là bà hàng thịt lớn nhất chợ sáng nay vừa dặn gã phải làm sao cho thịt bò ngày mai ngon nhất, tươi nhất và quan trọng là phải thực sự an toàn vệ sinh nhất. Bà vợ ông chủ tịch thành phố chỉ tin tưởng mỗi hàng thịt bò của bà ấy. Và sáng mai, bà vợ sẽ đích thân đi lựa thịt bò, giống như một công dân có niềm tin chân chính vào những công dân khác trong thành phố. Bà sẽ đi chợ để cho cánh truyền thông làm nhân chứng về hành vi công dân của bà.

Các nhà báo sẽ đi theo, ghi hình và ghi phát biểu về niềm tin của bà cũng như chồng bà vào các hàng quán ngoài chợ. Vài chính sách an toàn gần đây của ông chồng bà đang làm cho chợ tuyệt vọng trong không khí ngột ngạt vì sắp có vẻ bị nuốt chửng bởi các tập đoàn siêu thị. Dân đi chợ thì ai chả thích bàn tán. Cố vấn của ông hình như tin rằng họ cần phải hun đúc lại niềm tin của mấy bà hàng thịt vào chủ tịch, hoặc là sẽ đến lúc họ xắn quần đứng chửi vống cả họ hàng nhà ông lên giữa cái chợ lồng to nhất thành phố này.

Gã giải thích như thế về sự xuất hiện bất thường lúc bốn giờ chiều của mình. Tôi bảo ngày nào mà chúng ta chẳng tự “kiểm dịch” rồi, cậu không tự tin vào uy tín của lò mổ nhà mình và “kĩ nghệ” của cậu sao. Gã bảo gã tin lắm đi chứ, nhưng một hình nhân chăm chỉ có khi sẽ bỏ xót vài cái trứng sán, nang sán khi nó quá mỏi mệt với hàng đống thịt bò. Tôi xém bật cười, tôi không bao giờ nghĩ gã có lúc cho rằng hình nhân thịt bò biết mệt.

Gã bảo, đêm nay chúng ta sẽ mổ sớm. Và gã sẽ làm khoảng chục hình nhân, tiêu tốn nhiều hơn chỗ bột vàng huyền bí của gã. Thật là một khoản đầu tư không lợi nhuận, thỉnh thoảng gã dành cả tháng nghỉ việc ở lò chỉ để đi kiếm chất liệu, nguyên liệu quái quỷ nào đó cho cái bột kì lạ đó. Tôi tin là gã làm vậy vì gã thích lũ hình nhân hơn là lo đến an toàn sức khỏe của đám khách hàng gã chả bao giờ chạm mặt ngoài kia. Một chục hình nhân chỉ để điên rồ đi tìm kiếm lũ sán và cung kính dâng lên bà chủ tịch miếng thịt bò – đã được tẩy sạch sán. Ý kiến thú vị đó!

Thỉnh thoảng tôi hay hỏi gã sẽ làm gì với cậu bé hình nhân bằng thịt bò sau khi cậu ta “kiểm dịch” xong. Gã bảo, đó là bí mật. Và gã thường xuyên ra về với cậu hình nhân trong túi, kiên quyết không cho sự tò mò của tôi chĩa mỏ vào sâu hơn trò tiêu khiển và nghĩa vụ đó của gã.

Gã đã xắt vụn hẳn một lạng thịt bò rất ngon ra và ngồi mê mải nặn tụi hình nhân. Chừng hai mươi phút sau gã đã có mười cậu bé giúp việc nằm trên mặt bàn. Hô biến! Bột vàng từ cái túi đựng tỏi vung ra. Và mười thằng hình nhân bắt đầu đi lại, nằm ngồi, chạy nhảy la liệt trên mặt bàn. Gã lại ra lệnh như một ông thánh sống. Và chúng bắt đầu tỉ mẩn đi tìm kiếm lũ sán, giun, dòi, bọ gì đó từ các thớ thịt bò tươi ngon còn nóng hôi hổi của chúng tôi. Gã rất phấn khích. Uy tín của gã và của lò mổ sẽ tăng lên vòi vọi sau khi thịt bò được bà chủ tịch đem về nhà và gia nhân của họ sẽ nấu bữa sáng thật ngon cho ông chủ tịch. Thịt bò cho người quan trọng cũng phải được làm theo trình tự của sự quan trọng.

Không ngoan ngoãn như mọi lần, đêm hôm đó chúng tôi đã phải chạy trối chết khắp nơi để gom đám hình nhân lại. Sau khi đã hoàn thành nhiệm vụ kiểm dịch chúng bắt đầu chạy lung tung. Trong cơn buồn ngủ sáng sớm, tôi phải căng mắt ra cùng với gã chui hết từ phản thịt này sang phòng rửa kia để moi hết lũ hình nhân có âm mưu quậy phá kia. Ai mà thấy chúng tôi làm cái việc kì dị này thì dám cho luôn chục lít xăng vào mà đốt luôn cái lò mổ này mất. Một thằng hình nhân đang cạy nắp cống ở phòng rửa lên, có lẽ nó định chui qua đường đó mà thoát. Tôi tìm thấy hai thằng khác đang tìm cách đập bể mấy cái nang sán và trét lên miếng thịt bò. Gã phải dùng đến cái kính lúp trên kệ sổ sách để tìm ra năm thằng hình nhân đang núp dưới cái miếng thịt bò mà gã vừa thái để nặn ra chúng. Một thằng khác đang tìm cách làm đứt cái cầu dao điện của cả lò vốn thường được để hở ở trên cao.

Sau khi đã gom hết chúng vào bọc nylon, gã cười méo xệch và thú nhận với tôi:

- Có lẽ tớ đã cho quá nhiều bột vàng. Chắc hồi hộp quá. Bọn này sẽ trở nên tự kiểm soát nếu tớ quá tay, chúng sẽ không nghe lời mình nữa.

- Thế cậu định làm gì với chúng? – Tôi thật sự tò mò, và đây là một cơ hội để tôi biết gã sẽ làm gì với lũ hình nhân ngoan hiền trước kia.

- Luộc chúng nó lên rồi xào chung với thịt bò mình nấu cho bữa trưa. – Gã nhún vai, rồi bỏ vào phòng tắm để thay đồ sau cuộc chiến điên khùng vừa rồi.

Bỗng nhiên tôi rùng mình khi nghĩ đến cái cảnh gã sẽ quăng những cái hình hài rất sống động này vào nồi nước sôi sùng sục, rồi vớt ra, rồi ăn ngấu nghiến cứ như thể chúng chưa bao giờ là người trong một phút nào. Tôi thấy muốn nôn mửa.

Như mọi khi, gã cũng là người trực tiếp ra giao hàng ở chợ. Trước đây, tôi có thuê thêm hai thằng nhóc chạy giao thịt. Nhưng từ ngày chợ bị mất uy tín trước những tập đoàn siêu thị hùng hậu thì tôi phải cắt giảm người để giảm chi phí nếu không muốn cái lò mổ này đóng cửa sớm. Nên gã nhận kiêm luôn việc giao hàng, hoặc thỉnh thoảng tôi sẽ đi giao nếu gã muốn về sớm. Gã đã sắp xếp hết thịt vào các túi lớn, đánh dấu túi thịt cho bà chủ tịch bằng bọc nylon màu hồng.

Gã cũng đã cẩn thận nhét hết tụi hình nhân vào chiếc túi có phéc-mơ-tuya và khóa chặt lại.

...

Tôi đang nằm xải lai trong phòng và xem bản tin thời sự buổi sáng để thấy gương mặt béo múp sang trọng với hai cánh vạch mắt ti hí của bà vợ ông chủ tịch thành phố đang cười rất hí hửng khi đón nhận túi thịt bò từ tay bà bán hàng quen thuộc của chúng tôi. Cánh báo chí bâu vào hàng thịt, quay phim chụp ảnh loạn xị lên, vài gã còn xài đến cả micro câu từ xa vào để nghe rõ lời phát biểu của bà – Chồng tôi rất chú trọng đến an toàn thực phẩm của thành phố, đó là điều quan trọng của sức khỏe và tương lai con em chúng ta, bà con tiểu thương hãy lắng nghe tiếng gọi của an toàn vệ sinh và sức khỏe cộng đồng. Tôi tin tưởng vào thịt bò của cộng đồng chợ. Chồng tôi vẫn dùng bữa sáng của ông với thịt bò và thịt heo tôi mua ở chợ này.

Tôi ngáp dài, thỏa mãn vì mọi việc đơn giản đã ổn thỏa, chứ không đến mức nghiêm trọng nhặng xị lên như gã bạn lo lắng. Có ai đó đập cửa rất vội vã ngoài lò.

Gã thở hổn hển với gương mặt tái mét. Cố gắng lắm gã mới nói lên lời: Tụi hình nhân trốn sạch rồi. Khi gã giao xong hàng cho cái sạp cuối cùng ở chợ thì gã phát hiện ra chúng đã kéo phec- mơ-tuya của cái túi và trốn thoát.

Khi bột vàng quá nhiều, tụi nó sẽ trở nên liều lĩnh và phá tung mọi thứ chúng đã làm theo lời ta từ trước tới giờ. Tớ không luộc chúng lên rồi ăn vì chúng đã thành sinh vật thực sự kể từ sau khi bột được rắc lên. Tớ xay nát chúng để chúng biến mất. Giờ thì chúng làm gì có trời mới biết. – Gã vò đầu.

Đó là chuyện của ngày hôm qua.

Sáng hôm nay, sạp thịt bò của bà hàng thịt lớn nhất chợ đã bị niêm phong và kết tội vi phạm vệ sinh. Hàng chục hàng thịt bò khác trong lồng chợ trung tâm đã bị niêm phong kiểm tra. Ông chủ tịch bị tiêu chảy nặng sau khi ăn bữa sáng ngon lành với thịt bò của bà vợ. Mấy tờ báo lá cải quái quỷ nào đó đã giật tít rất kinh dị về sự kiện này, họ đặt đủ thứ nghi vấn về trình độ nấu ăn của bà, chất lượng thịt, nguồn thịt bò, an toàn cho thịt gia súc...

Và tất nhiên, tôi đang đứng ở đây, kí vào đống giấy tờ, cùng với vài chủ lò mổ khác, đang ngán ngẩm nhìn cái lò của mình bốc khói nghi ngút sau loạt tưới xăng tiêu hủy đầu tiên của thành phố, quyết tâm tấn công vào mọi ổ dịch có virus, vi khuẩn, vi trùng.

Khải Đơn

Ở THÀNH PHỐ ĐỒI BA TẦNG

2009-08-21T11:49:00.000-07:00

Gương mặt tôi bị thổi tung lên bởi một bầu khí nóng màu đỏ hoác pha lẫn màu xanh lục... Đó là những gì tôi thấy khi mắt choàng mở và rồi bị xô dúi dụi vào bóng tối của căn phòng vuông vức xếp bằng những viên đá lồi lõm kinh khủng này. Nằm cũng không được. Ngồi cũng đau. Tôi thấy da mình đang chảy ra vì sức nóng. Có lẽ bây giờ mà tôi chạm tay vào thì sẽ sờ thấy cả sọ mình. Sức nóng làm đầu tôi u tối. Tôi dựa vào vách tường, nhìn trong bóng đêm đặc sệt.

Tôi còn nhớ...

Chỉ hai ngày trước đây tôi đã xin vào chân giao nhận lá trà ở trên đỉnh đồi. Tôi sẽ “xơ múi” được chút ít vụn trà để đem về và bán lại cho bọn bần cùng nghiện mùi thơm của trà và mua được ít đồ ăn cho đứa con nhỏ vừa sinh. Vợ tôi tin như thế nên cô ấy rất mừng khi tôi nói tôi đã được chấp thuận.

Ở chung cái trạm giao nhận lá trà bé tí tẹo có hai phòng với tôi là một đứa bé chừng mười bốn tuổi. Con bé mồ côi. Nó có nhiệm vụ đó ở đây chắc là còn lâu hơn cả tuổi trẻ của tôi rồi. Thế nên tôi học mọi thứ từ mấy lời ngắn gọn thân thiện mà nó đúc kết thế này:

- Khi tụi phu đưa phần lá trà của chúng vào, anh không nói chuyện. Anh bưng túi lá, đặt ngay lên cân, hành động dứt khoát và thật công khai, thật công khai. Anh rõ chưa?

...Và khi anh dáo dác nhìn quanh hoặc lén lút thì thầm với tụi phu thì chắc chắn là anh nên chuẩn bị sẵn tinh thần xơi một phát đạn vào giữa phổi hay xuyên qua đầu nhé!

Tôi gật đầu, mồ hôi hơi toát ra ở lưng vì tính chất nghiêm trọng (hay do con bé nghiêm trọng hóa) của công việc.

...

Mà này, tôi có kể cho các vị nghe về cái thành phố của tôi chưa. Đó là ĐỒI BA TẦNG, tên của nó đấy. Tôi đang ngồi trên đỉnh cao nhất, nơi người ta tin rằng khí hậu mát dịu và những trận nắng gay gắt bất thần sẽ đem đến vị đậm đà tuyệt vời nhất cho món đặc sản lá trà của thành phố. Nếu đứng từ xa. Người ta sẽ nhìn thấy đỉnh cao xanh mượt với những đường kẻ chỉ rõ rệt do hàng lối của những khóm cây trà thâm thấp tròn trĩnh tạo ra. Trạm giao nhận trà nằm giữa đỉnh cao này. Ở đây chỉ có chúng tôi, bọn phu hái trà hay còn gọi là những nô lệ được chọn ngẫu nhiên từ hai tầng dưới của thành phố, và đám cảnh binh. Cảnh binh đi motor bay (đây là phát kiến vĩ đại của ai thì tôi cũng chả còn nhớ nổi tên ông ta nữa), và đấy là thứ phương tiện tuyệt vời để bắt kịp và xả súng vào thằng phu hái trà nào dám chạy trốn. Chúng sẽ chỉ là những cái tổ ong di động mà đổ xuống khi kết thúc loạt đạn thôi. Bọn cảnh binh mặc đồ xanh lục, rằn ri, ngồi motor và điều khiển những khẩu súng to xoay nòng cũng được sơn màu xanh lục.

Lá trà xuất khẩu đem lại sự thịnh vượng chung cho thành phố.

Tầng thứ hai là nơi có bệnh viện, siêu thị, nhà hàng, trường học và cả nghĩa trang.

Ở tầng thứ ba, có lẽ cánh đồng dâu của vợ tôi đã bắt đầu tươi lên bởi màu đỏ chín tới. Ở đây, những người sống trên đỉnh cao nhất sẽ ít có cơ hội về thăm nhà bởi nhà của họ ở tít cùng tầng thứ ba của thành phố. Tôi nhớ những khoanh ruộng và không khí trong lành khô rát của nhiều ngày nắng rực rỡ...

...

Cô bé cùng trạm nằm trên sàn nhà, ngay cạnh tôi. Ở đây không có giường chiếu gì cả, chỉ là một cái ô vuông có mái cho hai người chúng tôi. Con bé hỏi:

- Thế ở tầng hai và tầng ba của Đồi có gì hay không hả anh?

- Ở tầng hai, có mấy chỗ gọi là bệnh viện, nếu em đau ốm thì em cứ vào đấy, người ta sẽ chữa cho em. Và nếu em nhỏ hơn 6 tuổi, em sẽ được chữa miễn phí. Còn lớn hơn 6 tuổi thì...chỉ có những người giàu nhất thành phố mới đủ tiền chi trả thôi. Thế nên tụi anh có những quyển sổ khám bệnh có ghi cụ thể số tiền nợ để mình sẽ trả trong phần đời còn lại.

- Chỉ có vậy thôi á?

- ...À...không hẳn. Có một siêu thị, nghĩa là chỗ em có thể tới mua sắm, vui chơi. Cũng có lúc bọn nhóc Hướng đạo sinh tổ chức sự kiện học tập gì đó trong cái sân khấu ở tầng năm của siêu thị, thường là chiều tối. Siêu thị bán rất nhiều đồ.

- Ít thế thôi à? Uổng hẳn một tầng của thành phố.

- Đó chỉ là vài chỗ có gì đó, còn những thứ như trường học, hội đồng thành phố, ủy ban chấm bài báo chí gì đấy... nhiều lắm. Nhưng anh không biết nhiều.

- Ước gì một lần em được xuống tầng hai nhỉ?

- Không phải chính em vừa dặn anh buổi sáng là quên ngay cái ý nghĩ dáo dác nhìn quanh hay trốn khỏi đây rồi à?

- Em khuyên là cho anh. Còn em đã sống mười một năm ở đây rồi, từ tận cái lúc em còn chưa biết làm gì với cái nghề quái quỷ này đấy.

- ...

- Thôi, em ngủ đây.

Hình như con bé vừa ấm ức với quá khứ của nó. Nó được bọn cảnh binh nhặt được giữa ruộng trà. Nó được đem về đây, ai làm nhiệm vụ ở đây thì sẽ có cả nhiệm vụ nuôi nấng nó. Nhưng từ ngày nó biết đến giờ thì nó bảo mới có hai người nuôi nó. Một bà lão nào đó, đã chết già trong một buổi sáng mù sương cóng lạnh. Một ông già, mê tẩu thuốc và hút thuốc bằng tẩu. Ông già dạy nó đủ thứ cho đến khi ông ta bị bắn nát đầu vì tội dám giấu đi mười cái lá trà đã được làm khô ở dưới gối. Nó bảo, ông ấy hứa sẽ đem nó khỏi cái kios giao nhận trà này để đến với thế giới khác. “Ông ấy đi mà chẳng đem theo em!” – Nó nói uất ức như thế rồi quay đi chỗ khác, bỏ mặc tôi vẫn còn lơ ngơ với cái túi sàng bụi trà.

Buổi sáng của ngày thứ hai ở trạm giao nhận, tôi còn nhớ là mình đang lúi húi đổ một túi trà dở vào khay chuyển hàng thì những tiếng súng ré qua như tiếng ruồi bâu sát vành tai vỗ cánh. Ô cửa kính trước mặt tôi bể toang, xé òa bầu không khí tĩnh lặng của tầng 1 thành phố. Tôi quăng túi trà, nằm hụp đầu xuống tuyệt vọng. Ở khoảnh khắc đó, tôi thấy con bé nằm ngửa cạnh tôi. Nó bắt đầu ho sặc sụa, những bọt máu bắn tung ra từ ngực. Nó thều thào: “Em ngộp quá...” rồi lại ho sặc sụa một đợt nữa. Bọt máu ục ục trào ra. Rồi thì ở tầm độ sát nền nhà như đêm qua nằm ngủ chung, tôi thấy đôi mắt của con bé như hai cánh cửa sổ đen ngòm, mở toang, không một cơn gió nào quét ngang qua bầu khí ảm đạm đó, ánh sáng tắt ngúm. Bọt máu không còn ục ra theo bóng nữa mà ri rỉ chảy xuống sàn nhà, lan qua tôi.

Tôi bị chuyển ngay xuống làm phu hái trà. Tôi nghĩ có lẽ ước vọng muốn đi thăm tầng hai thành phố của cô bé đã bị thằng cảnh binh nào đó nghe thấy.

Tôi mơn man bàn tay mình lên dải lụa của cánh đồng trà. Từ cánh đồng xanh mướt này, tôi lại nhớ rằng con trai tôi chắc là đã lớn thêm một chút vì vừa thêm một ngày tuổi. Tôi đeo một cái gùi gỗ sau lưng, hái lá trà, thả vào đó. Khi nào hết ngày thì đem về trại giao nhận. (Ai sẽ là tay giao nhận mới nhỉ?) Ý nghĩ ảm đạm về cái chết của cô bé đã chi phối tôi cả buổi sáng, dù rằng cô bé khi còn sống đã bảo tôi rằng sự sống hay cái chết ở đây rất đơn giản, không nên cho nó là cái gì đặc biệt.

Hôm đó mọi người được lùa về trạm giao nhận trà lúc giữa trưa. Mặt trời trên tận đỉnh đầu. Tụi phu trà phải xếp hàng rất dài. Không ai nói lời nào cả. Cũng không ai tìm cách rời hàng. Tôi chợt nghĩ chắc là nói linh tinh hay rời hàng cũng được đáp trả bằng đạn vào đầu hay vào phổi. Thế nên tôi im lặng bước đều tới theo lượt. Một tay giao nhận trà mới nào đó vừa được bổ sung vào chỗ khuyết như thể chưa từng có chuyện gì xảy ra .Tôi đứng gần cuối hàng nên sau tôi chỉ còn hai người nữa.

Khi tôi vừa bước sang hàng bên những người đã giao trà thì hai người sau lưng tôi bước tới. Hai thằng cảnh binh đeo mặt nạ đen ngòm vẫn vo ve ở trên đầu như lũ ruồi. Từ vị trí đứng của mình, tôi nghe tiếng chúng cười sằng sặc với nhau:

- Đã lâu rồi tao chẳng thấy mày bắn gì với con quỷ khạc lửa của mày đấy.

- Lúc nào cũng là ca của chúng mày, lại còn chế giễu tao. Mày có muốn thấy tao bắn ngay bây giờ không?

- Bớt giỡn, ngài thị trưởng không thích phải ghi danh và lại phải đi thông báo cho công dân của ngài là chồng, con trai yêu quý của chúng vừa bị cảnh binh bắn chết trên đồi trà đâu.

- Ôi dào, chạy trốn thì bị bắn, mày xem này!

Tôi ngước đầu ngay khi câu nói của một tên kết thúc và thấy nòng súng của chúng xoay về hai người vừa đứng sau lưng tôi đang loay hoay đặt túi trà vào vị trí cân. Đạn chát chúa vang. Thêm một lần nữa ô cửa kính giao nhận lại bị phá tung. Hai người sau lưng tôi đổ xuống. Máu lại bắn tung lên.

Im lặng.

Đó là cơn im lặng kinh hãi nhất mà suốt mấy chục năm ở đời tôi chưa từng trải qua. Hàng chục ngừng đang đứng cạnh tôi chẳng ai phản ứng hay động đậy bất cứ gì. Máu trong tôi bùng lên như thể từng hồng cầu đang chực bốc hơi và đang phá hủy làn da mỏng manh của tôi. Những mạch máu chắc là muốn phình to ra. Cơ thể tôi nóng ran. Tôi chạy.

Cái ý niệm về khung cửa sổ trống rỗng hay những bọt máu ùng ục thoát ra từ lồng ngực làm tôi muốn đông cứng. Tôi không thích chết ở cái đỉnh cao đầy sương gió và nặng nề nắng hè này. Tôi không muốn mình phải trở về thăm cánh đồng dâu chín đỏ của vợ và cậu con trai đã cao thêm và cm bằng thứ linh hồn ảm đạm và không hình dạng. Tôi chạy. Tôi khiếp hãi nhận ra đôi chân mình đang đạp từng bước rất chuẩn xác trên đồi cao rất thoải của đồi trà và mấy cái bóng đen của tụi cảnh binh đi motor bay vẫn không lúc nào rời khỏi bóng bàn chân của tôi.

Trưa hè hanh hao, tịch lặng đến vô phương trong tiếng động cơ bay rì rì.

Đạn nã xuống mặt đường, xới tung từng mảng đất và lá trà lên cao. Lá trà thanh khiết và thơm mát dịu. Tôi chạy xuống hướng dốc. Tôi tin rằng những con dốc sẽ giúp tôi chạy nhanh hơn và thoát khỏi tầm nã đạn của chúng. Tôi đang may mắn một cách thần thánh vì chúng ở ngay trên đầu tôi mà chưa phát đạn nào chính xác đến mức chạm vào cơ thể tôi.

Khi những cánh đồng trà kết thúc. Đất lộ ra màu đỏ tươi màu mỡ. Tôi mỏi mệt chạy trong cơn hoảng loạn phải điều tiết hơi thở của mình. Khi bước chân bắt đầu lẫn lộn và chậm chạp lại, tôi phát hiện ra tụi cảnh binh không còn ở trên đầu tôi nữa mà đang ở tít xa, chúng vẫn kiên trì bám đuổi. Tôi còn nhớ như in là đường chân trời phía đỉnh đồi và ánh nắng nhạt lúc mấy giờ trưa đó đã đem lại hi vọng khôn cùng trong tôi. Tôi nhận ra rằng đôi chân của mình có thể thoát khỏi hai chiếc motor bay đó, nếu tôi đừng ngừng lại. Vì thế, tôi tiếp tục chạy thật nhanh, thật bình tĩnh đếm bước chân và liên tục quan sát con đường thoải dốc trước mặt. Đất đỏ bụi mù.

Vực.

Cha tôi từng kể kết thúc của mỗi tầng thành phố là một bức vách lớn. Người ta sẽ đi đường vòng ôm cua theo thân đồi lên tầng cao hơn chứ không ai đi đến bức vách đó. Đó là giới hạn của mỗi tầng. Bức vách này màu đất đỏ. Cây cổ thụ mọc đầy bên dưới, hỗn tạp và lớp lang. Xanh ngắt. Tôi chẳng có cơ hội nào để quay lại những con đường ôm cua mà tôi đã đi lên đây. Cách duy nhất là tôi sẽ lăn xuống bức vách. Ngay bên dưới là tầng hai thành phố, hoặc ít ra là tôi cũng vẫn không phải sặc vì máu trào ứ trong phổi...

Hai chiếc motor bay đang vù vù tới gần. Tôi mở mắt thật to. Tôi đặt chân lên cái chạc cây đầu tiên sát bức vách. Tôi đẩy thân mình đi bằng một cú đạp thật mạnh. Tôi bấu chặt lấy cái chạc tiếp theo, lao thật nhanh theo lực hút xuống đáy dốc. Tôi đang chuyền cành, và bám, và gương mặt thỉnh thoảng bị xé qua bởi những cành cây sắc nhọn. Tôi bám, tuột, đứng trên cành cây. Từ đây, tôi có thể thấy thành phố tầng hai sáng loáng màu trắng tinh khôi. Màu trắng sang trọng đó là rất nhiều kỉ niệm hồi cha tôi còn sống bế tôi vào bệnh viện, chào tạm biệt tôi lần cuối cùng ở trường học. Siêu thị trắng và sáng loáng màu kính trong suốt. Đó là nơi vài năm vợ chồng tôi lại tích cóp vào đó mua sắm một lần. Tôi tràn đầy hi vọng. Tôi đang bỏ chạy với tất cả hi vọng mạnh mẽ nhất mà mình từng có.

Những cành cây cổ thụ thần kì như đang vươn ra để đón tôi. Tôi bước xuống bức vách như đi cầu thang xuống tầng dưới của ngôi nhà mình. Thỉnh thoảng ngước nhìn lên cao, tôi thấy hai chiếc motor bay đang tăng ga, đẩy độ cao vọt lên trên đỉnh cao những cây cổ thụ gần bức vách. Chúng không thể chuyền cành như tôi. Nhưng tôi rùng mình nghĩ chúng sẽ đón tôi ở chân bức vách ngay khi tôi vừa chạm đất để được nhìn thấy tầng hai thành phố.

Tôi chạm đất bằng một cú ngã mất thăng bằng. Tôi vùng dậy và chạy phứa vào những hàng cây xanh mượt thẳng hàng trước mặt. Khi ra khỏi cánh rừng này, nơi đầu tiên tôi thấy sẽ là bệnh viện trắng toát. Sau đó là gì nhỉ? – Tôi không nhớ hết mọi nơi của tầng hai. Nhưng tôi sẽ chạy thẳng. Và nếu con đường thẳng đã đưa tôi thoát khỏi tầng lá trà của thành phố thì nó cũng sẽ đưa tôi về đến tầng ba của nhà tôi. Cho dù có phải chuyền cành xuống vực thêm một lần nữa tôi cũng sẽ làm.

Tôi lại nghe thấy tiếng động cơ motor phía sau mình, nhưng không còn rõ ràng như ban đầu nữa. Tôi phóng thật nhanh băng qua những hàng cây cao vút, ít lá và trùm kín không cho ánh mặt trời lọt xuống đất. Giữa trưa mà cánh rừng tối om như đang ở giữa một mùa toàn mưa gió.

Tôi nghe thấy những tiếng đàn ông ầm ĩ ở phía xa xôi, cùng tầm độ với tiếng động cơ motor. Và khi quay lại nhìn, tôi thấy gần chục gã đàn ông cao to đang cầm gậy và chạy cùng hai chiếc motor bay đó đến phía tôi. Chúng đã gia tăng lực lượng. Tôi sẽ không thoát được đâu. Nhưng dẫu sau, tôi vẫn muốn được thấy cánh đồng dâu đỏ tươi của mấy ngày này. Con trai tôi, nó sẽ còn cao thêm rất nhiều sau những mong mỏng của vợ chồng tôi. Nó sẽ không chỉ dừng lại ở những cm đầu tiên như tôi cứ mỗi chiều đi làm về lại hớn hở dắt nó ra cây cột vạch độ cao.

Sao cũng được, nhưng tôi sẽ không ngừng lại ở cái chỗ xa lạ này.

Ngay khi tôi chạm chân vào thành phố, cái bệnh viện sừng sững hiện ra trước mặt. Tôi lao lên cái cầu thang ngay hông tòa nhà. Những kẻ truy đuổi cũng vừa ló mặt ra khỏi khu rừng. Bọn cảnh binh sẽ không bắn, không ai được xả súng trong thành phố tầng hai, nơi những con người cao quý của thành phố đang sống và làm việc. Một phát súng vu vơ giết chết một tên phu trà thì được chứ giết chết con hay cháu của ngài thị trưởng là một sự kinh hãi không gì bù đắp được. Thằng cảnh binh đó sẽ bị xay nát trong nhà máy trộn nguyên liệu xây dựng của thành phố. Ít ra, sẽ không có thêm phát đạn nào ngay sau gót chân tôi nữa.

Màu trắng đem lại gợi nhớ về kỉ niệm. Lần quý giá nhất trong đời tôi là khi tôi thấy vợ tôi đang nằm thở nhẹ nhàng với thằng nhóc kháu khỉnh trong lòng. Có thể lúc tôi chết, đó là hình ảnh duy nhất in lên cầu mắt của tôi khiến các nhà giải phẫu tử thi ngạc nhiên. Tôi biết lúc đó vợ tôi rất đau, cô ấy tái nhợt, đầy mồ hôi, nhưng thở dịu dàng và mỉm cười khi thấy tôi đứng gần hai mẹ con. Hôm nay bệnh viện vẫn đầy màu trắng, và thỉnh thoảng giữa hành trình lao đi không chờ đợi của mình, tôi cũng bắt gặp vài người đang thẫn thờ chờ đợi ở khu ghế nghỉ. Họ có đang trong cùng tâm trạng với tôi trong ngày được làm cha đó không?

Tôi lao lên tầng một, tầng hai, tầng ba, tầng bốn... cho đến khi thấy mình đang hứng cơn gió lúc bốn giờ chiều ở sân thượng bệnh viện của tầng hai thành phố. Lũ đàn ông bắt đầu leo lên tầng một. Chúng quá đông đến độ làm bệnh viện náo loạn lên vì sợ hãi. Những tiếng hét dội từ các tầng dưới lên sân. Gió chếch choáng. Không gian rúng động. Tôi bám vào các cầu thang phụ và bắt đầu chạy xuống từ phía sau khu nhà bệnh viện.

Khi nhảy xuống tầng hai, tôi thấy những ô cửa kính sáng loáng của siêu thị rọi vào mắt. Sau bệnh viện là siêu thị, tôi nhớ ra rồi. Hôm đó cô y tá đã cằn nhằn không biết bên siêu thị bày cái trò gì mà làm cho nguyên khoa hộ sinh của bệnh viện phải náo loạn lên vì tiếng ồn. Nhưng ngài thị trưởng đã cho rằng xây siêu thị cạnh bệnh viện là một giải pháp tuyệt vời cho những bà mẹ đang chăm sóc người thân cần phải đi mua đồ gấp. Ngay sau khi siêu thị sáu tầng thành hình thì ngài đã phê duyệt ý tưởng xây các hành lang nối liền hai tòa nhà với nhau ở từng tầng tương ứng. Nhưng tới giờ cái ý tưởng đó vẫn mới chỉ dừng lại ở các khung thép sơ khởi nối tầng hai của bệnh viện với tầng hai của siêu thị mà thôi. Các khung thép đã không thể ổn định để có thể xây tiếp vì những biến động lạ kì của chất nền ở thành phố tầng hai này.

Các khung thép hôm nay đang giúp tôi. Tôi bấu vào và trèo chậm chạp qua tầng hai siêu thị sự im lặng bình tĩnh tuyệt đối của một buổi chiều trời bắt đầu âm u.

Khi tôi leo đến tầng năm, tôi thấy cái sân khấu mà tôi kể cho cô bé giao nhận trà đang được sơn vẽ lại bởi anh chàng huynh trưởng đám hướng đạo sinh của thành phố tầng hai. Anh chàng béo mập năng động đó vẫn đang vất vả sắp xếp cho một buổi hội nhóm thường nhật khác. Tôi lao khỏi tòa nhà siêu thị để chạy trong những khúc quanh co của các dãy lớp học của khu liên hợp trường học ngay kế đó.

Tôi chỉ kịp nghe thấy tiếng gió của vật cứng vút lên. Tôi thả mình ngã lăn ra và nhìn thấy hai trong số mấy tên nằm trong nhóm truy đuổi đang lao tới. Chúng hung hăng cầm những cây gậy đầu bị sắt lớn. Hai bắp vai cuồn cuộn của mỗi thằng có thể xay cho xương tôi nhừ nát chứ chẳng chơi.

- Các anh là ai?

- Phu trà ở trạm. Mày là thằng tẩu thoát. Cảnh binh yêu cầu bọn tao phụ trợ bắt giữ.

- Các anh có nhìn thấy bọn cảnh binh bắn hai phu trà ngay sau lưng tôi không?

- Bọn tao ở đó. Chuyện đó là việc của cảnh binh.Việc của phu trà là tuân lệnh cảnh binh để việc sản xuất trà được đảm bảo.

- Để làm gì, khi chúng ta chết mà có ăn được trà đâu?

- Chuyện đó không quan trọng. Thành phố sẽ sung túc và hạnh phúc khi chúng ta hoàn thành nhiệm vụ đó.

- Này, vợ của hai anh chàng kia chắc gì đã hạnh phúc khi nhận được tin họ đã bị bắn chứ. Vợ các anh có hạnh phúc không khi các anh chẳng biết bao giờ mới được về, hả? – Hạnh phúc chỉ có ở tầng hai giàu có này thôi!

Tôi thấy những lóng tay nới nhẹ dần. Chúng nhìn tôi. Đó là những khuôn mặt nông dân đơn giản bị biến màu vì những khắt khe của công việc ở các xưởng trà trên thành phố tầng một. Khi hùng hồn tuyên bố với họ, mồ hôi vã đầy gáy tôi, tôi mơ hồ thấy tim mình thắt lại khi đang viện cớ cho nỗi đau của những người đã chết mà tìm cách đào thoát. Tôi nghĩ đến cảnh những người đàn bà nằm gục khóc với con nhỏ...

Khi tay chúng nới đủ lỏng thì tôi vùng chạy mất. Họ đã để tôi thoát. Và không có lí do gì khiến tôi từ chối cái tự do khốn kiếp mà vì nó tôi đã lao xuống cả vực bức vách trên thành phố tầng một.

Tôi sắp gặp thêm một cái vực nữa.

Chỉ một cái vực nữa thôi tôi sẽ về với những cây dâu sắp chín đỏ. Tôi sẽ phụ vợ tôi thu hoạch. Bọn cảnh binh chẳng đời nào thò mặt xuống tầng ba của thành phố. Đó không phải là nơi chúng có quyền. Và tôi cũng chắc chắn chúng sẽ không yêu cầu an ninh địa phương đi kiếm tôi vì chúng không thể công khai cái sự việc là chúng đã để một phu trà trốn khỏi trại sản xuất bất chấp cái lực lượng hùng hậu đầy súng đạn của mình.

Phu trà không được trốn khỏi trại sản xuất. Người dân có nghĩa vụ đóng góp cho sự sung túc của thành phố Đồi Ba Tầng thông qua việc đến lượt đi sản xuất trà. Nhưng bao giờ thì hết lượt? - Chẳng có luật nào cho thời hạn đó hết.

Vực tầng hai là Nghĩa Trang Thành Phố. Đó là nơi những ngôi mộ được đóng chặt vào bờ bức vách và xây lên trên những chất liệu như đá, bê tông, đá hoa cương...theo ý người thân của mấy cái tử thi muốn. Bức vách thẳng đứng. Tệ hại hơn là nó chẳng có một cái cây nào để cho tôi bấu vào. Nó chỉ có những bậc nhô ra do người ta xây khối tạo hình mộ, và những cây thập giá, và những đài hoa sen, và những bia đá... Tôi ngồi trên bờ vực để thấy hai chiếc motor đang gia tốc lao về phía mình, theo sau là một lũ đàn ông ồn ào.

Nếu trượt chân, đầu tôi sẽ va vào một trong mấy thứ vật phẩm trang trí lẫn trang trọng kia. Nếu xuôi chèo mát mái thì tôi sẽ về được đến nhà lúc nửa đêm nay.

Tôi nhìn thẳng xuống đáy vách, thẳng đứng. Vài ô vuông màu sắc của những loại rau củ khác nhau mà người ta trồng đã làm thung lũng ở tầng ba là nơi lãng mạn và rất ấm cúng trong những buổi chiều lạnh. Tôi bám theo những cây thập giá, chân đạp vào các khối lồi lên. Tôi bước thật nhanh. Tôi không bỏ phí một giây nào nữa. Bọn cảnh binh sẽ không thể xuống đây.

Vẻ đẹp của bức vách tầng hai là những ngôi mộ thản nhiên treo mình trong không gian. Thẳng đứng. Tôi thích cảm giác được ngồi nhìn cái thẳng đứng đó của một nghĩa địa đơn độc sau lưng thành phố. Cái nghĩa địa đầy màu sắc này là một sự sung túc tuyệt vời của thành phố tầng hai, chẳng ai phải cô quạnh trong cái chết đầy bóng tối. Ai cũng có chỗ. Không biết cô bé ở trạm giao nhận và những phu trà đã chết có cái cơ may được đến bờ vách tự do này hay không? Hay là họ đã bị vùi xác xuống những cánh đồng trà đang đói chất hữu cơ và quanh năm phải trút lá nuôi sự giàu của của Đồi Ba Tầng này?

Chân tôi chạm xuống cỏ mùn. Bức vách thẳng đứng tuyệt đẹp vẫn đang mỉm cười với tôi. Những gã đàn ông đuổi theo dừng trên đỉnh vách. Bọn cảnh đi kéo tay ga lượn vài vòng trên cao tức tối rồi bỏ đi. Chiều muộn mằn đục dần trong sương mù.

Tôi chạy dích dắc giữa những luống rau và hoa. Chân tôi chôn ngập trong cỏ mùn và hơi ẩm. Không khí đầy nước. Tôi lao đi như một con hươu con lần đầu tiên được thả ra cánh đồng mênh mông không một điểm chắn. Đó là niềm vui tự do đến nghẹt thở sau hai ngày tôi phải sống dưới họng súng của trạm trà, nguồn gốc sung túc của thành phố. Ở tầng ba này, tôi nghĩ mình chẳng cần phải có trà mới sung túc được. Tôi có thể sung túc với những dải đồng đầy quả dâu đỏ của vợ tôi. Tôi có thể vẫn sung túc khi cha con tôi đi sửa chữa máy nông cụ cho những nhóm doanh nghiệp.... Tôi không cần lá trà.

Trên đường về, tôi gặp người bạn chuyên chở hàng đi về giữa thành phố tầng hai và tầng ba. Anh ta nhấn còi inh ỏi khi nhìn thấy tôi đang đi giữa ruộng rau:

- Cậu trốn về à? Trên trạm trà người ta đang dáo dác tìm cậu đấy. Hay thật, cả tầng hai bây giờ ai cũng biết cậu. Rõ là cái thành phố này bé tẹo.

- Ừ, nhưng ở đây thì chẳng ai tìm được tớ đâu!

- Nhưng cậu cũng không thể về nhà hôm nay được. Tối nay sẽ có lục soát theo luật của thành phố, cảnh binh sẽ được khám xét trong đêm nay. Qua đêm nay cậu mới an toàn mà quay về nhà.

Ở tầng ba này của chúng tôi, những người trốn khỏi trạm trà không nhiều, nếu không muốn nói là đã lâu lắm rồi chẳng ai trốn khỏi trạm trà cả. Tuy nhiên, cũng chẳng lạ lẫm gì nếu ai đó có ý tưởng trốn khỏi nơi ấy sau khi đến lượt mình lên làm ở trạm. Nhiều người đã mài sạch tuổi trẻ ở trên đó rồi mới được thả về trong cảnh mắt mờ, lưng xọm. Chúng tôi, từ bé đã được dạy, việc làm của chúng tôi là đem lại sự sung túc cho vợ con, cha mẹ và anh em của mình. Vi thế cũng chẳng ai chống lại làm gì. Thành phố tầng ba là của những gia đình. khi đi mua sắm, chúng tôi phải đi xe lên tầng hai. Chúng tôi sống yên ả với thiên nhiên, trồng cây vì chúng tôi thích màu sắc và ít ra là nông sản có thể được bán cho siêu thị. Và ở đó, chúng tôi mua lại thứ nông sản mình cần. Chúng tôi có những đạo luật của sự yên bình, và cuộc sống không bị tác động bởi hai tầng giàu có kia của thành phố.

Còn bây giờ tôi sẽ quay lại tầng hai. Hoặc là đêm nay lũ cảnh binh, với những điều luật đặc biệt cho phép, chúng sẽ lục tung cả nhà tôi lên vì sự trốn chạy của tôi. Tôi không muốn giấc ngủ của vợ và con trai bé nhỏ bị xáo trộn vì nỗi sợ hãi. Ít ra, ở tầng hai chúng sẽ không bắn tôi. Tất nhiên, tôi sẽ phải chui vào một cái xó xỉnh nào đó mà ngủ vậy.

Sự mỏi mệt và tuyệt vọng thầm kín len vào tôi khi tôi tạm biệt anh bạn. Chưa bao giờ tôi thấy mình là kẻ đơn độc không nhà đến nhường này. Đồng loại tôi đang truy đuổi và tìm cách ghim vào ngực tôi vài phát đạn. Thật là điên loạn.

Tôi thẫn thờ đạp chân từng bước lên thân thể của những tử thi găm vào bức vách. Quay lại đường cũ. Tôi sẽ trở lại tầng hai vậy.

... khi tôi vào siêu thị, trời cũng vừa sập tối. Bỗng nhiên, tôi thấy mọi cánh cửa thoát hiểm đều đã được gắn biển “Cửa thoát hiểm” rõ to, như thể người ta đang tạo ra thêm một con đường khác cho tôi thoát nếu có chuyện bất trắc gì đó xảy ra. Vài người mua hàng ra vào ở siêu thị gật đầu chào tôi. Trong bộ bảo hộ màu xám lấm lem và điệu bộ thất thểu, hình như tôi đang bước vào siêu thị trong vai một anh hùng.

Khi tôi đi ngang qua tay bảo vệ cửa siêu thị, hắn thì thầm vào tai tôi: “Chỗ có những cánh cửa đệm là nơi ngài có thể mở ra và đi qua.” – Và tôi nhìn thấy một cánh cửa đệm ngay gần đó, giống như một tấm vách được bọc nệm trong bệnh viện thâm thần. Nhưng khi tôi vừa chạm tay vào nó thì nó rung động, rất nhạy. Tôi bước qua, và phát hiện ra ở siêu thị có một hệ thống những cánh cửa thoát hiểm cũng như hành lang thoát hiểm bọc ở vòng ngoài. Những hành lang được mở rộng khi có sự cố.

Gã bạn tôi nói không sai, tôi đã được người ta bàn tán quá nhiều trong suốt hai giờ tôi chạy ngang qua tầng hai của thành phố.

Khi tôi đang mơ màng đi dạo quanh hệ thống hành lang thoát hiểm và nghĩ về việc tìm một chỗ trú cho cái đêm ngon giấc xa nhà của mình thì một tiếng nói sôi nổi phô trương vang lên:

- Vâng, các hướng đạo sinh bé nhỏ, hôm nay chúng ta sẽ vinh dự đón ngài H. – người đã chạy bộ theo các bờ vực thành phố để đến với thành phố tầng hai của chúng ta.

Những tiếng vỗ tay vang lên tứ phía. Tôi đang đứng giữa cái sân khấu ở tầng năm siêu thị mà buổi chiều tôi thấy cảnh người ta chuẩn bị sân khấu. Tay huynh trưởng béo ú lịch lãm đi lại gần tôi, chĩa micro vào tôi và sang sảng nói:

- Chúng tôi rất mong ngài sẽ biểu diễn lại kĩ thuật nhảy khỏi bờ vực để các hướng đạo sinh trẻ học tập. Chúng tôi đã chuẩn bị sẵn lan can tầng năm để ngài biểu diễn. Tầng năm không thể có độ cao vĩ đại như bờ vực tầng một hay tầng hai thành phố nhưng chúng tôi vẫn hi vọng có thể làm ngài thoải mái với không gian biểu diễn.

Tôi như đang ở trong giấc mơ. Tay huynh trưởng dắt tôi ra ngoài lan can lầu năm. Tôi buồn bã nhìn xuống vì bỗng nhiên cảm thấy mình sẽ kết thúc cuộc đời ở ngay cái lan can này. Chỗ này làm gì có cây, làm gì có mộ chí, lại càng không có bọn cảnh binh. Thế quái nào mà tôi nhảy được!

- Hôm nay là một ngày mệt mỏi. Và tôi không muốn tiếp tục đề tài này nữa. – Tôi lấp liếm.

Sự vi phạm luật lệ ở tầng một thành phố đã trở thành trò tiêu khiển của tầng hai và chẳng là gì hết ở tầng ba thành phố...

- Vậy, xin ngài hãy kể cho các hướng đạo sinh tương lai nghe về những kỉ niệm đẹp trong cuộc sống của ngài. – Tay huynh trưởng đang làm một trò lố bịch bằng cách đặt một câu hỏi khác chẳng liên can gì tới chủ đề mà hắn đang phụ trách.

- ...

Một bộ đồ chơi “Xây dựng kí ức” được mang ra. Đó là phát minh làm tôi yêu thích nhất. Bạn có vài chất liệu sẵn có như ngôi nhà, trẻ con, phụ nữ, đàn ông, tất nhiên là bằng tượng, và bạn tự sắp xếp chúng, và khi bạn cầm micro lên và nói về kí ức, chúng sẽ bắt đầu tự sắp xếp và chuyển động theo kí ức của bạn.

Tôi ngồi vào chiếc bàn ngang hàng với những cậu bé hướng đạo sinh đang chăm chú chờ đợi.

Khoảnh khắc hạnh phúc nhất của tôi là ngày cuối năm, khi vợ chồng tôi vừa đón thành viên mới về nhà. Mẹ vợ tôi đã nướng hẳn một con gà và mời mấy người bạn thân tôi đến. Đêm sương mù ở thành phố tầng ba rất lạnh. Đó cũng là đêm Giáng Sinh. Mẹ vợ tôi bật bài hát “Merry Christmas”.Vợ tôi ôm con trai vào lòng, khó nhọc ngồi vào ghế. Đêm sương mù, lạnh cóng, và chúng tôi có một bữa thật ngon lành...Bỗng nhiên tôi thầm hỏi có phải vì bản thân mình đang đói và lạnh nên đó mới là kỉ niệm đẹp nhất hay không? – Những hình nhân chất liệu đang chuyển động vui vẻ bên dưới. Nhạc “Merry Christmas” vang lên, cả khán vòng im lặng ấm cúng.

Và...

Điện phụt tắt.

Những tiếng la xé nát không gian.

Tiếng xô ghế dữ dội.

Tụi nhỏ hướng đạo sinh đang sợ hãi.

Tôi bị một cú đánh trời giáng vào đầu. Hơi nóng bốc lên. Ánh sáng lóe lên.

Tôi ngã xuống, mê đi.

Khi tôi tỉnh dậy, tôi thấy một bên mặt của mình đang chảy ra, máu me và hơi nóng đầm đìa. Gã cảnh binh đã dùng khẩu súng vừa xả đạn chỉ thiên của gã để dí thẳng vào mặt tôi. Gã tìm thấy tôi khi ai đó nhấn tín hiệu báo động.

Căn phòng lát đá hoàn toàn này có thể là những ý niệm cảm giác còn sót lại cuối cùng mà tôi nghĩ ra được. Bóng tối quánh đến mức tôi không biết tay chân mình đang cử động thế nào. Ngay cả trong màu trắng rực rỡ ở thành phố tầng hai, tự do vẫn là những cái bẫy.

Bản nhạc “Merry Christmas” vẫn êm ái dìu dịu vang lên cùng với tiếng chuông nhà thờ xa xăm ở đâu đó...

Khải Đơn

HÀNH TRÌNH CỦA MÈO - 2

2009-07-16T09:44:00.000-07:00

Tôi không còn nhớ rõ, nhưng cũng đủ để phải rùng mình khi nghĩ đến một cái mùa tuổi thơ đầy ác mộng đó.

Đó là một năm lạ lùng đến kinh hoàng mà giờ này, sự đề kháng nỗi sợ đã phủ lên toàn bộ tâm trí tôi một màn sương vô định. Những hình ảnh còn lại trong những nhớ nhung chỉ là một sự thù ghét không sao khẳng định được. Tôi vẫn không hiểu tại sao người ta lại làm như thế.

Gia đình ông bà nội của tôi rất khá giả. Họ xây một căn nhà lớn và xây thêm ba căn nhà khác tạo thành một vòng tròn, với một cái sân ở giữa. Ba căn nhà nhỏ đó dành cho những đứa con trai sẽ lập gia đình và đưa vợ về sống chung. Nhà tôi nằm ở ngay hông nhà ông bà. Cái sân rất to và được dùng để làm chỗ phơi quần áo và chỗ vui chơi của tụi nhỏ chúng tôi.

Cũng không hiểu vì sao vào thời điểm đó nhà ông bà lại nuôi lắm mèo đến thế. Người ta vẫn hay bảo vợ chồng không con mới hay nuôi chó mèo làm vui. Vả lại, ở nhà quê cũng không nhiều người có cái thú vui dị thường ấy. Ba mươi con mèo. Hoặc hơn thế.

Lũ mèo là những sinh vật làm tôi hạnh phúc nhiều nhất trong khoảng thời gian ấy. Chúng có những đôi mắt tròn xoe, con nào cũng múp míp và lùn xủn. Ông bà dành hẳn nửa bên trái của nhà để sắp xếp những chỗ ăn uống, quậy phá cho chúng. Chúng thích bầy gì thì bầy trong đó. Cháu nhỏ của ông bà rất mê chơi với mèo. Tôi chỉ là một đứa con gái nhỏ xíu, rất hay đau ốm và thường xuyên ngồi hàng giờ trên bậu cửa để nhìn mấy con mèo liếm tay.Thỉnh thoảng ông xuất hiện bất ngờ từ sau lưng ôm chầm lấy tôi, cù cho tôi cười nắc nẻ. Lúc ấy con mèo chỉ biết ngơ ngác nhìn.

Bầu trời hồi đó trong hơn bây giờ. Thỉnh thoảng tôi lại thấy những đám mây bơ vơ bay qua và kết thành hình hài những thứ kì diệu nào đó. Khi ấy tôi lại ngồi ôm một con mèo, nhìn ngơ ngác lên bầu trời, trong khi đó tay vẫn chăm chỉ gãi cổ cho nó.

Hãy gãi cổ, đó là hạnh phúc lớn nhất của mèo. – Đó là chân lí hùng hồn của ông nội.

Bọn mèo lăng xăng trong nhà suốt ngày. Chúng rất ồn ào và rắc rối. Nhưng tuyệt nhiên chẳng ai ghét chúng cả. Tôi vẫn còn nhớ đến cái kiểu lén lút của ba khi ném cho tụi mèo con cá phơi trên giàn. Điều đó chắc chắn sẽ làm mẹ nổi giận. Mẹ luôn là người cùng với bà nội cho lũ mèo ăn, nhưng chỉ cho ăn đúng bữa. Bọn chúng ăn có khi còn nhiều hơn cả nhà tôi ăn nữa. Nhưng mèo nhà quê chắc là dễ nuôi, con nào cũng rất ngoan ngoãn tập trung xếp hàng vào cái máng ông nội đóng bằng tôn. Thỉnh thoảng bác Thân, anh trai của bố lại chặc lưỡi: “mèo nhà nuôi cứ như nuôi heo ấy!”

Thực ra, ông bà nội chỉ nuôi có hai con mèo, từ tận ngày ba tôi còn bé. Gia đình rất sung túc. Cứ thế, mèo con nào đẻ ra bà cũng đều giữ lại, chẳng mấy chốc mà tụi mèo nhiều lên nhanh chóng. Cũng có con chết, con bệnh... Đến lúc ba tôi cưới vợ và sinh tôi thì nhà đã có đông chừng đó mèo. Thỉnh thoảng bà đếm một cách lẩn thẩn rồi kết luận “khoảng 30”.

Vài con mèo vẫn hay ngủ gật ngoài sân phơi khi trời nắng hanh hao. Cái sân đó có thể làm thành những thước phim hạnh phúc nhất trong đời tôi bởi thứ ánh sáng tuyệt vời của bầu trời ngày đó. Tôi thích nhìn những tấm áo mỏng manh bay phơ phất một cách hồn nhiên trên đầu mình. Có lúc tôi lén vào một góc sân, nằm xoải mình ra bên cạnh một con mèo đang ngủ. Tôi thường nằm cạnh con mèo xám còn trẻ con. Có vẻ nó cũng thích làm cái trò lăn ra ngủ giữa trưa với ánh sáng như tôi .Ánh sáng lung linh, bay bổng, không gian mát lịm và lim dim với tiếng thở khò khè quen thuộc của mèo. Sân phơi trong veo, tâm hồn tan thành những đám mây lẩn thẩn bay trên cao. Tôi đã từng nghĩ đôi mắt mình cũng chỉ nên chứa chừng ấy ánh sáng là đủ. Mọi sự mù lòa và bóng tối tuyệt nhiên không còn làm tôi sợ hãi nữa. Có ngày, nằm trên phòng riêng của mình, nước mắt tôi cứ thế trôi ra, ướt đầm đìa tóc và gối, vì thiếu thứ ánh sáng thiêng liêng đã mờ mịt trong tâm trí tuổi thơ. Tôi thèm gió ở hiên nhà, thèm tiếng mèo thở lười nhác, thèm cả ánh sáng trong hây hẩy của một ngày mẹ và bác đem hết quần áo ra phơi.

Tôi hay ngủ với bọn mèo. Đó là một cảm giác rất thú vị. Ai dám bảo là ngủ với bọn mèo sẽ bị hen thì thật là chưa bao giờ ngủ với chúng. Nhiều lúc tôi cũng tự hỏi bọn mèo cần hơi ấm của tôi hay tôi cần hơi ấm của chúng. Nhiều đêm, một con mèo màu vàng to tướng nằm trên đầu tôi ngủ rất ngon lành. Có một con mèo xám mảng trắng thường rúc vào bụng tôi khi tôi nằm nghiêng. Tôi ôm và vuốt ve tất cả chúng. (Nhưng có vẻ là bọn này lười thật, là mèo ai lại ngủ đêm bao giờ cơ chứ!)

Hãy ngủ với mèo, bởi mèo lúc nào cũng ấm và biết cách làm ấm ta. – Đó là chân lí của tôi.

Bọn mèo hiểu chân lí. Tôi tin như thế đấy. Chân lí thì luôn bị người lớn che đậy và diễn đạt khác đi chứ bọn mèo thì tuyệt nhiên không. Chúng thơ ngây diễn tả mọi thích thú, sợ hãi lẫn thù ghét của chúng bằng tiếng kêu. Vả lại, chẳng ai đề phòng mèo nên chắc chắn chúng sẽ là những kẻ nhìn thấy nhiều nhất những gì người ta muốn giấu chúng.

Lúc đó, tôi chưa bao giờ có ý niệm là mình có một đứa bạn nào khác quanh thị trấn – làng ấy. Tôi có đủ mèo để không nghĩ tới sự cô đơn của bản thân. Tôi không hiểu rằng ở nơi ấy chẳng ai cần/muốn/có tham vọng làm bạn với những người trong gia đình tôi.

Người ta ghét những người quá sung túc, bất chấp người quá sung túc ấy chưa bao giờ kiêu ngạo. Ông nội tôi quá sung túc. Không nhiều người chơi với ông nhưng vẫn có rất nhiều người đến nhờ vả ông. Tài hoa của một thợ sửa ôtô bậc 7/7 thời đó đủ để kiếm cho gia đình ông những ngày tháng sung túc. Các công xưởng lớn cần ông vì họ chẳng có bao nhiêu thợ chuyên nghiệp đến mức ấy. Nhà tôi sống rất khỏe nhờ vào sự uy tín, tốt bụng và sung túc của ông. Cha tôi có việc làm tốt và hoàn toàn tự nuôi được vợ con. Tôi nhận ra rằng lòng đố kị có thể giết hết tất cả chúng tôi, trong cái thị trấn – làng vốn xung quanh toàn những lườm nguýt, bàn tán về sự xa xỉ của ông bà với ba chục con mèo.

Họ đâu hiểu rằng mấy đứa cháu của ông bà đã lớn lên với hơi ấm và niềm vui có những con thú nhỏ xinh như thế bên cạnh. Họ cũng không chịu hiểu rằng niềm hạnh phúc của chúng tôi được sinh ra do lũ mèo cũng bởi vì tất cả xung quanh không hề chấp nhận chúng tôi. Tôi không thể có bạn. Đấng thiêng liêng nào đó đã cho tôi một niềm vui khác là có những người bạn giản đơn và ấm áp thay vì phải cố nhập vào cuộc chơi mà tôi không được chấp nhận. Tuổi thơ, đôi khi thế là đủ...

Tôi thầm thì nghĩ lại khi cơn ngủ mơn man tràn tới trên tiếng bánh rập đường ray đều đặn. Chú mèo xám đang đã nằm trong lòng tôi sau khi tôi tìm cách đặt cái túi lên bụng một cách thoải mái nhất. Chắc nó cũng đang ngủ.

Đó là một buổi sáng trong trẻo đến vô ngần và đầy những dự cảm tai ác.

Tôi nằm sấp trên sân, gãi cổ con mèo nhỏ màu xám loang trắng.

Thế rồi máu túa ra, quạch đỏ bầu trời. Tiếng mèo kêu như tiếng trẻ khóc. Những tiếng kêu não nùng hoang hoải bay qua kẽ vải của hàng chục tấm áo đang phất phơ bay.

Phất phơ bay...

Cái chết là thanh âm gần gũi giật nảy lên trong não tôi khi tiếng kêu ấy xé ruột vang đến. Con mèo nhỏ đang lim dim đứng phắt dậy, rùng mình xù lông. Tiếng người chạy xầm xập.

Tiếng bà tôi ré lên. Tiếng đồ gốm vỡ rụng xuống. Tôi vẫn nằm im. Một cơn tê giật nào đó đã làm tôi không thể đứng dậy. Tầm mắt ngang mặt đất, tôi thấy móng vuốt mèo con giơ ra, hoảng sợ và hung hãn.

- Mèo gây ra dịch bệnh sốt chết người ở trấn năm nay. – Tiếng một người đàn ông nghiêm nghị và gằn từng tiếng.

- Thầy ở trấn cũng bảo mèo sẽ giết cả trấn này. – Tiếng phụ nữ the thé sát phạt.

- Ủy ban có lệnh phải bắt và dìm nước hết mèo trong trấn. Bệnh sẽ lan ra. Lòng nhân dân lo sợ. – tiếng giấy tờ sột soạt được lôi ra từ túi nylon.

Tiếng bà tôi bụm miệng, khóc nức lên, uất nghẹn, già nua và không còn một chút hơi thở nào. Tôi nằm im dưới nền sân. Tôi nghe những tiếng bước chân dồn dập đổ vào nhà ông bà, vang động khắp cái sân phơi trong trẻo của tôi. Tôi nghe hàng trăm tiếng mèo tiếp tục ré lên, khóc uất nghẹn, khóc đau đớn

Tôi nằm im dưới nền sân.

Hàng bao tải phịch rơi xuống. Mèo tiếp tục ré, khóc, hoảng loạn, gào thét, phẫn nộ. Tôi chụp mèo con và giấu vội vào ngực áo. Tôi nằm im. Mắt tôi nhắm chặt. Mèo cũng nằm im.

Sân phơi đầy ánh sáng trắng ngày hôm đó xổ vào trời hàng trăm dải tang mỏng trắng như tơ. Những sợi tơ trong trẻo vút bay lên cùng với tiếng hận thù bùng dữ dội trong sự căm ghét bất thần của lũ mèo. Nhà kho xáo ầm lên trong những tiếng giày nện, tiếng gậy nện, tiếng mèo kêu, tiếng những tấm nệm nhỏ và rơm rơi nát...

Bầu trời hôm đó đã chới với và vỡ thành từng mảnh. Nhiều ngày sau đó, tôi còn nhớ như in là mình hay ngồi trong sân, ôm chặt lấy mèo nhỏ một cách bí mật, tôi lần sờ trên từng khoảng sân phơi trắng lóa ánh sáng và ngập đầy tơ trời. Tôi cố tìm những mảnh của trái tim của mình đã rơi xuống nền trong buổi sáng hôm nào đó. Nhưng không tìm được gì cả.

Ba bảo là người ta dìm từng bao tải mèo xuống sông đầu trấn.
Mẹ ôm chặt tôi, hít ngửi đầu tóc. Nước mắt mẹ nuốt ực vào tim.

Gia đình kì quái của tôi đang bị loại trừ khỏi cái thế giới mà chúng tôi không giống họ. Tôi là một con mèo hen yếu ớt, bỗng dưng không thở được mà hắt ra từng hơi nghẹn ngào đến ngộp. Không khí quá vắng, quá yếu, quá xa xôi. Tôi thuộc về thế giới của những tiếng mèo kêu thành tiếng khóc, van vỉ, đau thương, bị phản trắc và hành quyết trong vũng máu của nước sông trấn – làng.

Tôi nằm yên trong sân phơi mỗi buổi sáng. Tôi cố tìm lại âm thanh của những linh hồn xa xôi đã bỏ tôi mà đi. Mèo nhỏ nằm im trong ngực áo. Tôi câm.

Bà nội tôi chết trong một giấc ngủ triền miên phong phanh không chăn chiếu. Mọi khi mấy mèo vẫn sưởi ấm cho bà khi chúng nằm ngủ dưới chân bà. Ai cũng bảo người ta có thể chết bởi lòng đố kị, nghi ngờ và hận thù. Tôi chỉ thấy bà tôi đã chết ngay cả khi bà chẳng đố kị và hận thù gì cả...Bà chết lạnh!

Tôi đã từ bỏ trấn – làng quê mùa đã sinh ra và dùng bao tải dìm chết tuổi thơ tôi. Trên khoang cửa sổ tàu ngày ra đi, tôi cắn đứt ngón tay mình, vẽ những vòng tròn hình chân mèo ướt đầm đìa máu lên khung cửa. Tôi nức nở. Im lặng. Tiếng kêu cứu của ba mươi con mèo vô tội và những đồng vọng tuổi thơ của tôi đẩy tôi vào cõi âm u không tiếng động. Cha hoảng hốt kéo ngón tay tôi xuống, đau đớn xé áo cột vào chỗ máu ròng ròng chảy có vết răng của tôi. Cha ôm ghì lấy tôi. Qua khung cửa sổ, tôi thấy máu tuôn chảy vào thị trấn – làng. Tôi thấy môi mình mằn mặn và một giọt máu rơi xuống. Nước mắt của cha làm nước mắt tôi lăn dài xuống má...

Mèo nhỏ nằm trong giỏ xách, im lặng như tôi. Mèo nhỏ là bí mật hủy diệt mà tôi thỏa mãn mang theo. Những tên hành quyết không bao giờ biết được tôi đã có báu vật gì trong ngày ra đi ấy. Thị trấn – làng mãi mãi không còn tiếng mèo kêu hay chạy nhảy lúc đêm khuya.

Tôi vùng tỉnh dậy. Nước mắt đầm đìa chảy dọc xuống gò má và tóc tự bao giờ...

Mèo xám cựa quậy rồi cố vươn cổ đặt lên bàn tay trong balô của tôi. Êm đềm như thuở xưa. Cửa sổ tàu ngột ngạt màu đen. Mèo ấm quá. Những cơn ác mộng cũ thỉnh thoảng vẫn đi và đến... Tôi vuốt ve vằn lưng béo mập của mèo xám và cố mong đợi ga đến cuối cùng.

Khải Đơn

CHUYẾN ĐI XA CỦA MÈO - 1

2009-07-16T02:46:00.000-07:00

Ga tàu

Buổi chiều hôm ấy, ga tàu rục rịch cho những chuyến hành trình mới xuyên cả đất nước. Tôi ngồi ở hàng ghế đợi tàu, hình như đã rất mỏi mệt chờ đến lượt chuyến của mình được nhắc tên trên loa thông báo. Đã lâu lắm rồi tôi không đi đâu, lâu lắm rồi không co chân ngồi sát vào một cái ghế đợi tàu, lâu lắm không hưởng thụ lại những thái độ cụt ngủn đến kì quặc của những nhân viên nhà ga. Ở ga tàu chắc là chẳng có niềm vui bao giờ. Nghĩ vậy, tôi lại xém chút bật cười!

Ngày hôm ấy, tôi sẽ đi chơi vì tôi đã chán hết cả mọi thứ. Trò chạy trốn này không xa lạ, mỗi khi phẫn nộ với chính bản thân tôi lại tự thưởng cho mình một chuyến đi chơi. Thành phố không phải là nơi để ta có thể yêu bản thân, nó là cái chốn để ta chạy đua cùng hàng triệu người khác. Ở đây, ta dễ dàng biết mình là ai và cũng dễ dàng lâm vào khủng hoảng vì sự khổ sở thua thiệt mãi không thôi ám ảnh. Thế đấy!

...

Ơ, con mèo này ở đâu ra ấy nhỉ? – Trước mắt tôi là một con mèo màu xám sọc vằn có gương mặt rất tròn đang ngồi nhìn tôi. Tôi đã không để ý đến cậu nhóc khi mải mê bấm điện thoại tính lại số tiền cho cả lượt tàu đi và về.Con mèo rất bự nhé. Gương mặt nó thật là mập và thật là lười, lười đến nỗi tôi trộm nghĩ mình sẽ bế nó lên, giấu vào balô và chạy ngay đi để người chủ của nó không thể nào tìm thấy nó.

Nó to quá nhé. Bụng mập đến độ phệ cả xuống đất và thoáng đã làm tôi nghĩ nó đang có bầu. Nhưng nó là mèo đực, nó chỉ béo thôi. Ai mà nhìn thấy tôi đang ngồi co chân, tựa cằm vào đầu gối rồi lại có cả một con mèo đang ngô nghê ngồi nhìn tôi ở cái ghế kế bên thì chắc phải phá lên cười mất. Chúng tôi giống một cặp ngớ ngẩn lắm nhỉ?

Thế mày có muốn đi với tao không? Tao sắp đi chơi xa đấy. – Tôi “dụ khị” nó trong khi lò dò đưa tay lại gần xem nó có thích được gãi cổ không. Bí quyết để dụ dỗ bọn mèo là chúng rất thích được gãi cổ, và tôi là người có tài gãi cổ cho mèo rất tuyệt vời. Con mèo vươn cổ ra, mắt lim dim hưởng thụ sự thích thú. Sau một lúc vuốt ve đầu nó, gãi cổ và xoa lưng nó,con mèo nằm hẳn xuống ghế, lười nhác ngáp một cái rõ to rồi lim dim ngủ tựa trên bàn tay đang đặt dưới cổ của tôi.

Loa thông báo gọi.

Tôi rút tay khỏi cổ con mèo, vội vàng xách hai cái balô đứng dậy để vào ga. Hơi tiếc nuối chút ít, giá đó là chú mèo mập của tôi, tôi sẽ nhét nó vào balô một cách bí mật và cho nó theo lên tàu. Chắc chắn người ta sẽ chẳng thể đòi thêm tiền vé một ghế nữa cho con mèo đang trốn trong balô. Tôi vuốt ve đầu nó rồi nói lời tạm biệt.

Hai cái balô rõ ràng là rất nặng.

Trước cửa kiểm vé, tôi đã bị cô nhân viên xinh đẹp cau có vận đồng phục áo dài xanh chặn lại:

- Chị không được mang súc vật lên tàu.

- Sao ạ?

Tôi nhìn xuống cái balô to. Con mèo xám to béo đang ngồi chễm chệ trên cái balô nặng chịch mà tôi phải lôi đi ấy. Ây dà, thêm một rắc rối với tình yêu mới vừa sa ngã. Tôi kéo balô đứng dạt sang hông cửa, tìm cách bế con mèo xuống và đuổi nó đi. Con mèo chẳng những không đi mà còn dụi rất ngọt ngào vào chân tôi. Làm sao mà tôi có thể phán xét và đuổi một sinh vật đáng yêu thế này đi được cơ chứ?

...5 phút nữa tàu khởi hành.

Một người phụ nữ hớt hơ hớt hải chạy đến cô nhân viên soát vé. Cái vẻ quê mùa lam lũ của bà cho tôi biết là bà không hề hiểu rằng chúng ta chẳng thể nào “thỏa thuận” với nhân viên nhà ga như hồi xưa được nữa. Cô cho tôi đổi vé trên tàu luôn được không, tôi mua vé chuyến đêm khuya nay rồi nhưng tôi cần về gấp càng sớm càng tốt. Con trai của tôi đang sốt cao co giật ở nhà mà bố nó thì lại đi công trường xa mất rồi...à vâng thưa bà nhưng luật là luật. À vâng bà phải mua hay đổi vé ở bàn bán vé và chờ chuyến sau. À vâng, chúng tôi không thể thông cảm...

- Hay bà đổi vé cho cháu nhé? – Đó là ý nghĩ đầu tiên tôi nghĩ ra được để trì hoãn chuyến đi và không mất tiền vé, đồng thời có thêm chút thời gian nghĩ ra cách gì đó “thương thảo” với chú mèo béo rắc rối này.

Người phụ nữ mừng quýnh quáng, dúi ngay vào tay tôi chiếc vé của bà và nhận vé đổi. Bà chắp tay lạy tôi nhiều lần như cái cách người ta vẫn tỏ ra ân nghĩa vô ngần. Bà chạy vào ga, quýnh quáng và lam lũ đến khổ sở.

Nào, chú mèo, bây giờ thì tao phải làm gì với mày đây?

Tôi lại lôi balô xềnh xệch về phía hàng ghế chờ xa tít. Con mèo lẽo đẽo theo sau. Có lẽ nó muốn đi theo tôi thật.Tuy thế, tôi cũng cố nhìn quanh quất để tìm xem có thấy chủ của con mèo đâu không. Thực tình là tôi không muốn làm kẻ bắt cóc mèo bị người ta ầm ĩ chửi bới giữa cái sân ga này lắm.

Này mèo, nếu mày muốn đi với tao thì chịu khó chui vào và nằm yên trong balô nhé. Được không? Tao sẽ bỏ bớt bánh kẹo ra và cho mày một chỗ tốt trong ấy. Sẽ không ngộp đâu, tao sẽ để mở hờ khóa túi và mày có thể thò đầu ra khi không có ai để ý.

Giữa sân ga ngày hôm đó, đến tận khi nhớ lại và đặt bút viết những dòng này, tôi vẫn không sao tưởng tượng nổi liệu tôi có thực tâm muốn nghỉ ngơi mà đi xa hay không nữa. Khi cơn gió mềm mại trôi qua trong lòng, sân ga khoáng đạt mênh mông với đường chỉ vạch tít tắp mà đường sắt tạo ra, tôi thấy cô đơn đến cùng tận. Tôi đã cô đơn đến mức không buồn mở miệng ra chào hỏi hay trò chuyện với bất cứ ai gần đấy – như cái thói thường mà kẻ ham chuyện vẫn hay làm. Dù tôi có đột nhiên trôi đi và biến mất giữa đời này thì thế giới vẫn cứ đều đặn nhịp bình thường của nó. Một hạt cát không là gì trong hoang mạc cả. Lúc đó, tôi nghĩ đến con mèo nhiều tới độ quên đi cả chính những lo âu đang bám rễ trong đầu mình...

Tôi xếp hết bánh kẹo ra một cái túi nylon và ngồi ăn vài thứ nhấm nháp để đợi giờ tàu chạy. Đêm tàu chạy cũng hay, tôi sẽ ngủ cả đêm để sáng ra đã có thể tung tăng chơi trên biển và bắt đầu ngày mới bằng cảm giác nghỉ ngơi toàn vẹn nhất. Con mèo đã leo lên đùi tôi ngồi và đang nhấm nháp liếm bàn tay tròn mềm mại của nó. Tôi thích bọn mèo vì chúng có những hành động rất ngộ nghĩnh như thế. Năm tôi 5 tuổi, tôi có thể ngồi hàng giờ nhìn tụi nó liếm tay và tự rửa mặt.

Hình như chiếc vé tàu đã rơi xuống.

Ga đến không phải thành phố biển.

Ga đến là thị trấn Hải Yên.

Người phụ nữ ban nãy đã đổi cho tôi một cái vé khác. Và tôi, với cái ý định thoát khỏi thành phố ban đầu, đang lạc lõng và sắp rơi vào cái chốn bơ vơ của một nơi nào không biết chắc.

Thôi kệ, miễn là chú mèo này hoặc là chấm dứt lẽo đẽo theo tôi, hoặc là chịu chui vào balô, thì cả hai sẽ cùng đi chu du một chuyến xa lạ vậy.

Và con mèo, sau một thoáng lưỡng lự, hít ngửi và săm soi cái balô mở toan, đã chịu chui vào và nằm lim dim ngủ. Tôi cũng đang lim dim ngủ và chờ đợi tàu đến. Tôi sẽ đi đến một nơi tôi chưa từng biết bao giờ. Cả cái tên cũng xa lạ và không mùi vị...

Con mèo nặng thật. Mà tôi thì chẳng dám kéo xềnh xệch như ban nãy nữa mà phải đeo nó lên vai. Tôi kéo chiếc ba lô còn lại. Hay thật, nó nằm im khi chúng tôi cùng nhau qua cửa kiểm soát. Trót lọt nhá!

Mèo này, xem như chúng ta có duyên. Và cái duyên này sẽ theo chúng ta lâu đấy. Vài ngày nghỉ ngơi và chúng ta sẽ cùng khám phá cái thị trấn Hải Yên vô duyên cớ này vậy. Mà mày xem, mày cũng mập quá đấy. Đã lâu lắm rồi không có con mèo nào chịu trèo vào balô của tao theo cái kiểu thế này đâu. Vác mày quá bằng vác gấp đôi số đồ đạc ban nãy. Mày nên xem xét việc ăn kiêng đi nhé!

Tôi nghĩ ngợi, nghĩ ngợi miên man về con mèo mập đang thở nhè nhẹ và nằm im trong chiếc balô trên vai. Cầu cho nó đừng có thò đầu chui ra ngoài qua cái đoạn khóa tôi để hở.

Lúc nào để vào tàu cũng làm tôi rất buồn. Tôi thường nhớ nhung những kỉ niệm cũ theo cái cách người ta thường mê mải chăm sóc và chải chuốt cho hoài niệm. Nhiều lúc cố thở hắt ra tôi cũng không kìm lại được cảm giác rưng rưng tê tái, đau đớn đến tuyệt vọng.

Con mèo vẫn đều đặn thở và nằm im trên vai tôi.

Khi tôi đặt balô xuống ghế và đặt con mèo yên vị vào một góc sâu có chân mình chắn lại, tôi thò tay vào trong để nó yên tâm. Con mèo liếm bàn tay tôi. Tôi gãi cổ nó rồi kéo khóa ra một chút. Nhà tàu sẽ không thích mèo đâu! – Cả cái chốn này chả ai thích lũ mèo trèo lên xe cộ của họ cả. Con mèo sẽ ngủ, tôi cũng sẽ ngủ. Sáng hôm sau thì cả hai đứa sẽ đi chơi ở cái chỗ người ta không chú ý tới bọn mèo nữa.

Mười năm về trước, khi tôi chỉ mới là một con nhóc rất nhỏ. Tôi cũng đã ngồi trên một đoàn tàu thế này để về thành phố. Tôi xa rời hẳn chốn quê mùa đã sinh ra mình, nhưng tuyệt nhiên không bao giờ muốn trở lại. Không bao giờ trở lại, tôi thề đấy!

Khải Đơn

Hết số 1